suv muhiti

DOC 150.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1472219523_64765.doc suv muhiti suv resurslarining ifloslanishi, uning asosiy sabablari suv – tirik organizmlarning mavjudligi va hayotiy faoliyati jarayonlarini ta‘minlaydigan xossalarga ega bo‘lgan bebaho mineral va noorganik birikmadir. suv har qanday tirik mavjudotning xujayralari va to‘qimalari tarkibiga kiradi; ularning organizmlarida suv bo‘lgandagina murakkab reaktsiyalar kechadi. suv bor joyda hayot bor, suv yo‘q joyda hayot ham bo‘lmaydi. binobarin, suv hayot demakdir. suv hayotning mavjudligini ta‘minlagan holda, uning asosini ham tashkil etadi. zero, hayvonlar tanasining 60 – 85% ini suv tashkil etadi. tirik organizmlarning suvga bo‘lgan ehtiyojini suvdan boshqa hech narsa bilan qondirib bo‘lmaydi. tirik organizmlar tanasidan suvning 10 – 20% ini yo‘qotsa halok bo‘ladi. odamda ovqat hazm qilish jarayoni bir kunda kamida 9 – 10 l suv ishtirokida kechadi. shuningdek, suv organizm olamni vujudga kelishiga asos bo‘lgan murakkab kimyoviy birikmalarning hosil bo‘lishida faol ishtirok etadi. suv tirik organizmlar, litosfera va atmosfera bilan murakkab o‘zaro munosabatlarda bo‘ladi. birikmagan (kristalli) holdagi suv tufayli kristallar …

ta - sekin nuratadi, noorganik birikmalarni eritadi, organizmlar ishtirokida tuproq hosil bo‘lishi jarayonini faollashtiradi. suv uyushgan suyuqlik bo‘lganligi tufayli sayyoramizdagi juda katta energiya manbaidir. boshqa moddalardan farq qilgan holda suv issiqlik ta‘sirida torayadi. suvning bu fizikaviy xossasi, ayrim olimlarning fikriga ko‘ra, hayotning paydo bo‘lishi va rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. quyosh ta‘siri ostida har daqiqada 2 mln. t suv bug’ga aylanadi, bug’ning har grammida 539 kal quyosh energiyasi bo‘ladi. pirovardida atmosfera quvvati 1 mlrd. kvt bo‘lgan 40000 elektr stantsiyasi ishlab chiqargan energiya miqdoriga teng bo‘lgan issiqlik oladi. issiqlik energiyasining suvda katta miqdorda to‘planish imkoniyati yilning turli davrlarida va bir kun davomida yer yuzasida haroratlarning keskin o‘zgarishiga yo‘l qo‘ymaydi. o‘zining bunday xususiyati tufayli suv sayyoramizda issiqlikning taqsimlanishini boshqarib va tartibga solib turadi. inson o‘zining nafaqat fiziologik hayotiy faoliyatida, balki xo‘jalik faoliyatining barcha turlarida suv is‘temol qiladi yoki suvdan foydalanadi. taqribiy hisoblarga ko‘ra, mineral resurslarni qazib olish, qayta ishlash va mahsulot ishlab …

energiya ishlab chiqariladi). jahondagi barcha elektr stansiyalarining (jumladan aeslarning) tubogeneratorlarini sovitish uchun yiliga 320 – 350 km3 suv sarflanadi. qishloq xo‘jaligi suv resurslarini eng ko‘p iste‘mol qiladigan tarmoqdir (2 – jadval). x. penmen (1972) ma‘lumotlariga ko‘ra, o‘simliklar 1 t quruq massa yetishtirish uchun issiqlik va namlik sharoitlariga bog’liq holda transpiratsiyaga (lot. trans – orqali; spirare – nafas olmoq) 150 – 200 dan 800 – 1000 m3 gacha suv sarflaydi. deyarli shuncha miqdordagi suv bemahsul bug’lanishga sarflangan holda, bu ko‘rsatkichning choragiga teng miqdordagi suv biomassaning o‘zida saqlanib qoladi. shu narsani ta‘kidlash lozimki, suv nafaqat sug’oriladigan yerlar, balki lalmikor maydonlar uchun ham foydalaniladi. sug’oriladigan yerlarda yetishtiriladigan qishloq xo‘jalik mahsulotlari uchun juda katta miqdorda suv sarflanadi. masalan, 1 t bug’doy yetishtirish uchun 1 500 t, 1 t guruch yetishtirish uchun 5000 – 7000 t, 1 t paxta yetishtirish uchun esa 3000 – 4000 t suv sarflanishi zarur (lvovich, 1986). jahon qishloq xo‘jaligida 280 …

a foydalaniladigan suvga ham insoniyatning ehtiyojlari yildan – yilga ortib bormoqda. sayyoramizning hozirgi paytda 1 yil davomida 1 odam o‘rtacha 45 – 50 m3 (1 kunda o‘rtacha 125 – 130 l) suv iste‘mol qiladi. maishiy – xo‘jalikda foydalaniladigan suv miqdori jahonda 1 yilda taqriban 270 – 300 mln. m3 ni tashkil etadi. ammo, shu narsani ta‘kidlash lozimki, jahon sog’liqni saqlash tashkilotining ma‘lumotlariga ko‘ra, jahonning 2 mlrd. aholisi gigiyenik talablar darajasidagi sifatli suv bilan ta‘minlanmagan. suv ta‘minotidagi bu nuqson bir qator rivojlanayotgan mamlakatlarda yuqumli kasalliklarning tarqalishiga sabab bo‘layotir. suv resurslari daryo va dengiz transporti, elektr energiyasi olish, baliqchilik xo‘jaligi, yog’och oqizish uchun ham foydalaniladi. xo‘jalikning bu tarmoqlari suv resurslarining miqdor ko‘rsatkichlariga ta‘sir ko‘rsatmagan holda ularning sifat jihatdan yomonlashuviga, ya‘ni ifloslanishiga ancha katta ta‘sir ko‘rsatadi. jahonda aholi sonining yildan – yilga ko‘payib borishi, sanoat va energetikaning rivojlanishi, sug’oriladigan yerlar maydonining kengayishi suv resurslariga bo‘lgan ehtiyojning orta borishini taqozo etadi. shu sababli insonning …

ro‘y beradi. aylanma harakat natijasida atmosfera, gidrosfera, biosfera, litosfera o‘rtasida bog‘liqlik tarkib topadi. shuning uchun geografik qobiqlar orasida o‘zaro bog‘liqlik suvning aylanma harakati natijasida yanada kuchayadi. yil davomida sayyoramizda 525 ming km3 suv aylanma harakatda bo‘ladi. odatda hidrosferaga tavsif berishda yer yuzasining 361,2 mln. km2 maydoni suv bilan qoplangan deyishdan boshlanadi. ammo bu raqam okeanlar va dengizlar band etgan akvatoriya maydonini ifodalaydi. butun gidrosfera band etgan maydon ancha ko‘proqdir. muzliklar 16,3 mln.km2 yoki quruqlik maydonining 11% ini qoplaydi; ko‘llar va daryolar band etgan maydon 2,3 mln. km2 (1,7%), botqoqlar va o‘rta sernam yerlar maydoni 3 mln. km2 ga teng. shunday qilib, gidrosferaning maydoni 380 mln km2 dan ortiqroq bo‘lib, quruqlikning 75% idan ortiqrog’ini tashkil etadi (losev, 1989). ozod (birikmagan holdagi) suvning zahiralariga ko‘ra yer – quyosh tizimidagi eng “sersuv” sayyoradir. gidrosferaning massasi 1454 mln. km2 ni tashkil etadi, ya’ni sayyoramizdagi har bir kishiga 375 mln. m3 suv to`g`ri keladi (– …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "suv muhiti"

1472219523_64765.doc suv muhiti suv resurslarining ifloslanishi, uning asosiy sabablari suv – tirik organizmlarning mavjudligi va hayotiy faoliyati jarayonlarini ta‘minlaydigan xossalarga ega bo‘lgan bebaho mineral va noorganik birikmadir. suv har qanday tirik mavjudotning xujayralari va to‘qimalari tarkibiga kiradi; ularning organizmlarida suv bo‘lgandagina murakkab reaktsiyalar kechadi. suv bor joyda hayot bor, suv yo‘q joyda hayot ham bo‘lmaydi. binobarin, suv hayot demakdir. suv hayotning mavjudligini ta‘minlagan holda, uning asosini ham tashkil etadi. zero, hayvonlar tanasining 60 – 85% ini suv tashkil etadi. tirik organizmlarning suvga bo‘lgan ehtiyojini suvdan boshqa hech narsa bilan qondirib bo‘lmaydi. tirik organizmlar tanasidan suvning 10 – 20% ini yo‘qotsa halok bo‘ladi. odamda ...

DOC format, 150.5 KB. To download "suv muhiti", click the Telegram button on the left.

Tags: suv muhiti DOC Free download Telegram