geomorfologik muhit

DOC 93.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1472218845_64760.doc geomorfologik muhit reja: 1. jahonning yer resurslari va ulardan foydalanishning hozirgi holati 2. yer resurslarining degradatsiyasi, uning asosiy sabablari xx asrning ikkinchi yarmida sanoatning ekstensiv rivojlanishi litosferaning eng yuza qismida kimyoviy moddalarning jonli organizmlarning yashash muhiti uchun xos bo`lmagan konsentratsiualarda intensive to`planishiga olib keldi. yer resurslari yer resurslari tabiiy resurslar orasida tabiiy xususiyatlari va foydalanilishiga kо‘ra alohida mavqega ega. yer resurslari ishlab chiqarishni har qanday turining shart – sharoiti, tabiiy asosi va inson hayotiy faoliyatining eng muhim sharoitidir. yer resurslarining asosiy iqtisodiy funksiyalariga bog‘liq holda ikki tomonlama qaraladi. birinchidan, yer har qanday ishlab chiqarish uchun, insonning barcha faoliyati uchun zarur bо‘lgan hudud (makon) dir. ikkinchidan esa, yer resurslari insoniyatga oziq – ovqat yetkazib beradigan manbadir. inson faoliyatining turli sohalarida, ishlab chiqarishning turli jarayonlarida yer resurslarining iqtisodiy funksiyalari ham turli xildir. sanoatda (tog‘ – kon sanoatidan tashqari), qurilishda, infratuzilma tarmoqlarida, korxonalar va qurilish inshootlarida yer asosiy hududiy asos bо‘lgan holda …

tabiiy – tarixiy xususiyatlar va sharoitlarning xilma – xilligi bilan ifodalanadi. yer resurslarining yaxlit integral resurslar sifatidagi universal (lot. universalis – umumiy) ahamiyatini e’tiborga olgan holda kо‘pgina tadqiqotchilar yerni inson faoliyatining birorta turi ham usiz mavjud bо‘lolmaydigan alohida, о‘ziga xos resurslar, deb hisoblaydilar. boshqacharoq qilib aytganda, yer resurslari muayyan tabiiy – hududiy komplekslarni (landshaftlarni) о‘z ichiga oladigan hududdir. shu nuqtai nazardan qaralganda “tabiiy resurslar” va “yer resurslari” tushunchalari xususiy va umumiy tushunchalardir. yer resurslarining har bir ayrim xossasiga tabiiy resurslarning muayyan bir turi tо‘g‘ri keladi, tabiiy resurslarning kompleksi esa yer resurslarni hosil qiladi. ammo qishloq xо‘jaligi fani va amaliyotida kо‘pgina hollarda “yer” tushunchasi “tuproq” tushunchasining, “yer resurslari” esa “tuproq resurslari” tushunchasining sinonimi sifatida qaraladi. ammo yer va tuproq resurslarini aynan о‘xshash resurslar deb hisoblash mumkin emas. aniqrog‘i, tuproq resurslari yer resurslarining qishloq xо‘jaligida foydalaniladigan xossasidir. tuproq va uning hosildorligi yer resurslarining ishlab chiqarishning boshqa vositalaridan farq qilishiga olib keladigan eng …

on ihotazorlari ham katta ta’sir kо‘rsatadi. shu boisdan, yuqorida ta’kidlanganidek, “tuproq” tushunchasi “yer” tushunchasiga uning tabiiy unsuri sifatida kirish mumkin. barcha tabiat komponentlarining о‘zaro bog‘liqligidagi ta’siri makonda ham, zamonda ham namoyon bо‘ladi. tabiiy hududiy komplekslar shakllanishining qonuniyatlari belgilab beradigan yer resurslari geografik jihatdan qishloq xо‘jalik ishlab chiqarishning joylashuvi va ixtisoslashuviga, uning iqtisodiy samaradorligiga muhim ta’sir kо‘rsatadi. yer resurslarini ishlab chiqarishning asosiy vositasi bilan almashtirib bо‘lmasligida va qayta yaratib yoki ishlab chiqarishning boshqa vositasi bilan almashtirib bо‘lmasligida yaqqol namoyon bо‘ladi. yer resurslarining tarkibiy unsurlari bо‘lgan tuproqlar tirik organizmlarning mineral substratga ta’siri va organizmlarning parchalanishi, suv va atmosfera havosining iqlim va relyefning turli xil sharoitlarda tog‘ jinslarining yuza qatlamlariga ta’siri natijasida alohida organik – mineral tabiiy- tarixiy hosiladir. tuproq hosildorlik xususiyatiga ega. tuproq hosildorligi esa yer resurlarining eng muhim xususiyatlaridan biridir. hosildorlik – tuproqning unda sodir bо‘ladigan biologik, kimyoviy, fizikaviy jarayonlar hamda iqlim sharoitlarning о‘simliklarga zarur bо‘lgan miqdorda oziqa moddalarini yetkazib berishi …

qaralganda “yer” va “landshaft” tushunchalari о‘xshash yoki bir – biriga juda yaqin turadi. landshaftlar kabi yer resurslari ham tabiiy – zonal sharoitlarning xilma – xilligi bilan ifodalanadi. shu sababli yerlarni va landshaftlarni ularni о‘ziga xos xususiyatlariga va belgilariga qarab tasnif qilishni taqozo etadi. yerlarni tasnif qilish landshaftlarining morfologiyasini о‘rganish, uning ichki hududiy bо‘linish qonuniyatlarini belgilash, morfologik qismlarning о‘zaro aloqalarini belgilash bilan bevosita bog‘liq. yerlarni tasnif qilish mohiyatiga kо‘ra majmuiy landshaft tadqiqotlariga yaqin turadi. “yer” va “antropogen landshaft” tushunchalari orasida ayniqsa juda yaqinlik mavjud. inson faoliyati ta’sirida tabiiy yо‘nalishini saqlab qolgan, madaniy о‘simliklarga, о‘zgartirilgan tuproqqa, suv va issiqlik rejimiga va boshqa xususiyatlarga ega bо‘lgan landshaftlar shakllanadi. hozirgi paytda yerning quruqlik qismida bunday landshaftlar maydoniga kо‘ra ustivor landshaftlardir. antropogen landshaftlar dastavval yerning funksional maqsadini – ijtimoiy – iqtisodiy funksiyasini ifodalaydi. mohiyati va tuzilishiga kо‘ra antropogen landshaftlar – murakkab tabiiy – xо‘jalik tizimlaridir. shu asosda landshaftlar va yer resurslari kо‘p tuzilmali yaxlitlik sifatida …

о‘jaligida foydalanish uchta о‘zaro bog‘liq vazifani: resurslik, tabiiy muhitni muhofaza qilish va xо‘jalik vazifalarini bajarmog‘i lozim. yerning resurs sifatidagi vazifasini amalga oshirilishi turli xil kattalikdagi tabiiy – hududiy komplekslarning tabiiy potensialini, tabiiy muhitni muhofaza qilishda yerdan foydalanish mumkin bо‘lgan intensivlik (lot. intensio kuchlanish, kuchaytirish) darajasini va nihoyat, xо‘jalik vazifasining bajarilishida yerdan foydalanish muayyan turining iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq ekanligini aniqlash va belgilash bilan bog‘liq. qishloq xо‘jaligida yer resurslaridan foydalanish, yuqorida ta’kidlaganidek, birinchi navbatda tuproqlarning tabiiy xususiyatlarini mukammal о‘rganishni taqozo etadi. tuproqlarning sifati yer resurslaridan foydalanish imkoniyatlarini belgilaydigan muhim omildir. tuproq tabiiy – tarixiy jarayonlarining natijasi bо‘lsada, hozirgi paytda tuproqlarning sifati inson xо‘jalik faoliyatining sajiyasi va ta’siri darajasiga bog‘liq. tuproqlarning resurs sifatidagi eng muhim xususiyati shundaki, boshqa resurslardan farq qilgan holda tuproqlardan tо‘g‘ri foydalanilganda ularning holati о‘zgarmaydi va yaxshilanadi. tuproqlar – tabiiy muhitning asosiy komponentlaridan biri bо‘lib, ularning xossalarida va tarqalishida litosferaning biosfera bilan murakkab о‘zaro ta’siri namoyon bо‘ladi. tuproqlar – …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geomorfologik muhit"

1472218845_64760.doc geomorfologik muhit reja: 1. jahonning yer resurslari va ulardan foydalanishning hozirgi holati 2. yer resurslarining degradatsiyasi, uning asosiy sabablari xx asrning ikkinchi yarmida sanoatning ekstensiv rivojlanishi litosferaning eng yuza qismida kimyoviy moddalarning jonli organizmlarning yashash muhiti uchun xos bo`lmagan konsentratsiualarda intensive to`planishiga olib keldi. yer resurslari yer resurslari tabiiy resurslar orasida tabiiy xususiyatlari va foydalanilishiga kо‘ra alohida mavqega ega. yer resurslari ishlab chiqarishni har qanday turining shart – sharoiti, tabiiy asosi va inson hayotiy faoliyatining eng muhim sharoitidir. yer resurslarining asosiy iqtisodiy funksiyalariga bog‘liq holda ikki tomonlama qaraladi. birinchidan, yer har qanday ishlab chiqari...

DOC format, 93.5 KB. To download "geomorfologik muhit", click the Telegram button on the left.

Tags: geomorfologik muhit DOC Free download Telegram