landshaftlarni ekologik vaziyati ularni geoekologik tadqiqot qilish va baxolash

DOC 97,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1452437301_63415.doc landshaftlarni ekologik vaziyati ularni geoekologik tadqiqot qilish va baxolash reja: 1. ekologik vaziyat nima? uning ilmiy ta’rifi, olimlarning ekologik vaziyatni tadqiq qilishdagi xizmatlari. 2. ekologik vaziyatni barqarorlashda muvozpnatni axamiyati. 3. ekologik vaziyat nima uchun baxolanadi? 4. ekologik vaziyatni baxolash bo’yicha olimlar bildirgan fikrlari. 5. ekoogik vaziyatning darajalarini aniqlash uchun mezonlar ishlab chiqish, mezonlar shkalasi. 6. ekologik vaziyat darajalari va ularni tasniflanishi. 7. o’zbekistonda ekologik vaziyat darajalari va ularning ta’rifi. inson bilan tabiat o’rtasida munosabatlarni kuchayishi natijasida tabiiy muxitda o’zgarishlar sodir bo’ladi. tabiatdan foydalanish tamoyillarining buzilishi nafaqat atrof muxitda o’zgarishlarni sodir bo’lishiga ta’sir etmay balki jamiyatda xam aks ta’sir shakllanadi. boshqacha aitganda jamiyat tabiiy boyliklaridan qanchalik asoslangan xolda foydalanishga qarab shunchalik naf ko’radi. bu jarayonda tabiiy muxitda turli darajada vaziyat tarkib topadi. vujudga kelgan ekolgik vaziyatlarni o’rganish amaliy axamiyatga ega. ekologik vaziyat ta’rifi. mutaxassislar u yoki bu joy (xudud)ni ekologik xolatini turli so’zlar bilan tavsiflaydilar. masalan, sharoit, ahvol, xolat, vaziyat …

k vaziyatni talqin qilishda xam turli fikrlar bildirilgan. a.s.shestakov (1992) ekologik vaziyatni sharoit va axvolni o’zaro almashib kelishi natijasida ma’lum xolatni vujudga kelishi bilan bog’liq deb tushuntiradi. a.a.kalesnik va boshqalar (1992) ning ta’kidlashicha xoxlagan geotizimning ekologik xolati ekovaziyatning aloxida spektri deb qarash lozim, ekovaziyat geotizim doirasida bir-birlari bilan bog’liq bo’lgan abiotik va biotik omillarning jamlamasini tushunish kerak deb asoslaydilar. b.i.kochurov va boshq. (1996) ekologik vaziyat turli darajada noqulayliklar vujudga keltiruvchi ekologik xolat va insonning xayotiy tizimlari bilan bog’liq ekologik muammolarning makon va zamonda almashib kelishidan iborat deb ta’kidlaydilar. bizningcha, ekologik vaziyat – ma’lum ekologik sharoitda mavjud bo’lgan tabiiy muvozanat, uning dinamik holati, komponentlarini shu vaziyatdagi me’yoriy xuususiyatlari, o’zgarish yo’nalishlari, tirik tabiat bilan notirik tabiat o’rtasidagi munosabatni barqarorlik xolati, kishi (inson)larning turg’un tibbiy xolat darajasidan iborat. ekologik muvozanat – ma’lum chegaralangan qudud (landshaft) da tirik va notirik tabiat o’rtasidagi tenglik, to’g’ri munosabat, bir-birlarini taqozo qilishi, ma’lum daarajadagi o’lchamlari (kirim-chiqim, biomassa va …

to’g’ri keladi. mutaxassislar tomonidan turli mezonlar taklif qilingan, lekin bu borada yakdil fikrga kelishilgani yo’q. birinchi marta nashr etilgan «o’zbekiston ekologik xaritasi», (masshtabi 1:1 mln 1991 y. )da mezonlar shkalasi berilgan. o’zbekiston tabiatini muxofaza qilish davlat qo’mitasi xizmatchilari (v.l.savello, 1998) ekologik vaziyatlarni baxolash uchun 18 indikatordan iborat mezonlar shkalasini ishlab chiqishdi. g.a.tolkacheva va boshq (1998) bu borada atmosfera xavosini, g.a.tinina va b. (1998) suv sifatini baholashning yangi mezonlarini taklif qilishgan. r.m.razaqov (2000) respublika hududining ekologik jiqatdan rayonlashtirish uchun 20 ta mezondan iborat shkalani zarurligini uqtirdi. sh.t.iskandarova (2000) yer usti suvlarini gigenik jixatdan baxolash uslubiyotini ishlab chiqdi va uni ekologik vaziyatlarni baxolashda qo’llanilishini ta’kidladi. o’zbekistonda mavjud ekologik vaziyatlarni ob’ektiv baxolash uchun ko’plab takliflar ishlab chiqilgan, lekin ulardan amaliy foydalanish murakkab, avvalo ko’plab miqdoriy va sifatiy ma’lumotlar zarur bo’ladi, ulardan foydalanish uchun kup ma’lumotlarni qayta ishlash kerak. shularni e’tiborga olib xozirgi vaqtda yangi mezonlar shkalasi taklif qilingan (rafiqov,1999). u soddaligi va ko’plab …

zona) 2.4 gacha (api past bo’lgan zona) 2.2. yer usti suvlarining sifati (suvlarning ifloslanish indeksi, sii) 6-10 va undan ko’p (juda iflos va haddan tashqari iflos) 4-6 (iflos) 2-4 (ifloslangan) 1-2 (o’rtacha ifloslangan) 1 gacha toza 2.3.er osti suv- larining minerallashuvi (har litrda gr.) juda baland (3-5) baland (2-3) o’rtacha (1-2) ruxsat etilgan (1 gacha) me’yorda (0.3-0.5) 2.4.ichimlik suvini davlat andozasiga mos kelmasligi, ( 75-90 50-75 35-50 20-35 10-20 2.5.tuproqlar- ning pestitsidlar bilan ifloslanishi (har ga. da kg.) 10 dan ortiq 5-10 3-5 1.3-3.0 1.3 dan kam 2.6.tuproq sho’rlanishi sho’rxok kuchli o’rtacha kuchsiz sho’rlanmagan 2.7. tuproqlar-ning eroziyaga berilganligi juda kuchli (jar eroziyasi) kuchli o’rtacha kuchsiz eroziyaga berilmagan 2.8.erlarning deflyatsiyaga berilganligi juda kuchli (barxan relьefi) kuchli (harakatdagi qumlar vujudga keladi) o’rtacha (botiqlar 25-50( maydonda tarkib topadi ) kuchsiz (botiqlar 25( gacha maydonda tarkib topadi ) deflyatsiya yuz bermaydi (botiqlar 10( gacha maydonda tarkib topadi ) 2.9.o’simlik qoplamining ahvoli (mahsul-dorlik darajasi, ( …

respublika o’rtacha ko’rsatkichidan past (1.2 xxx) 3.2. yosh bolalar o’limi juda ko’p (1.6x) ko’p (1.4x) ko’proq (1.2x) respublika o’rtacha ko’rsatkichiga mos keladi (1.0 xx) respublika o’rtacha ko’rsatkichidan past (1.4 xxx) 3.3. aholining kasallanishi1 juda ko’p (1.3-1.4x) ko’p (1.2-1.3x) ko’proq (1.1-1.2x) respublika o’rtacha ko’rsatkichiga mos keladi (1.0 xx) respublika o’rtacha ko’rsatkichidan kam (1.3-2.0 xxx) 1respublika o’rtacha ko’rsatkichidan: x-shuncha marta ko’p; xx-mos keladi; xxx-shuncha marta kam. ekologik vaziyatlarni darajalari: qanoatlanarli, o’rtachs keskin, tang va falokltli bo’lishi mumkin. ushbu tasniflash o’zbekiston xududi uchun o’rtacha olingan, ayrim xududlar uchun u boshqa tizimga ega bo’lishi mumkin. masalan, tog’li qismda (g’arbiy tyanь-shyanь, xisor va b.) eng qulay qanoatlanarli, o’rtacha va b. tekislik qismida esa o’rtacha, kuchli, keskin, tang va b. tarzda bo’lishi xam mumkin. ushbu darajalar ma’lum mezonlar asosida aniqlanadi. masalan, geotizim (ekotizim) larni xolati, tabiat komponentlarining xolati, axoli sog’lig’i xolati e’tiborga olinadi. qanoatlanarli ekologik vaziyat uchun aynan ayrim o’simlik va xayvonlarni miqdoriy kamayishi xarakterli. o’rtacha …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "landshaftlarni ekologik vaziyati ularni geoekologik tadqiqot qilish va baxolash"

1452437301_63415.doc landshaftlarni ekologik vaziyati ularni geoekologik tadqiqot qilish va baxolash reja: 1. ekologik vaziyat nima? uning ilmiy ta’rifi, olimlarning ekologik vaziyatni tadqiq qilishdagi xizmatlari. 2. ekologik vaziyatni barqarorlashda muvozpnatni axamiyati. 3. ekologik vaziyat nima uchun baxolanadi? 4. ekologik vaziyatni baxolash bo’yicha olimlar bildirgan fikrlari. 5. ekoogik vaziyatning darajalarini aniqlash uchun mezonlar ishlab chiqish, mezonlar shkalasi. 6. ekologik vaziyat darajalari va ularni tasniflanishi. 7. o’zbekistonda ekologik vaziyat darajalari va ularning ta’rifi. inson bilan tabiat o’rtasida munosabatlarni kuchayishi natijasida tabiiy muxitda o’zgarishlar sodir bo’ladi. tabiatdan foydalanish tamoyillarining buzilishi nafaqat atrof muxitda o’zgarishlarni sod...

Формат DOC, 97,5 КБ. Чтобы скачать "landshaftlarni ekologik vaziyati ularni geoekologik tadqiqot qilish va baxolash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: landshaftlarni ekologik vaziyat… DOC Бесплатная загрузка Telegram