geoekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish

DOC 53,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1472218447_64754.doc geoekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish tabiatdan oqilona foydalanish tabiiy resurslardan foydalanish jarayonida ularni qayta tiklash hamda atrof muhitni insonning ekologik muhiti sifatida muhofaza qilishni ham taqoza etadi. shu sababli atrof muhit muammolari hozirgi davrning eng muhim muammolari jumlasiga kiradi. insoniyatning beshikast mavjudligi ham ko‘p jihatdan atrof muhit muammosining to‘g‘ri hal etilishiga bevosita bog‘liq. bu muammoning muhimligi va jiddiyligi esa tabiiy resurslardan tobora ko‘proq foydalanishga hamda atrof muhitning ifloslanish jarayoniga bog‘liq. atrof muhit muammosining ahamiyati atmosferada karbonat angidrid gazi miqdorining ortib boratotganligida radiasiya fonining ortishi, yashil qoplamli maydonning qisqarishi va boshqa global o‘zgarishlarda yaqqol namoyon bo‘lmoqda. bu xildagi global o‘zgarishlar sayyoraviy miqyosdagi jarayonlarning me’yorida kechishining buzilishiga, hatto to‘xtatib qo‘yish va hayotning mavjudligiga ham xavf – hatar tug‘dirish mumkin. atrof muhitni muhofaza qilish nafaqat tabiiy, balki o‘ta jiddiy sotsial va siyosiy muammo hamdir. ilmiy – texnika inqilobi ishlab chiqarish kuchlarini yanada rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan tabiiy resurslardan intensiv (lotincha intension …

n qila boshladi va shu tufayli dastlab tabiatning ayrim komponentlari yoki o‘ziga xos ladshaftlarini alohida belgilangan hududlarda muhofaza qilishga ehtiyoj tug‘ildi. ana shu maqsadlarda dastavval tabiatning noyob, diqqatga sazovor bo‘lgan ob’yektlari, tabiat yodgorliklari, hayvonot va nabotot olamining kamayib borayotgan turlari konservativ (lotincha konservatio - qo‘riqlash, saqlash, asrash) shaklida muhofaza qilina boshlandi. tabiatni muhofaza qilishning bunday shakli tabiat ob’yektlarini inson faoliyatidan saqlash maqsadlarida amalgam oshirilgan holda insonning o‘zini, uning hayotiy muhitini muhofaza qilishni nazarda tutmaydi. “tabaitni muhofaza qilish” termini yevropa mamlakatlarida xyii asrdan boshlab qo‘llanila boshlangan bo‘lsada, u ayniqsa 1913 yilda shveysariyada o‘tkazilgan tabiatni muhofaza qilish bo‘yicha i xalqaro s’yezddan so‘ng ilmiy termin sifatida keng tarqala boshladi. inson faoliyati hali mahalliy sajiyaga ega bo‘lgan xix asrning oxiri – xx asrning boshida tabiatni muhofaza qilish tabiat ob’yektlarini xo‘jalikda foydalanishdan chetlashtirish yo‘li bilan amalgam oshiriladigan tadbir sifatida qaralar edi. keyinroq tabiatga inson ta’sirining miqyoslarining kengayishi va chuqurlashuviga bog‘liq holda tabiatni muhofaza qilishning mazmuni …

aza qilish” ustivor termin sifatida qo‘llanilmoqda. hozirgi paytda atrof muhitni muhofaza qilish – tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, takror barpo qilish (qayta tiklash) va muhofaza qilishga, tabiiy muhitni kishilarning hozirgi va kelgusi avlodlarining moddiy va ma’naviy ehtiyojlarini qondirish maqsadlarida tabiiy muhitni ifloslanish va buzilishdan himoya qilishga qaratilgan xalqaro, davlat va ijtimoiy tadbirlar tizimidir. atrof muhitni muhofaza qilishni tabiiy resurslardan foydalanishga batamom barham berish y‘oli bilan amalgam oshirib bo‘lmaydi, zero har qanday mamlakat aholisining hayot sharoitlarini va me’yordagi faoliyatini ta’minlash oziq-ovqat mahsulotlari, suv, kiyim-kechak, uy-joy, transport, aloqa vositalari bilan doimiy ravishda ta’minashni talab qiladi. binobarin, tabiatni, hozirgi atrof muhitni muhofaza qilish tabiatdan doimiy ravishda foydalanish jarayonida amamlga oshirilishi lozim. tabiatdan foydalanishning hozirgi amaliyoti tarixan sinab ko‘rish va xatolar metodi bo‘yicha shakllangan. inson biror-bir hududni o‘zlashtirish davomida o‘zining ehtiyojlari uchun o‘simliklar va hayvonlarni ularning eng chidamli va mahsuldorlarini tanlagan holda moslastirgan. hozirgi paytda atrof muhitni muhofaza qilish – tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, takror …

tabiatdan oqilona foydalanish jarayonida muvofiqlashtirilgan bo‘lishi lozim. fan-texnika taraqqiyoti sharoitlarida insonning tabiiy muhitga ta’siri tobora kuchayib borayotganligi tufayli uning hayotiy va ishlab chiqarish faoliyati uchun xavfli ekologik vaziyatlar vujudga kelmoqda. shu sababali jamiyat oldida nafaqat tabiiy resurlardan katta miqdorda foydalanish, balki fan va texnika yutuqlaridan foydalangan holda atrof tabiiy muhitni himoya qilish bo‘yicha ilmiy asoslangan tadbirlarni muntazam va uzluksiz bo‘lishini ta’minlash vazifalari ham turibdi. endilikda atrof-muhit sifatini ta’minlashga qaratilgan tadbirlar tizimini belgilashga o‘tilmoqda. atrof-muhit sifati esa jamiyatning iqtisodiy manfaatlarini hamda tabiat va insonning ekologik himoyasi talablarini mutanosib holda tartibga solish yo‘li bilan ta’minlanadi. jamiyat va tabiat o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir jarayonlarini bunday tartibga solib turish usuli atrof muhit sifatini boshqarish deb nom olgan. atrof muhit sifatini boshqarish jamiyatning iqtisodiy va ekologik manfaatlari orasida optimal nisbat bo‘lishini ta’minlashga qaratilgan. bunday optimal nisbat mavjud bo‘lganda insonning moddiy va ma’naviy ehtiyojlari iqtisodiyotni yanada rivojlantirish asosida qondirilgan holda u yashaydigan sog‘lom, mahsuldor va xilma-xil tabiiy …

da so‘zlar tulicha ifodalangan bo‘lsa ham hammasida bitta umumiy ma’no bor, ya’ni optimallashtirish – tabiiy muhitni yaxshilashdir. atrof muhitga doir tadqiqotlarni i.p.geramisov (1985) konstruktiv geografik tadqiqotlardan deb hisoblaydi. buning sababi, - deb ko‘rsatadi u, tabiatni optimizatsiyalash negizida insoniyat kelajagini hal qiluvchi katta muammo, ya‘ni “jamiyat – tabiat” munosabatlar yotadi. a.p. gerasimov bu muammo ayniqsa aholi zich yashaydigan hududlarda keskinlashib borishligini qayta – qayta ta‘kidlab, atrof – muhitni optimallashtirishning ilmiy asoslari birinchi navbatda shu hududlar uchun ishlab chiqilishi zarur, - deb yozadi. o‘zbekistonning vohlari ham aholi zichligi kattaligi, yer, suv resurslari chegaralanganligi tufayli inson – tabiat munosabatlari murakkablashib borayotgan, o‘ziga xos keskin geoekologik vaziyatlar shakllanayotgan hududlardan hisoblanadi. a.g. insachenko (1980) tabiiy muhitni optimallashtirishni geotizimlar doirasida landlaft – geografik mezonga asoslanib amalga oshirish zarur deb hisoblaydi. bunda geografik yondashuvi usullarining quyidagi ustunliklarga ega ekanligini alohida ta‘kidlaydi6 1) har bir geotizimning tashqi ta‘sirga chidamlilik chegarasi bor, uni bilish kompleks geografik tadqiqotlarni talab qiladi; …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geoekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish"

1472218447_64754.doc geoekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish tabiatdan oqilona foydalanish tabiiy resurslardan foydalanish jarayonida ularni qayta tiklash hamda atrof muhitni insonning ekologik muhiti sifatida muhofaza qilishni ham taqoza etadi. shu sababli atrof muhit muammolari hozirgi davrning eng muhim muammolari jumlasiga kiradi. insoniyatning beshikast mavjudligi ham ko‘p jihatdan atrof muhit muammosining to‘g‘ri hal etilishiga bevosita bog‘liq. bu muammoning muhimligi va jiddiyligi esa tabiiy resurslardan tobora ko‘proq foydalanishga hamda atrof muhitning ifloslanish jarayoniga bog‘liq. atrof muhit muammosining ahamiyati atmosferada karbonat angidrid gazi miqdorining ortib boratotganligida radiasiya fonining ortishi, yashil qoplamli maydonning qisqarishi va boshqa global o‘zga...

Формат DOC, 53,5 КБ. Чтобы скачать "geoekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geoekologiya va atrof muhitni m… DOC Бесплатная загрузка Telegram