geoekologik prognozlashtirish va prognoz

DOC 68.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1452437156_63412.doc geoekologik prognozlashtirish va prognoz reja: 1. geoekologik prognozning amaliy axamiyati. 2. geoekologik prognozlashtirishning ob’ekti, maqsadi va usullarini tushuntirish. 3. ekologik vaziyatlarni prognozli xususiyatlari 4. tabiiy va tabiiy-antropogen jarayonlarni o’zgarish yo’nalishlari va ulardan prognoz maqsadida foydalanish. 5. prognozlashtirishni amalga oshirish va prognoz natijalari. 6. o’zbekistonda ekologik vaziyatlarni o’zgarishining prognozi. ekologik vaziyatlarni prognoz qilish muxim amaliy axamiyatga molik. tabiat bilan jamiyat o’rtasida munosabatlarni chigallashib borayotgan xozirgi vaqtda xududlarni istiqbolda qanday xususiyatlarga ega bo’lishliklarini bilish xar bir kishini qiziqtiradi. bu borada inson xo’jalik faoliyati kuchli sur’atlarda sodir bo’layotgan geotizimlarni ekologik vaziyatlarini prognozlashtirish va prognozlarini, shuningdek geotizimlarni ekologik muvozanatlarini prognozlashtirish va prognozlarini ishlab chiqish ayni muddaodir. prognozlashtirishning ob’ekti. maqsadi va usullari. geoekologik tadqiqotlarda prognozlashtirish ob’ektlari bo’lib landshaft, uning morfologik birliklari, geotizim, tabiiy jarayon, xodisa va boshqalar xizmat qiladi. prognozlashtirish maqsadi turlicha bo’lishi mumkin: a) landshaftning dinamik o’zgarishi natijasida ekologik vaziyatlarni evolyutsiyasi yoki asosiy yo’nalishlarini aniqlash, b) sanoat korxonalari chiqindilarini ko’plab chiqarilishi natijasida atrof …

kologik vaziyatlarni prognozli xususiyatlari. har qanday vaziyat o’z tarkibida ma’lum prognostik elementlar, xususiyatlar, belgilarga ega bo’ladi. buning ifodalanishi geotizimning strukturali-dinamik xolati, o’zgarish yo’nalishi va boshqa xususiyatlariga bog’liq. inson omili muntazam ta’sir etib turgan bir chog’da bir vaziyat negizida keyingi vaziyatning belgilari tarkib topa boshlaydi. bu to’g’risida ko’proq tabiiy jarayonlar guvoxlik beradi, shuningdek grunt suvlari rejimi, tuproq, o’simlik xam yaxshi darakchi bo’la oladilar. chunonchi, grunt suvlarini satxini 7 m dan quyiga tushib ketishi tekislikda elyuvial sharoitning xukmron bo’lishidan darak beradi, bu xolda tuproq avtomorf rivojlanish bosqichiga o’tishga intiladi, buning oqibati avvalgi mezofitlar ksero- va galofit (psammofit) guruqi bilan almasha boshlaydi. prognozlashtirishda dala sharoitida bu xodisalarni chuqur taxlil qilish xam yetarli ma’lumotlarni to’plashga imkon beradi. shuni e’tiborga olish zarurki xar bir landshaftning ekologik vaziyati faqat o’zida yaqqol prognostik xususiyatlarga ega bo’ladi, tog’ landshafta tekislikdan farq qiladi, tog’ yon bag’rlarida tekislikka qarama-qarshi belgilar tarkib turadi. bunda eroziyaning turli darajadagi belgilarini to’g’ri tanlab ola …

a darajasiga qarab yaqin vaqt orasida qancha tuz to’planish mumkinligi aniqlanadi. bu bilan sug’oriladigan yerning sho’rxokka aylanishi va muomaladan chiqib ketish vaqti aniqlanadi. qumli cho’lda eol jarayonlar kuchayib borayotgan bir vaqtda xarakatdagi qumlarning maydonini kengayib borishi bo’yicha ma’lumotlarga ega bo’lish mumkin. bunda barxan relьef turlari, do’ng va buta oldi qum shakllarini vujudga kelish areallari oldindan aniqlab olinadi. orolning qurigan qismida xozirdanoq yaqin 5-10 yil mobaynida vujudga keladigan relьef shakllari va ular asosida shakllanadigan geotizimlar prognoz qilinishi mumkin. chunki bu ishlamalarni tayyorlash uchun uni aniq guvoxlari yoki darakchilari qozirdanoq mavjud. bu borada grunt tarkibi va grunt suvlari satxini tushib borish tezligi to’g’risida miqdoriy ko’rsatkichlarga ega bo’lish lozim bo’ladi. prognozlashtirish mexanizmi va prognoz natijalari. prognozlashtirishni amalga oshirish uchun retrospektiv va xozirgi sharoit uchun barcha ma’lumotlar yig’ilishi xamda chuqur taxlil qilinishi lozim. bu borada landshaft va geoekologik taxlillar natijalari samarali, ular asosda prognoz sxemalari ishlab chiqiladi. olmaliq-angren-oxangaron sanoat shaxarlari majmuasi zonasida tabiiy muxitning …

maradorlik bilan ishlashi, chiqindilarni tutib qoluvchi moslamalar effekti e’tiborda bo’ladi. yangi korxonalar, tsexlarning ta’siri umuman korxonalarni to’lig’i bilan ishlashi yoki ishlamayotganliga, buni natijasida atrof muxitga chiqarilayotgan chiqindilarni miqdoriy xamda sifatli ko’rsatkichlarini kuchayishi yoxud kamayishi xaqida tugallangan bir fikrga kelinadi. ushbu shaxarlar xamda qishloq joylardagi tibbiy muassasalarning ma’lumotlarini o’rganish asosida qanday kasalliklar tarqalganligi, ularni ustivorlari aniqlanadi, ularni avvalgi yillarga nisbatan solishtirib ko’rish bilan kasallik turlarini ortib borayotgani yoki kamayib borishi, barqarorlik (stabilizatsiya) bo’lganligi xaqida statistik ma’lumotlar taxlil qilinadi. kasalliklarni korxonalardan uzoqlashgan sari miqdoriy o’zgarishlarini aniqlanishi amaliy axamiyatga ega. bu borada olmaliqdan 10-20-30-45 km masofada axolining sog’ligi to’g’risida ma’lumotlarni yig’ish va taxlil qilish bilan kelajakda bo’ladigan uzgarishlar to’g’risida prognoz natijalarga ega bo’linadi. ma’lumotlar asosida prognoz xaritasi ishlanadi. o’zbekistonda ekologik vaziyatlarni o’zgarishning prognozi. mamlakatimizda ishlab chiqarishning tezlashishi tufayli inson bilan tabiat orasida munosabatlar murakkablashmoqda, ekologik va sotsial—iqtisodiy oqibatlar miqiyosi ortmoqda. bu borada orlbo’yi, orol dengizi, qizilqum, qarshi cho’li, chirchiq —oxangaron vodiysi, sanoat shaxarlari …

rivojini bilish muximdir. orol dengizining kelajakdagi xolati eng avvalo unga quyiladigan amudaryo suvi miqdoriga bog’liq. 1995 yildan boshlab orol xavzasida nisbatan kam suvlik davri boshlanadi, natijada keyingi vaqtlarda dengizga juda xam kam suv kelib quyilmoqda (1995 yilda sirdaryo bilan birgalikda 10,3, 1996 yilda-7,5, 1997 yilda-6,7 km3). bu dengiz satxini keskin tushib ketishiga ta’sir etdi (xozirgi vaqtda dengiz satxi 34,7 m mutlaq balandlikda, maydoni 28 ming km2, suv xajmi 231 km3, qurigan maydon 38 ming km2, o’rtacha mineralizatsiya xar litr suvda 50-60 g). orolning gidrorejim xolatini bashorati amudaryo oqimining xajmiga to’g’ridan-to’g’ri bog’liq, agarda amudaryo orqali yiliga muntazam ravishda 20 dan 30 km3 gacha suv dengizga quyilsa, uning satxi 33 m dan 36 m mutlaq balandlik orasida bo’ladi, agarda oqim 20 km3 dan kam bo’lsa, (bunda suv satxidan bo’ladigan bug’lanish miqdori yiliga 0,86 m ni tashkil qiladi) u xolda (satxi 24 m ga pasayganda katta dengiz ikki qismga ajraladi). bunda g’arbiy (eng …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geoekologik prognozlashtirish va prognoz"

1452437156_63412.doc geoekologik prognozlashtirish va prognoz reja: 1. geoekologik prognozning amaliy axamiyati. 2. geoekologik prognozlashtirishning ob’ekti, maqsadi va usullarini tushuntirish. 3. ekologik vaziyatlarni prognozli xususiyatlari 4. tabiiy va tabiiy-antropogen jarayonlarni o’zgarish yo’nalishlari va ulardan prognoz maqsadida foydalanish. 5. prognozlashtirishni amalga oshirish va prognoz natijalari. 6. o’zbekistonda ekologik vaziyatlarni o’zgarishining prognozi. ekologik vaziyatlarni prognoz qilish muxim amaliy axamiyatga molik. tabiat bilan jamiyat o’rtasida munosabatlarni chigallashib borayotgan xozirgi vaqtda xududlarni istiqbolda qanday xususiyatlarga ega bo’lishliklarini bilish xar bir kishini qiziqtiradi. bu borada inson xo’jalik faoliyati kuchli sur’atlarda sodir bo’lay...

DOC format, 68.5 KB. To download "geoekologik prognozlashtirish va prognoz", click the Telegram button on the left.

Tags: geoekologik prognozlashtirish v… DOC Free download Telegram