geoekologik monitoring

DOC 68.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1452437100_63411.doc geoekologik monitoring reja: 1. ekologik monitoringning ma’nosi va qo’llanilishi. 2. monitoring tizimi va uni guruxlari. 3. monitoringni tasniflanishi. 4.geotizimli monitoring va uning bioekologik examda biosferali monitoring bilan bog’liqligi. 5.o’zbekistonda ekologik monitoringni amalga oshirish tartibi. 6. dala sharoitida landshaftlarda ekologik monitoringni amalga oshirish. ekologik monitoring – atrof muxitni kuzatish, baxolash va uning xolatini taxlil qilishdir. bu majmuali tizim bo’lib atrof muxitni exolati to’g’risida axborot.nazorat, baxolash, prognozli ma’lumotlarni yig’adi, u maxalliy., milliy, xududiy va global miqiyosda amalga oshiriladi. tushuncha 1972 yilda bmt ni yunep tashkilotining stokgolьmdagi konferentsiyasida ilk bor muomalaga kiritilgan. monitoring tizimi. bir qancha guruzdagi kuzatishlarni o’z tarkibiga kiritadi. birinchi guruedagi kuzatishlar atrof muxitga ta’sir etuvchi manbalar va omillarni aniqlaydi. kuzatishlar tabiiy va antropogen omillarni faoliyatlari ustida olib boriladi. ikkinchi guruzdagi kuzatishlar atrof muxitdagi ob’ektlar, resurslar, landshaftlar, moddalarni aylanma xarakati, muxitni fizik va kimyoviy xolati, biosferaning ifloslanish manbalari va yo’llari bo’yicha amalga oshiriladi. uchinchi guruxdagi kuzatishlar yirik tizimlarni aks ta’siri …

shining vaqtda dinamikasini global miqyosda kuzatish xizmatini tashkil qilish zarurligi sezilmoqda. u xayvonlar genofondining monitoringi bilan to’ldirilishi zarur. genetik monitoring xizmati mutatsiya (o’zgarish) miqdori, ularni o’sish sur’ati va boshqalar bo’yicha xam tadqiq olib borishi zarur. geoekologik (tabiiy-xo’jalik) monitoringi tabiiy ekotizimlar, agrobiota, industrial ekotizimlar xamda geotizimlarni kuzatishni ta’minlaydi. bu xolda geofizik, geo-biokimyoviy, biologik usullar qo’llaniladi. muxit o’z-o’zini tozalash sifatiy qobilyatini aniqlaydi, energetik modda balansi, ekotizimlarni biomaxsuldorligini aniqlaydi va b. bu nazorat turi nazorat punktlari va poligonlarning tarmoqlarini funktsiyasini ta’minlaydi. birinchi guruxdagi poligonlar trofik zanjirlarni va ularni buzilishini ob’ekt sifatida kuzatadi, rem larni va biologik mazxsuldorlikni kuzatadi. ikkinchi guruxdagi poligonlar ekotizimlar resurslarini kuzatadi. uchinchi guruxdagi poligonlar tabiiy sharoit va resurslarni boshqarishning tizimlari va usullarining ta’sirchanligini o’rganadi. biosferali monitoring. inson omili ta’sirida biosferada yuz berayotgan o’zgarishlarni kuzatish bilan shug’ullanadi. o’zbekistonda bu turdagi kuzatish chotqol biosferali qo’riqxonada amalga oshiriladi. geosistemali monitoring. uning vazifasi atrof-muxit. (shuningdek tabiiy ekotizimlar)ni o’zgarishi bo’yicha, shuningdek tabiiy-texnik tizimlar (agrogeotizim, shaxar …

xodisalarni oldindan ko’ra olishga imkon beradi. 3) bioekologik monitoring chegaralarini kengaytiradi, insonni xo’jalik faoliyatida foydalanadigan tabiii resurslarni uz predmetiga qo’shadi. tabiii muxitni o’z-o’zini tozalashning tabiiy xolatini aniqlashda rem ni ko’rsatkichlari va me’yoriy miqdoriy ko’rsatkichlarini ekologik baxolash muxim axamiyatga ega. bu qobilyat tabiiy ekotizimlarda ma’lum trofik va boshqa aloqalarni aniqlaydi (komponentlar oralig’ida konsumentlar, produtsentlar, redutsentlarni o’zaro bog’liqligi) tabiiy biologik modda almashuvining xajmi va intensivligini aniqlaydi. shuning uchun xam geoekologik, geotizimli monitoring kuzatishlardagi indikatorlar tarkibiga o’z-o’zini tozalash ko’rsatkichlarini kiritish tabiiy ekotizimlarni ifloslantiruvchi maxsulotlari bilan to’lib bo’lganligini qayd qilish natijasida geotizimlarni turli maishiy va sanoat chiqindilari bilan ruxsat etilgan nagruzkani prognozlashtirish imkoni vujudga keladi, o’z-o’zini tozalash qobilyati va ren (nagruzka) tabiii ekotizimlarni bosh tiplaridagi trofik aloqalar va biologik modda almashuvi intensivligini o’rganish bilan aniqlanadi (gerasimov 1985 y). ma’lumki, tabiatda tabiiy, dinamik ekologik muvozanat mavjud bo’lib, agarda bu muvozanat buzilsa tabiiy muxit xam degradatsiyaga uchraydi. aslida bu bilan tabiiy ekotizimlarni tubdan buzilishi ro’y berib, …

o’rsatkichlardan ilmiy jixatdan asoslangan va fodalanishni foydali prognozli koeffitsentiga o’tishga imkon tug’iladi. yuqoridagilardan ma’lum bo’ldiki bio va geoekologik monitoringni o’tkazish usullari bir-biridan farq qiladi. bioekologik monitoring atrof-muxitni bir necha parametrlari (indikatorlari) bo’yicha geofizik, biokimyoviy va biologik soxalarda muntazam nazorat xamda kuzatishga asoslanadi. bunda maxalliy xarakterdagi nazorat punktlarida bioekolgik axamiyatga ega bo’lgan (rem bo’yicha) kuzatishlarni amalga oshiradi. geotizimli monitoring geofizik, geo- va biokimyoviy xamda biologik usullarda nafaqat kontrol punktlaridagina ish olib bormasdan shuningdek aloxida maxsus (testli) maydonlarda xam nazorat xam kuzatish ishlarini o’tkazadi. bu xol xududiy xarakterga ega. test maydonlarini tabiiy test poligonlar deb atash mumkin. ayni shu poligonlarda geotizimli testlar (indikatorlar) rem, biologik maxsuldorlik o’z-o’zini tozalash, prognozli foydalanish koeffitsentini atrof muxit bo’yicha barcha monitoring uchun ishlab chiqilishi lozim. bunday poligonlar unchalik katta bo’lishi shart emas, lekin tabiat yetarli darajada atrof muxit uchun xos (reprezentativ) yoki barcha xususiyatlarni qamrab olgan bo’lishi lozim. bir tabiat zonasiga yoki yirikroq tabiat-xo’jalik xududiga bitta poligon …

sh davlat qo’mitasi. tabiatni muxofaza qilish davlat qo’mitasi o’zbekiston respublikasi bo’yicha “atmosfera xavosi, tuproq va ochiq xavzalarning yagona monitoring sxemasi” ni tayyorlash bo’yicha ishlarni davom etirmoqda. bu borada 1990-yillarning ikkinchi yarmida tuproq va grunt suvlarini ifloslanish manbalarini o’rganish davom etirildi. masalan, kuplab turli ob’ektlarda pestitsid, og’ir metallar, fenollar kabi moddalarni laboratoriya analizidan o’tkazildi. endilikda qo’mitaning analitik bazasi atmosfera xavosi ifloslanishini 30, suv ob’ektlarini 40, tuproqni 22 ingredientlar bilan bulg’alanishini nazorat qila oladi. respublikaning atrof muxitini ifloslanish manbalarini yagona monitoring tizimi quydagilarni nazarda tutadi: 1) nazoratga tegishli bo’lgan korxonalar va ustivor manbalarni xamda inventarizatsiya qilishni bosqichma-bosqich o’tkazish; 2) boshqa muassasalarning (boshgidromet, qishloq va suv xo’jaligi, geologiya qo’mitasi, komunal xizmat ko’rsatish vazirliklari va b.) axborotlaridan foydalanish; 3) test ob’ektlarida (xavo, suv va tuproq xolati bo’iicha) kuzatishlar olib borish, 4) ifloslanish manbalari monitoringi tizimida ma’lumotlarni analiz qilish, umumlashtirish va tartibga solish, 5) qo’mita bazasida respublika va viloyatlar bo’iicha ma’lumotlar bankini vujudga keltirish; 6) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geoekologik monitoring"

1452437100_63411.doc geoekologik monitoring reja: 1. ekologik monitoringning ma’nosi va qo’llanilishi. 2. monitoring tizimi va uni guruxlari. 3. monitoringni tasniflanishi. 4.geotizimli monitoring va uning bioekologik examda biosferali monitoring bilan bog’liqligi. 5.o’zbekistonda ekologik monitoringni amalga oshirish tartibi. 6. dala sharoitida landshaftlarda ekologik monitoringni amalga oshirish. ekologik monitoring – atrof muxitni kuzatish, baxolash va uning xolatini taxlil qilishdir. bu majmuali tizim bo’lib atrof muxitni exolati to’g’risida axborot.nazorat, baxolash, prognozli ma’lumotlarni yig’adi, u maxalliy., milliy, xududiy va global miqiyosda amalga oshiriladi. tushuncha 1972 yilda bmt ni yunep tashkilotining stokgolьmdagi konferentsiyasida ilk bor muomalaga kiritilgan. monitorin...

DOC format, 68.0 KB. To download "geoekologik monitoring", click the Telegram button on the left.

Tags: geoekologik monitoring DOC Free download Telegram