tibbiy kimyo

PPTX 36 pages 4.6 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi fan: tibbiy kimyo mavzu: tibbiy kimyoga kirish. bufer sistemalar. kompleks birikmalar. termodinamika va kimyoviy termodinamika, elektrolit eritmalarining elektr o‘tkazuvchanligi buxoro-2024 kimyo fani hozirgi zamon tibbiyotini rivojlanishida muhim o’rinni egallab, vrach ma'lumotining ajratib bo’lmaydigan bir qismidir. tibbiyot fanining va sog’liqni saqlash ishlarining rivoji mutaxassislarni fundamental fanlardagi bilimlarini kerakli darajada chuqur o’rganilishi kerakligini talab qiladi. buning ustiga tibbiyot nafaqat kasalliklarni davolash bilangina chegaralanib qolmay, ekologiya, toksikologiya, biotexnologiyalar bilan ham shug’ullanib, ijtimoiy ta'minot sohasining katta bir qismiga aylanib bormoqda. kimyo fani bizni o’rab turuvchi dunyo tarkibi, tuzilishi, xususiyatlari va moddalar reaksiyasini o’rgatadi. kimyo bilan atrofingizda har kuni, har bir ishlatayyotgan buyum va bajarayotgan ishingizdato’qnashasiz. kimyoviy jarayonni ovqat tayyorlaganingizda, kir yuvish vaqtida oqartiruvchi modda qo’shganingizda, avtomobilingizni o’t oldirganingizda kimyoviy jarayonni bajarasiz. kumush qorayganda yoki antiasidli birikmalar suvda eriganda kimyoviy reaksiya amalga oshadi. karbonat angidrid va suv energiyasining uglevod energiyasiga aylanishi kimyoviy reaksiyadir …

2 / 36

islota yoki asos qo’shilganda va shuningdek suyultirilganda, o’z muhitini, ya'ni phni o’zgartirmaydigan eritmalarga bufer eritmalar deb ataladi. bufer eritmalar o’zlarining tarkibiy qismlarga qarab 2ta guruhga bo’linadi. 1. kuchsiz kislota va uning kuchli asos bilan hosil qilgan tuzidan tashkil topgan bufer eritmalar 2. kuchsiz asos va uning kuchli kislota bilan hosil qilgan tuzidan tashkil topgan bufer eritmalar amaliyotda quyidagi bufer eritmalar ishlatiladi: ch3cooh + ch3coona - atsetatli bufer eritma h2co3 + nahco3 - bikarbonatli bufer eritma nah2po4 + na2hpo4 - fosfatli bufer eritma nh4oh + nh4cl - ammiakli bufer eritma pt-cooh + pt-coona - oqsilli bufer eritma kompleks birikmalar koordinatsion birikma shunday birikmaki, uning molekulasi yoki ioni markazi ion yoki atomga ega bo’lib, buni bir necha ion yohud molekulalar ya‘ni ligandlar qurshab turadi. kompleks birikma eritmalarda ham mustaqilligini saqlab qolishga intiladi, ionlarga ham dissotsilanadi. markaziy ionning musbat zaryadi uni qurshab turgan ligandlar manfiy zaryadlari yig’indisidan ortiq bo’lsa, bunday kompleks – kation …

3 / 36

azoda ma‘lum yo’nalishga ega bo’ladi. kompleks tarkibida markaziy atom bilan bevosita birikkan ligandlar orasidagi bog’lanishlar soni markaziy atomning koordinatsion soni deb ataladi markaziy ionning koordinatsion soni 1 dan 12 ga qadar bo’lishi mumkin. bir valentli elementlarning koordinatsion soni ko’pincha 2 ga teng bo’ladi: masalan: [ag (nh3)2]cl; k[ag(cn)2]. ikki valentli elementlarning koordinatsion soni ko’pincha to’rtga, ba‘zan uchga va oltiga teng bo’ladi; masalan: na[pbj3], k4[fe (cn)6], [zn (nh3)4]cl2 uch va to’rt valentli elementlarning koordinatsion sonlari asosan oltiga teng, masalan, k3[fe(cn)6]. besh valentli elementlarning koordinatsin soni 7 ga teng bo’ladi, masalan, k2[nbf7]. koordinatsion birikma tarkibidagi ligandlarning xillariga qarab 1. aminat va ammiakatlar. bular o’zining ichki sferasida ammiak yoki boshqa organik aminlar bo’lgan koordinatsion birikmalardir 2. gidratlar va akvakomplekslar. anorganik moddalarda suv molekulasi bilan birikib turg’unligi turlicha bo’lgan birikmalar hosil qilish hodisasi keng tarqalgan. agar suv molekulasi koordinatsion birikmalarda ligandlik vazifasini bajarsa, bunday birikmalarni akva – komplekslar deb ataladi. 3. atsidokomplekslar. ligandlari kislota qoldiqlaridan …

4 / 36

birikmalarni bir so’z bilan atash taklif qilindi. shuningdek, amiak – «ammin», suv – «akva», oltingugurt – «tio», он – «gidrokso», «-o – o–» esa «pirokso», xlor – «xloro», ftor – «ftoro», va hokazo so’zlar bilan ifodalanadigan bo’ldi. k [ptcl3 (c2o4)] – seyze tuzi [pt(nh3)5cl] cl3 - chugaev tuzi k3 [fe(cn)6] – qizil qon tuzi k4 [fe(cn)6] – sariq qon tuzi [pt(nh3)2no2cl] so4 – mononitromonoxlorodiaminplatina(iv)sulfat ionlarni nomlashda birinchi navbatda kation, undan keyin anion ataladi. masalan: [ag(nh3)2]br – diamin kumush (i) – bromid. k2[cucl3] – kaliy trixloromis (i). ligandlarni nomlashda avval anion, so’ngra neytral ionlar va undan keyin kation nomi aytiladi (ularning orasiga defis qo’yilmaydi). anionlarni atashda dastlab oddiy anion, undan keiyn ko’p atomli anion nomi aytiladi. ularning nomiga «at» qo’shimchasi qo’shiladi. masalan, k2[pt(no2)2cl2] – kaliy dixlorodinitroplatinat (ii). ligandlar sonini ifodalovchi qo’shimchalar. oddiy ligandlar sonini ifodalashda di - ,tri-, penta -, geksa – va hokazo qo’shimchalar ishlatiladi, masalan: ligandlarni nomlanishi.(ligand manfiy zaryadli …

5 / 36

arish qobiliyatini belgilaydi. energiya turlari kimyoviy energiya — moddaning kimyoviy tabiati bilan belgilanadigan energiyadir. mexanik energiya — makro jismlarning harakatini ta’minlaydigan va shu jarayon hisobiga sodir bo‘ladigan ishni amalga oshiradigan energiya turidir. o‘z navbatida bu energiya ikki qismga bo‘linadi: kinetik energiya (ekin) — zarrachalarning harakat tezligi bilan belgilanadigan energiya potensial energiya (epot) — zarrachalarning o‘zaro joylashuvi bilan belgilanadigan energiya. issiqlik energiyasi - atom va molekulalarning betartib (xaotik) issiqlik harakati hisobiga kelib chiqadigan kinetik energiya yig‘indisidir. elektr energiyasi - elektr zaryadiga ega bo‘lgan va shu sababli elektr maydonida harakatlana oladigan zarrachalar energiyasidir. tirik organizmlarda bajariladigan ish quyidagi asosiy turlarga bo‘linadi: 1 kimyoviy ish turi — kimyoviy jarayonlar natijasida kichik molekulyar moddalardan yuqori malekulyar moddalar sintezlanishining ish miqdoridir. bunga sabab yuqori molekulyar moddalarning (oqsillar, polisaxaridlar, nuklein kislotalari va boshqalar) sintezi energiya sarfini talab qiladi va shu sababli bu jarayonlar ish bajarish bilan boradi. 2. nurlanish ish turi — hujayralarning kimyoviy energiyasi hisobiga …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiy kimyo"

osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi fan: tibbiy kimyo mavzu: tibbiy kimyoga kirish. bufer sistemalar. kompleks birikmalar. termodinamika va kimyoviy termodinamika, elektrolit eritmalarining elektr o‘tkazuvchanligi buxoro-2024 kimyo fani hozirgi zamon tibbiyotini rivojlanishida muhim o’rinni egallab, vrach ma'lumotining ajratib bo’lmaydigan bir qismidir. tibbiyot fanining va sog’liqni saqlash ishlarining rivoji mutaxassislarni fundamental fanlardagi bilimlarini kerakli darajada chuqur o’rganilishi kerakligini talab qiladi. buning ustiga tibbiyot nafaqat kasalliklarni davolash bilangina chegaralanib qolmay, ekologiya, toksikologiya, biotexnologiyalar bilan ham shug’ullanib, ijtimoiy ta'minot sohasining katta bir qismiga aylani...

This file contains 36 pages in PPTX format (4.6 MB). To download "tibbiy kimyo", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiy kimyo PPTX 36 pages Free download Telegram