geografik muhitni radioaktiv moddalardan muhofaza qilish.

DOC 60,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1407320821_57812.doc geografik muhitni radioaktiv moddalardan muhofaza qilish. reja: 1. yerdagi radioaktiv moddalar. 2. radioaktivlikning planetamiz xayotiga ta‘siri. 3. atom energiyasidan foydalanish, radioaktiv ifloslanish va uning oldini olish. fan texnika taraqqiyotining hozirgi davrida tabiat va jamiyatning o’zaro ta‘siri bilan sog’liq bo’lgan problemalar asosida va muurakkab muammo bo’lib bormoqda. shulardan biri geografik muhitning radioaktiv moddalar bilan ifloslanishini oldini olish muammosidir. tashqi muhitning holati insonning kelajagini belgilaydi, shuningdek, kishilarning aktiv faoliyati, hayoti va umr boqiyligi xam xavfli vaziyat uning radioaktiv moddalar bilan ifloslanishidir. yer sharida tabiiy radioaktivlik radioaktiv moddalarning parchalanishi natijasida vujudga keladi. radioaktiv elementlar u 233, u 235 ,th232-toriy, k40-kaliy, 87rb-rubidiy, 14s-uglerod va boshqalar sayyoramizda ma‘lum miqdorda tarqalgan bo’lib, vaqt o’tishi bilan ularerda doimo va turli sharoitlarda parchalanib o’zgarib turadi. har qaysi radioaktiv element o’ziga xos tarzda parchalanadi. shuning uchun ham radioaktiv elementlarning parchalanishi davri yer tarixi uchun etalon qilib qabul qilingan. tabiiy radioaktiv elementlardan faqat uran (92) va th toriy elementi …

, toriy va boshqa radioaktiv izotoplari bo’lgan chang shamol bilan katta maydonlarga tarqaladi. keyingi vaqtlarda suniy radioaktivlikni turli yadro reaktsiyalari bilan hosil qilinmoqda. ikkinchi jahon urushidan so’ng atom, vodorod va boshqa yadro qurollarini portlatish natijasida geografik qobiq radioaktiv moddalar bilan ifloslanadi. bundan tashqari geografik qobiq atom sanoati va uskunalarini chiqindilari xissasiga, atom elektr stantsiyalari avariyalar xisobiga ham ifloslanib bormoqda. yadro qurollari sinash uchun portlatilganda juda kichik radioaktiv nurlanish vujudga keladi. radioaktivlik ma‘lum dozada ancha vaqtgacha juda kata territoriyada saqlanadi. havodagi tsirkulyatsiyalar natijasida radioaktiv mahsulotlar bir necha ming km masofaga tarqaladi va hosil bo’ladigan mahsulotlardan bu joylar uzoq vaqtgacha zararlanib turadi, zarb to’lqini hamda nurlanish yetib borgan joydagi barcha sun‘iy va tabiiy boyliklar nobud bo’ladi. kuchli yadro qurollari havoda portlatilganda radioaktiv maxsulotlar troposferadagina emas balki stratosferada ham tarqaladi. portlash natijasida yer yuzasiga tushadigan radioaktiv yomg’irlarning uch xili mavjud. 1. boshlang’ich (maxalliy) yomg’irlar. 2. ikkilamchi yomg’irlar. 3. kechki (global) yomg’irlar. quruq chang …

chalar havo tsirkulyatsiyasi bilan birga harakatlanib ko’p yillar davomida asta-sekin yer yuzasida, qolgan qismi stratosferada bo’ladi. stratosferadagi radioaktiv zarrachalar yer shari bo’ylab tarqaladi va vaqt o’tishi bilan yerga yomg’ir tarzida tashib turadi. radioaktiv moddalar stratosferada 8-9 yil, troposferada 3 oy davomida turadi. parchalanish davri uzoq bo’lgan radioaktiv elementlar eng xavfli xisoblanadi. masalan strontsiy 90 (sr90) 25 yilda, tseziy-137 (137 cs) yilda bo’linib, boshqa moddalarga aylanadi. termoyadro portlashlarida tashqi muhitni ko’p ifloslantiradigan radioaktiv element s14 dir. u parchalanish davri 50000 yildir. s14 ning falokatli oqibatlarini oldini olish uchun xech bir chora yo’q. termoyadro qurollarini sinashi natijasida faqat havo zararlanibgina qolmay gidrosferaga ham ta‘sir etadi. tinch okeani janubiy qismlaridagi suvlarida va antraktida s14 ning tarkibi biqinida atom bombasi sinovdan o’tkazilgandan so’ng bir necha % ga yetdi. suvning yuza qismlarida radioaktiv tabiiy holatdagiga qaraganda bir necha million marta ko’paydi. radioaktivlik bilan tashqi muhitni zararlanishni oldini olishning birdan-bir yo’li termoyadro qurollarini sinashni taqiqlashdir. 2. …

butun daryodagi atom es larida 42 ta avariya bo’ldi, shundan 37 tasi aqsh da ro’y beradi. aqsh da butun energiyaning ¼ qismini, 2000 yilga borib 60 % ni es ishlab chiqaradigan bo’ladi. atmosfera va okeanning radioaktiv moddalar bilan ifloslanishini yerdagi hayot uchun juda havflidir. chunki havo va suvda radioaktiv moddalar uzoq saqlanadi va oqimlar orqali katta maydonlarga tarqaladi. 1964 yilda aqsh tomonidan tinch okeanida vodorod bombasi sinalganda 23 ming 600 km2 territoriyaga havfli nurlanish tarqaladi, oradan ma‘lum vaqt o’tib, radioaktiv moddalar 2,5 mln. km2 territoriyagacha tarqalgan. radioaktiv moddalar tirik organizmlarni zararlaydi. yirik organizmlarda radioaktiv moddalar kontsentratsiyasi ko’payib organizm uchun xavfli bo’lib qoladi. ayrim plankton organizmlarda radioaktivlik, suvdagi radioaktivlikka nisbatan 1000 marta, ba‘zi baliqlarda esa hatto 500000 marta ko’pdir. hayvonlarda zararlanish uzoq vaqt saqlanadi. zaangan baliqlar uzoq masofalarga suzib borishlari natijasida zaangan territoriyalar kengayib boradi. 1945 yil 6 avgust yaponiyaning xerosima shaxriga aqsh ning harbiy samolyoti atom bombasini tashladi, buning oqibatida …

sallari kelib chiqadi, genetik apparatlar buziladi, homiladorlik taraqqiyotiga putur yetadi va embrionning yoki yangi tug’ilgan chaqaloqlar halok bo’lishiga olib keladi. nurlanish kasalligi bir necha avlodga o’tishi mumkin. inson sog’lig’iga va hayvonlar organizmi uchun eng xavfli radioaktiv element strontsiy 90 (sr90) boshqa organda to’planadi. yosh organizmlar bu elementni katta yoshlarga nisbatan 10-15 marta ko’p qabul qiladi. shunday qilib bu izotopning zararli oqibati yosh avlodda kuzatiladi. 3. atom energiyasidan foydalanish, radioaktiv ifloslanish va uning oldini olish. atom yadrolarining parchalanishi kashf etilgandan buyon yadro energiyasidan amaliy maqsadlar uchun foydalanishi mumkin bo’ladi. sssr da 1943 yilda akademik v.i.kurchatov raxbarligida atom energiyasi instituti yevropada birinchi uran-grafitli reaktor ishga tushirilib yadro parchalanishda zanjirli reaktsiya vujudga keltirildi. dunyoda birinchi aes 1954 yilda moskvada yaqinida (soninsk aes) ishga tushdi. hozirda dunyoda 100 dan ortiq aes lar ishlab turibdi. lekin bu aes larda o’rnatilgan reaktorlar uran 233 u235 da ishlashga moslashgan. uran 235 ning zapasi uncha kata emasligi tufayli …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geografik muhitni radioaktiv moddalardan muhofaza qilish."

1407320821_57812.doc geografik muhitni radioaktiv moddalardan muhofaza qilish. reja: 1. yerdagi radioaktiv moddalar. 2. radioaktivlikning planetamiz xayotiga ta‘siri. 3. atom energiyasidan foydalanish, radioaktiv ifloslanish va uning oldini olish. fan texnika taraqqiyotining hozirgi davrida tabiat va jamiyatning o’zaro ta‘siri bilan sog’liq bo’lgan problemalar asosida va muurakkab muammo bo’lib bormoqda. shulardan biri geografik muhitning radioaktiv moddalar bilan ifloslanishini oldini olish muammosidir. tashqi muhitning holati insonning kelajagini belgilaydi, shuningdek, kishilarning aktiv faoliyati, hayoti va umr boqiyligi xam xavfli vaziyat uning radioaktiv moddalar bilan ifloslanishidir. yer sharida tabiiy radioaktivlik radioaktiv moddalarning parchalanishi natijasida vujudga keladi. r...

Формат DOC, 60,5 КБ. Чтобы скачать "geografik muhitni radioaktiv moddalardan muhofaza qilish.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geografik muhitni radioaktiv mo… DOC Бесплатная загрузка Telegram