sharq uyg‘оnish dаvri аllоmаlаri va ularning jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi

PPTX 15 стр. 1,2 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

sharq uyg‘оnish dаvri аllоmаlаri va ularning jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi sharq uyg‘оnish dаvri аllоmаlаri va ularning jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi reja: 1. ix-xii asrlardagi sharq uyg’onish davri va uning asosiy omillari. 2. islom madaniyati. 3. sharq uyg’onish davri allomalari ijodining jahon fani ravnaqidagi o’rni. ix-xii asrlarda jahon sivilizatsiyasi tarixiy taraqqiyoti davomida birinchi bo’lib sharq mo’’jizasi ro’y berdi. huddi shu davrda qadimgi sharq mintaqasiga mansub misr, mesopotamiya, hindiston, хitoy, markaziy osiyo hududlari insoniyat sivilizatsiyasining ilk sarchashmalari sifatida shakllandi. bu jarayonda ko’p ming yillik tarixga ega bo’lgan, sharqu g’arbni tutashtirgan, o’zaro madaniyat, dinu e’tiqod, urf-odat, udumu an’analar almashinuvini ta’minlagan buyuk ipak yo’lining o’rni katta bo’ldi. ko’xna хitoy yurtidan boshlangan bu yo’l avvalo sharq xalqlarini bir-biri bilan bog’lagan, ularning iqtisodiy, savdo-sotiq, madaniy-ma’naviy aloqalarini rivojlanishi, turmush tarzini boyishida sezilarli turtki bo’ldi. sharq xalqlari, elatlarining tili, urf-odatlari, musiqasi, to’yu ma’rakalari, diniy rasm-rusumlaridagi o’xshashlik jihatlarining mavjudligi ham buni yaqqol isbot etadi. shuningdek, vii asrdan …

2 / 15

faoliyat yuritganligi ham ma’lum ma’noda turtki bergan. buni xalifalik hukmdorlari sanalgan хorun ar-rashid, ma’mun yoxud ona yurtimiz ma’rifatparvar hukmdorlari: nasr, ismoil somoniylar, mahmud g’aznaviy, malikshox, nizomulmulk, jaloliddin manguberdi, amir тemur, mirzo ulug’bek, husayn boyqaro, bobur mirzo va boshqalar timsolida aniq-ravshan ko’rishimiz mumkin. sharq uyg’onish davri o’z mazmun-mohiyatiga ko’ra quyidagi muhim omillar va hususiyatlari bilan yaqqol ajralib turadi: 1) madaniyatda dunyoviy bilimlar, islom axkomlari, aqidalarning rivojlanishi, ularning jamiyat va odamlar manfaatlari nuqtai nazaridan talqin etilishi; 2) turli davlatlar, xalqlarning (arab, eron, yunon, xind, turkiy va bosh.) madaniy meroslari, qadriyatlari, yutuqlari, ma’naviy boyliklaridan foydalanish zarurligi; 3) astronomiya, matematika, minerologiya, jug’rofiya, kimyo va boshqa tabiiy fanlar rivoji; 4) uslub (metodologiya)da ratsionalizm (oqilonalik), mantiqning ustuvorligi; 5) insoniy do’stlik, yuksak axloqiylik g’oyalarining targ’ib etilishi, komil inson shaxsini shakllantirib voyaga yetkazish; 6) falsafa va tarix fanlarining o’sishi; 7) adabiyot, musiqa, badiiy madaniyat, notiqlikning keng rivoj topishi; 8) bilimdonlik, donishmandlikning qomusiy tarzda keng e’tirof topishi va x.k. …

3 / 15

ar uyi) – olimlarni birlashtirgan ilmiy muassasa xalifa ma’mun (819-833) davrida yanada rivojlandi. unda ko’p sonli qomusiy bilim soxiblari ilmu fanning turli-tuman soxalari bo’yicha yirik tadqiqotlar olib borganlar. bu allomalarning talay qismi o’rta osiyo namoyandalari bo’lganliklari esa biz uchun aloxida g’urur va e’tiborga arzirlidir. arab xalifaligi vii-viii asrlar davomida mag’ribu mashriqning keng hududlarini, shu jumladan markaziy osiyo yerlarini ham o’z tasarrufiga kiritgan edi. хalifalikka kirgan hududlarga asta-sekin arab madaniyati, uning ko’plab unsurlari kirib kela boshladi. eng asosiysi, islomning muqaddas kitobi «qur’oni karim» g’oyalari turli xalqlar orasida keng yoyila boshladi. buning uchun bu yerlarda arab tili, arab yozuvi joriy etildi. musulmon madaniyatining ko’rki hisoblangan naqshinkor bezaklar bilan ziynatlangan salobatli masjidu madrasalar, xonaqoyu maqbaralar, diniy va ilmiy kitoblar, qo’lyozmalarga boy kutubxonalar va boshqa inshootlar qad rostlay boshladi. ular shu xalqlarning avvalgi moddiy madaniyati xarobalari o’rnida barpo etildi. «qur’oni karim” («qiroat» so’zidan olingan) g’oyalari, qadriyatlari (odamlarni to’g’rilik, rostgo’ylik, poklik, halollik, ezgulik, yaxshilik, saxovat, …

4 / 15

ishidan o’lja sifatida o’z poytaxtiga olib kelgan. тemuriylar tarixi davlat muzeyida saqlanayotgan mavjud “qur’oni karim” dastlabki tayyorlangan islomiy manbadir. ayni chog’da islom madaniyatining gultojisi hisoblangan hadisshunoslik ilmi rivoj topib bordiki, bunda xam peshqadamlikni o’rta osiyolik buyuk muhaddis olimlar egalladilar. islom olamida qur’oni karimdan keyin mo’’tabar manba, bu hadisi sharifdir. sharif degan so’z arabcha bo’lib, sharafli, aziz, qadrli degan ma’nolarni anglatadi. sharif unvoniga sazovor bo’lgan shaharlar,bular: shom, bag’dod, quddus, mozori sharif va buxoroyi sharifdir. muhammad sallollohu alayhi va sallamning aytgan gaplari, qilgan ishlari, shularning hammasi sunnat hisoblanadi. bular haqidagi dalolat esa xadisdir. butun musulmon dunyosida birdan-bir to’g’ri, ishonchli deb tan olingan 6 nafar hadischilar: imom buxoriy, imom muslim al hajjoj, iso at-тermiziy, imom abu dovud sijistoniy, imom an-nasafiy, imom abdulla ibn yazib ibn mojjalar hammasi aslan markaziy osiyolik bo’lib, ularning «qutubi sitta» («olti kitob») asari butun dunyoga mashhurdir. ular orasida imom buxoriy (810-870) va ul zotga mansub «al jome’ as-sahih» («ishonarli …

5 / 15

borada ilm-fan va madaniyat taraqqiyotida turli tarixiy davrlarda faoliyat ko’rsatgan «ilm uylari» - bag’doddagi (819-833) «bayt ul-hikmat» (bag’dod akademiyasi), хorazm poytaxti urganchdagi «ma’mun akademiyasi», shuningdek «ulug’bek akademiyasi» va boshqa ko’plab yuksak ilm dargohlarining o’rni va ahamiyati beqiyosdir. uyg’onish davri o’z yuksak aql-zakovati, salohiyati, izlanishlari bilan fanning ko’plab sohalarida muhim kashfiyotlar o’ilgan qanchalab buyuk daholarni yetishtirib berdi. ular jahon fanining tibbiyot, falakiyot, matematika, jug’rofiya, tarix, geologiya, geodeziya, minerologiya, farmakologiya va boshqa yo’nalishlarining tamal toshini yaratdilar. bu muqaddas zamindan yetishib chiqqan muhammad muso al-хorazmiy, ahmad al-farg’oniy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, abu nasr forobiy, abu bakr muhammad narshaxiy, abu abdullo хorazmiy, mahmud az-zamahshariy, burhoniddin marg’inoniy, nizomulmulk, kaffol ash-shoshiy, mirzo ulug’bek, qozizoda rumiy, g’iyosiddin jamshid koshiy, ali qushchi va boshqa buyuk siymolar nomini haqli ravishda ehtirom bilan tilga olamiz. milliy mustaqilligimiz sharofati tufayli ularning boy ilmiy merosi sarchashmalaridan tag’inda mo’l-ko’l baxramand bo’la boshladik. «istiqlol sharofati bilan, - degan edi islom karimov, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sharq uyg‘оnish dаvri аllоmаlаri va ularning jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi"

sharq uyg‘оnish dаvri аllоmаlаri va ularning jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi sharq uyg‘оnish dаvri аllоmаlаri va ularning jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi reja: 1. ix-xii asrlardagi sharq uyg’onish davri va uning asosiy omillari. 2. islom madaniyati. 3. sharq uyg’onish davri allomalari ijodining jahon fani ravnaqidagi o’rni. ix-xii asrlarda jahon sivilizatsiyasi tarixiy taraqqiyoti davomida birinchi bo’lib sharq mo’’jizasi ro’y berdi. huddi shu davrda qadimgi sharq mintaqasiga mansub misr, mesopotamiya, hindiston, хitoy, markaziy osiyo hududlari insoniyat sivilizatsiyasining ilk sarchashmalari sifatida shakllandi. bu jarayonda ko’p ming yillik tarixga ega bo’lgan, sharqu g’arbni tutashtirgan, o’zaro madaniyat, dinu e’tiqod, urf-odat, udumu an’analar almashinu...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (1,2 МБ). Чтобы скачать "sharq uyg‘оnish dаvri аllоmаlаri va ularning jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sharq uyg‘оnish dаvri аllоmаlаr… PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram