qo'qonova ruxshonaning "umumiy psixologiya" fanidan tayyorlagan "mustaqil ishi"

PPTX 13 pages 48.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.9 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

qòqonova ruxshonaning "umumiy psixologiya" fanidan tayyorlagan"mustaqil ishi". reja: 1) temperament haqida tushuncha. 2)temperament tiplari. 3)temperament va oliy faoliyat uslubi. temperamentning fiziologik asoslari qadimgi yunon olimi gippokrat ta'limotiga binoan, insonlarning temperament xususiyatlari jihatidan ozaro bir-biridan tafovutlanishi, ularning tana a'zolaridagi suyuqliklarning (xiltlarning) turlicha nisbatda joylashuviga bogliq ekanligi tasavvur qilinadi. gippokrat ta'biricha, inson tanasida tort xil suyuqlik (xilt) mavjud bolib, ular ot yoki safro (yunoncha "chole"), qon (lotincha sanguis yoki sanguinis), qora ot (yunoncha melas "qora", chole "ot"), balgam (yunoncha "phlegma") kabilardan iboratdir. uning mulohazasicha: 1.otning xususiyati - quruqlikdir, uning vazifasi-tana a'zolarida quruqlikni saqlab turish yoki badanni quruq tutishdir. 2.qonning xususiyati-issiqlikdir, uning vazifasi tanani isitib turishdir. 3.qora otning xususiyati-namlikdir, uning vazifasi badan namligini saqlab turishdir. 4.balgamning (shilimshiq moddaning) xususiyati-sovuqlikdir, uning vazifasi badanni sovutib turishdan iboratdir. temperamentning fiziologik asoslariga ulkan oz hissasini qoshgan olimlardan biri rus fiziologi i.p.pavlov (1849-1936) hisoblanadi. i.p.pavlov temperament ham shartli reflektor faoliyatining individual xususiyatlarini keltirib chiqaruvchi omillar bilan bogliq bolishi …

2 / 13

xususiyatlarining ozaro qoshiluvini nerv sistemasining tipi deb nomlaydi va uni tortta tipga ajratadi. ular quyidagilardan iborat. 1. kuchli, muvozanatli, epchil; 2. kuchli, muvozanatsiz, epchil; 3. kuchli, muvozanatli, sust; 4. kuchli, muvozanatsiz sust. yirik rus psixologlaridan biri b.m.teplov (1896 - 1965) va uning shogirdlari, maslakdoshlari i.p.pavlovning tadqiqotlarini davom ettirib, inson nerv jarayonlari xususiyatlarining oziga xos tomonlarini ochishga muvaffaq boldilar. ular nerv-fiziologik jarayonlarning nozik hirralarini organishga maxsus moslamalar yordami bilan ozgarishlarni qayd qilish hamda olingan natijalarni (omillarni) matematik statistika metodlari orqali hisoblashni tatbiq etdilar. shuningdek, b.m. teplov ilmiy maktabining namoyondalari tomonidan ijobiy va tormozlovchi shartli reflekslarning hosil bolish tezligini tavsiflovchi individual xususiyatlar turkumi ham ta'riflab berilgandir. ushbu individual xususiyatlar mohiyatida ifodalanuvchi nerv sistemasining notanish xususiyati dinamiklik deb nomlangan ham tavsiflangan. bundan tashqari, ular shartli reflektor faoliyatining bir guruh individual xususiyatlari qozgalish jarayoni toxtalishining tezligi mahsuli sifatida taxmin qilingan xususiyatni (yangi xislatni) labillik deb atay boshlaganlar. shuning bilan birga nerv sistemasining boshqa xususiyatlari …

3 / 13

ari va bilish jarayonlarida faolligining individual uslubi jarayonida namoyon boladi. faoliyatning individual uslubi faqat temperamentga emas, balki boshqa sabablarga, shaxsiy tajriba jarayonida hosil bolgan konikma va malakalarga ham bogliqdir. faoliyatning individual uslubini inson organizmini tugma xususiyatlari va asab tizimi tiplarining faoliyat sharoitlariga moslanishi deb qarash mumkin. faoliyatning individual uslubi asosini asab tizimi xususiyatlari yigindisi tashkil qiladi. faoliyatning individual uslubiga kiruvchi ikki xil xususiyatlar mavjud. 1. asab tizimi individual xususiyatlari nuqsonlarining ornini toldiruvchi tajriba jarayonida shakllangan xususiyatlar. 2. insonda mavjud layoqat va qobiliyatlardan maksimal darajada foydalanish imkonini beruvchi xususiyatlar. holerik flagmatik sangvinik melanholik xolerik xuddi sangvinik kabi sust senzitivlik, yuksak reaktivlik hamda faollik bilan ajralib turadi, lekin faollikdan reaktivlik ustunlik qiladi. shuning uchun u tinimsiz ozini ushlay olmaydigan, betoqat, serzarda. sangvinikka qaraganda ozroq silliq va qoproq qotib qolgan. shuning uchun intilishlari va qiziqishlarida katta barqarorlik, zor qatiylik bor, diqqatini kochirishda qiyinchilikka uchraydi. psixik tempi tez. bir ishni boshlasa oxiriga yetkazadi, ammo …

4 / 13

qoshiladi. tashqi taassurotlarga qiyinchilik bilan javob qaytaradi. melanxolik - yuksak senzitivlik xususiyatiga ega. sezgirligi yuksak (sezgi chegaralari yuqori). arzimagan sababga kora, kozlaridan yosh oqib ketaveradi. nihoyatda arazchan, sekin yiglaydi. samimiy, juda oz kuladi, faolligi sust. oziga ishonmaydi, tortinchoq, ozgina qiyinchilik tugiladigan bolsa, holini yuvib qoltigiga urib goya qoladi. gayratsiz qatiy emas. diqqati tez chalgiydi, barqaror emas. psixik tempi sust. rigid (qotib qolgan). introvertlik xususiyatiga ega. temperament tiplarining psixologik tavsifi quyidagi muhim xususiyatlar yordami bilan aniqlanishi mumkin va ularning psixologik tavsifini quyidagi jadvalda korishimiz mumkin. reaktivlik faollik reaksiya tempi harakat silliqligi ekstraverlik va intraverlik senzitivlik 1.senzitivlik (lotincha sensus - sezish, his qilish degan ma'no anglatadi). senzitivlik yuzasidan insonda birorta psixik reaksiyani hosil qilish uchun zarur bolgan ota kuchsiz tashqi taassurot kuchiga qarab mulohaza yuritiladi, jumladan, sezgilarning paydo bolishi uchun kerak qozgovchining ozgina kuchi (ularning quyi chegarasi), ehtiyojlar qondirilmasligining sezilar-sezilmas darajasi (shaxsga ruhiy azob beruvchi) mujassamlashadi. 2.reaktivlik. bu togrida aynan bir xil …

5 / 13

ish nazarda tutiladi. 5.reaksiya tempi. turli xususiyatli psixik reaksiyalar va jarayonlarning kechish tezligiga, nutq sur'atiga, farosatliligiga, aql tezligiga asoslanib xulosa chiqariladi. 6.harakatlarning silliqligi va unga qarama-qarshi sifat rigidlik (qotib qolganlik), shaxsning ozgaruvchan tashqi taassurotlarga qanchalik engillik va chaqqonlik bilan muvofiqlashishiga (silliqlik bilan moslashishga), shuningdek, uning xatti-harakatlari qanchalik sust va zaifligiga (rigidligi qotib qolganligicha) nisbatan baho berishdan iboratdir. 7.ekstravertlik va introvertlik. shaxsning faoliyati va reaksiyasi kop jihatdan kechinmalarga bogliq, chunonchi favqulotdagi tashqi taassurotlarga (ekstravertlik) yoki aksincha, timsollarga, tasavvurlarga (introvertlik) taalluqligiga asoslangan holda munosabat ifodasidir. nerv sistemasi tiplari muvozanatlashgan muvozanatlashmagan sust kuchsiz sangvinik holerik temperament gippokratning tort xil moddalar (suyuqliklar) aralashmasi, ya'ni temperament tushunchasi va uning tipologiyasi (sangvinik, xolerik, flegmatik, melanxolik) ramziy ma'noda hozirgi zamon psixologiyasida ham qollanilib kelinmoqda. odamlarning birgalikdagi faolligi sharoitlarida ular temperamentning dinamik fazilatlari ular faoliyatining pirovard natijasiga har biri individual ishlagan holdagiga qaraganda ancha jiddiy ta'sir korsatadi. bunda mazkur faoliyatni bajarish uchun ancha qulay va kamroq qulay bolgan …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qo'qonova ruxshonaning "umumiy psixologiya" fanidan tayyorlagan "mustaqil ishi""

qòqonova ruxshonaning "umumiy psixologiya" fanidan tayyorlagan"mustaqil ishi". reja: 1) temperament haqida tushuncha. 2)temperament tiplari. 3)temperament va oliy faoliyat uslubi. temperamentning fiziologik asoslari qadimgi yunon olimi gippokrat ta'limotiga binoan, insonlarning temperament xususiyatlari jihatidan ozaro bir-biridan tafovutlanishi, ularning tana a'zolaridagi suyuqliklarning (xiltlarning) turlicha nisbatda joylashuviga bogliq ekanligi tasavvur qilinadi. gippokrat ta'biricha, inson tanasida tort xil suyuqlik (xilt) mavjud bolib, ular ot yoki safro (yunoncha "chole"), qon (lotincha sanguis yoki sanguinis), qora ot (yunoncha melas "qora", chole "ot"), balgam (yunoncha "phlegma") kabilardan iboratdir. uning mulohazasicha: 1.otning xususiyati - quruqlikdir, uning vazifasi-tana a'z...

This file contains 13 pages in PPTX format (48.9 KB). To download "qo'qonova ruxshonaning "umumiy psixologiya" fanidan tayyorlagan "mustaqil ishi"", click the Telegram button on the left.

Tags: qo'qonova ruxshonaning "umumiy … PPTX 13 pages Free download Telegram