ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining predmeti vazifalari va rivojlanish tarixi

DOC 54,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403099669_43464.doc ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining predmeti vazifalari va rivojlanish tarixi ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining predmeti vazifalari va rivojlanish tarixi reja: 1 . ekologiya fani to’g'risida umumiy ma'lumot. 2. tabiatni muhofaza qilishning predmeti va vazifasi. 3.ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. 4. ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining rivojlanish tarixi. tayanch so’zlar: ekologiya, populyatsiya, autekologiya, biosfera, landshaft, ijtimoiy ekologiya, koinot ekologiyasi, urbanizasiya, taqqoslash, tajriba, modellashtirish, tasvirlash. ekologiya, biologiya fanlari turkumiga mansub bo'lgan mustaqil fan hisoblanadi. u tirik organizmlarning yashash sharoiti va shu organizmlarning o'zlari yashab turgan muhit bilan o'zaro murakkab munosabatlari hamda shu asosda tug'iladigan qonuniyatlarni o'rganadi. ekologiya; tushunchasini fanga birinchi bcflib 1866 yilda nemis biologi e.gekkel tomonidan kiritilgan. «ekologiya» yunoncha so"z bo’lib uning ma'nosi tirik organizmlarning yashash sharoiti yoki tashqi muhit bilan o'zaro munosabatini bildiradi. populyatsiya, turlar, biosenozlar, biogeosenozlar va biosfera kabi tushunchalar ekologiya fanining manbai hisoblanadi. shuning uchun ham umumiy ekologiya …

batlarini o'rganadi. 4. biosfera «bios»- hayot- «sfera»- shar so'zlaridan olingan bo’lib, ekosistemalarni tadqiq qilishning rivojlanishi ushbu ta'limotni vujudga keltirgan. ushbu talimot asoschisi vernadskiy v.i. hisoblanadi. sayyoramizda tarqalgan organizmlar, ya'ni yer qobig'idagi mavjudotlar tizimi biosfera deb ataladi.hozirgi vaqtda ekologiyaning juda kcf p tarmoqlari mavjud. jumladan filologik ekologiya, bioximik ekologiya, poliekologiya, landshaftlar ekologiyasi, qishloq xo'jaligi ekologiyasi, ijtimoiy ekologiya va inson ekologiyasi, koinot ekologiyasi kabi qator tarmoqlar vujudga keladi. ekologiya ilmiy tadqiqot ishlarida bir qancha uslublardan foydalanadi. ularning keng tarqalgani quyidagilar: 1. tasviriy, 2. taqqoslash, 3. tajriba, 4. modellashtirish. tasviriy, taqqoslash va tajriba uslublari deyarli barcha biologik fanlarda foydalaniladi. ammo modellashtirish yangi rivojlanayotgan uslublardan hisoblanadi. fan texnika sohasida ro'y bergan inqilobiy o'zgarishlar va sanoat va transportning tez o'sishi, aholining ko’payib borishi, urbanizatsiya xodisasi, shaharlarning kengaya borishi, shaharlar ta'sirining orta borishi, qishloq xo'jaligida kimyolashtirishning kuchli ta'siri va boshqa hollar, bir tomondan tabiiy resurslardan ko’proq foydalanishga olib kelsa, ikkinchi tomondan atrof muhitga salbiy ta'sirlarini ortishiga …

ozim. tmq fani kompleks fan bo’lib, tabiiy fanlar ijtimoiy-iqtisodiy va texnika fanlari negizida rivojlanadi. tmq termini birinchi marta 1913 yilda tmq ga bagishlangan 1-xalqaro s'ezddan song olimlar tomonidan ishlatila boshlandi. inson butun mehnat faoliyati davomida tabiat bagrida yashab, unga ta'sir etadi. va ozi uchun zarur bo’lgan barcha ne'matlarni, oziq-ovqat, kiyim-kechak, qurilish materiallari, energiya va mineral ashyolar va hakozolarni o'z mehnat faoliyati natijasida tabiatdan foyda oladi va sarflaydi. masalan: dunyo bo'yicha hozirgi kunda har xil yoqilg'ilar ishlatilishi tufayli 10,1 ralyard tonna sarflanadi. qishloq xo'jaligiga yaroqli bo’lgan tuproqning 70 %, o'rmonlarning 50%, chuchuk daryo suvlarining20%, biologik resurslarning 70% kishilar tomonidan o'zlashtirilib foydalanilmoqda. yer yuzida har yili 4 mlyard tonnadan ortiq neft, gaz 2 mlyard tonnadan ortiq komir yoqilib, 20 mlyard tonna har xil ma'danlar qazib olinadi. uning chang tozonlari, zaharli gazlar, tutun -qurumlari atrofga chiqib uni ifloslantirmoqda. bularning hammasi insonning tabiatga ko’rsatgan ta'sirining natijasidir. shunday ekan, tabiatdan to’g^ri foydalanish, tabiat qonunlari bilan …

q ning gigienik tomoni. 3.. atmosferani zararli moddalar bilan ifloslanishdan saqlash. 4.. suvni ifloslanishdan saqlash. 5. maishiy- kommunal, sanoat, transport, qishloq xo'jalik chiqindilarini va boshqalarni zararsizlantirish va tashlab yuborish masalasi. 6.yer osti boyliklaridan oqilona foydalangan holda atrof-muhitning musaffoligini buzmaslik masalasi. 7. ekosistema va landshaftlarni muhofaza qilish masalasi. 8. shahar va shahar atrofi zonasini rivojlantirishda va aholini joylashtirishda tabiat muhofazasi hamda yon-atrof muhitini sog'lamlashtirish masalasi. 9. shovqin suron va turli xil tebranishlarning oldini olish masalasi. bundan tashqari bir qancha muammolar dasturda o'z aksini topgan. faqatgina ularni izchillik bilan hal qilmoq darkordir. ekologiya fan sifatida biologiyaning sohalari fiziologiya, genetika, biofizikaga asoslanadi. shuningdek, biologiyadan tashqari fizika, ximiya, geologiya, geografiya, matematika va boshqa fanlar bilan bog'langan. ekologik tadqiqotlarning samarali olib borilishi natijasida «geografik ekologiya», «kimyoviy ekologiya», «matematik ekologiya» va boshqa tushunchalar joriy qilindiki, ular ekologiyaning naqadar rivojlanayotganligidan dalolat beradi. hozirda inson o'z yashash doirasini keskin kengaytirgan, uning qadami nafaqat yer tevarak atrofidagi bo'shliqlarga, balki …

ib taqaladi. tirik organizmlar hayotining tashqi muhit bilan bog'liqligi haqidagi fikr qadimdan malum bo’lgan. antik davrda yashagan faylusuflarning asarlarida hayvonlarning turli instiktlari, baliqlar va qushlarning migratsiyalari, o’simliklarning tashqi qiyofasi, tuproq va iqlim sharoitlari bilan bog'liqligi, tabiatni muhofaza qilish haqidagi malumotlar keltiriladi. jumladan o’zbekiston va markaziy osiyoda ham ekologiya va tmq bo'yicha olib borilgan ishlar o'zining uzoq tarixiga ega. orta asrlarda yashab ijod etgan olimlardan muhammad muso al- xorazmiy, abu-nasr farobiy, a.r.beruniy, a.a.ibn sino va boshqa allomalarimiz ushbu fanlarning rivojlanishiga katta hissa qo'shishgan. muhammad al-xorazmiy 847 yilda «kitob surat al-arz» degan asarlarini yozgan. unda dunyo okeanlari, quruqligi qitalar, qutblar, ekvatorlar, gullar, tog'lar, daryolar va dengizlar, ko'llar, o'rmonlar, shuningdek boshqa tabiiy resurslar yerning asosiy boyliklari haqida ma'lumotlar keltirilgan. a.n. farobiy ham tabiatshunoslikning turli tarmoqlari bilan shug'ullangan bo'lib uning «kitob al-xajm va al-miqdor» , «kitob al-mabodi-insonie» insonning boshlanishi haqida kitob va boshqa asarlari bunga dalil bo'la oladi. farobiy tabiiy va inson qo'li bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining predmeti vazifalari va rivojlanish tarixi"

1403099669_43464.doc ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining predmeti vazifalari va rivojlanish tarixi ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining predmeti vazifalari va rivojlanish tarixi reja: 1 . ekologiya fani to’g'risida umumiy ma'lumot. 2. tabiatni muhofaza qilishning predmeti va vazifasi. 3.ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. 4. ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining rivojlanish tarixi. tayanch so’zlar: ekologiya, populyatsiya, autekologiya, biosfera, landshaft, ijtimoiy ekologiya, koinot ekologiyasi, urbanizasiya, taqqoslash, tajriba, modellashtirish, tasvirlash. ekologiya, biologiya fanlari turkumiga mansub bo'lgan mustaqil fan hisoblanadi. u tirik organizmlarning yashash sharoiti va shu organizmlarning o'zlari yashab turga...

Формат DOC, 54,0 КБ. Чтобы скачать "ekologiya va tabiatni muhofaza qilish fanining predmeti vazifalari va rivojlanish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ekologiya va tabiatni muhofaza … DOC Бесплатная загрузка Telegram