ekotizim evolyutsiyasi

DOC 204.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1364045126_42922.doc ekotizim evolyutsiyasi www.arxiv.uz reja: 1. yerdagi hayot tasodifiymi? 2. dunyoning moddiy birligi 3. koinot evolyutsiyasi 4. evolyutsiyaning omillari 5. nurlanish va maydon 6. zilzila va vulkanizm 7. yerga meteoritlarning qulashi 8. evolyutsiya va iqlim 9. evolyutsiyaning tashqi omillarini ba‘zi bir umumiy qonuniyatlari 10.evolyutsiyaning yo’nalishi 11.ekogenez 12.ekotizim evolyutsiyasining tarkibiy qismi 13.keskin davr 14.fitotsenozlarning jadallashgan evolyutsiyasi 15.yuqori gradientli davr 16.evolyutsiya to’lqinlari 7.1 yerdagi hayot tasodifiymi? har qanday ekotizimga evolyutsiya tirik organizmlarning paydo bo’lishidan boshlanadi. umuman hayot har qanday ekotizimda borgan sari ko’proq har qanday boshqa «qadimgi» ekotizimga kirib boradi. butun biosferachi? qanday qilib yerda hayot paydo bo’ldi? bu savolga v.i.vernadskiy yerda hayot paydo bo’lishining uchta yo’li bo’lishi mumkin deb ko’rsatib o’tgan: hayot har doim mavjud bo’lgan (umuman materiya va boshq.); hayot ma‘lum sharoitda planetaning geologik tarixi davrigacha paydo bo’lgan; yerga hayot kosmos orqali keltirilgan. birinchi taxminga ko’ra, v.i.vernadskiy biz hayot izlari (qoldiqlari) bo’lmagan geologik bosqichlarni bilmaymiz deb ta‘kidlagan (hozirgi paytda eng …

biosfera sharoitida mavjud har qanday hayot shakllari yana paydo bo’ladigan hayot shakllariga dushmanlik qiladi (yoki uning biogen pushti) va uning imkoniyatlarini cheklashga harakat qiladi. kosmik gepotezaga kelganda, shu narsa ma‘lumki, quyosh tizimi va uning yo’ldoshlarida (venera, mars, luna) hech qanday hayot izlari yo’k. shu bilan birgalikda meteorit moddalar tadqiqoti paytida antarktida muzliklarida aminokislota va murakkab nukliotidlar borligi aniqlangan. shunday qilib yerda hayot tasodifiymi? degan savolga qanday javob bersa bo’ladi? balki yer va uning biosferasi katta xayot kosmosda qandaydir istisno tariqasidagi paydo bulgandir. bu va boshqa savollarga to’liq javob berishga harakat qilamiz. 7.2 dunyoning moddiy birligi. yer organizmlari tarkibida to’rtta element: uglerod; kislorod; vodorod va azot yetakchi ahamiyatga ega. aynan shu elementlar quyosh tarkibining ko’pchiligini tashkil etadi (atomli nisbatda 3,7(10-4 : 6,8(10-4 : 1:1,1(10-4 d.greya ma‘lumotlari, 1980). galaktikaning kosmik energiya bilan nurlanish tarkibi kuchliroq 2,5(10-9 ev proton : (vodorod yadrosi) –92%, (-zarrachalari –7%, s,n, o, va f yig’indisi –0,5%; boshqa barcha …

o’tamiz. koinotning bir jinsligi va izotropligi sharoitlaridan kelib chiqib va o’zining nisbiylik nazariyasi matematik tenglamasi modelidan foydalanib, a.a.fredman bunday koinotda moddalar tinch turolmaydi, yaxlit holatda siqilishi yoki kengayish zarur deb uyladi. 1929 yil amerikalik astronom e.x.xabbl, uzoq galaktikadagi spektrlarni o’rgana borib, o’sha spektrda qizil aralashmani kuzatdi. bu aralashma doppler effektiga asoslangan bo’lib, yorug’lik tezligida galaktikaning bir-biridan uzoqlashishini tushuntirgan. e‘tiboringizni «medalning» yana bir tomoniga- dunyoning strukturali birligiga qaratamiz. bizning galaktika somon yo’li, 100 mlrd.ga yaqin yulduzlarni birlashtirib, andromedlar tumanligi va uchta o’nlik va uncha katta bo’lmagan mahalliy galaktika guruhlarini tashkil etadi. bu guruh ajralmagan holda mavjud bo’lib, deva yulduzi yo’nalishining markazida bir muncha yirikroq holatda to’planadi. devada to’planish mahalliy yuqori to’planish va boshqalar uchun yadro bo’lib xizmat qiladi. koinotning kuzatilayotgan qismini radiusi taxminan 10-15 mlrd. yorug’lik yiliga teng bo’lib, astronomiyada metogalaktika nomini olgan. metogalaktika yacheykali tuzilishga, galaktik to’planishiga ega bo’lib, yacheykasining o’lchami 100-300 mln. yorug’lik yiliga teng (chernin 1987). shunday qilib, …

ropiya mexanizmi tirik organizmlarda harakat qiladi. yuqorida ta‘kidlanganlardan kelib chiqqan holda koinotning yopiq kosmogonik davr ko’rinishidagi evolyutsiya modeli taklif etildi (sedov, 1982, 7.1 -rasm). davr, koinotning har xil vaqtda har xil qismida o’tadigan to’rtta asosiy bosqichdan tuzilgan. 7.1-rasm. koinot evolyutsiyasining davriy modeli (sedov, 1982) bizning metogalaktika, quyosh tizimidagi somon yo’li aylananing iv –sektorida turadi va quyosh atrofidagi fazoga energiya beradi. entropiya koinotning ushbu qismida doimo o’sib boradi. hamma energiya zahirasini sarf qilgan quyosh so’nadi, butun quyosh tizimi kosmik changa aylanadi. koinotning bizga tegishli qismi birinchi sektorda sodir bo’ladi. vaqt o’tishi bilan kosmik changlardan quyuq materiya hosil bo’la boshlaydi. (ii-sektor) shundan keyin iii- sektorga to’g’ri keladigan jarayonlar boshlanadi: juda katta portlashlar yulduz va planeta tizimlarning hosil bo’lishiga sabab bo’ladi, yana hayot paydo bo’ladi. shunday qilib, koinotning issiqlik halokatidan keyin gravitatsion, elektromagnitli va yadroviy maydonlar hisobiga asta-sekin paydo bo’la boshlaydi. 7.4 evolyutsiyaning omillari. evolyutsiyaning ichki omillari tirik materiya, ch.darvin asoslagan ishlardan boshlanib, …

mkin emas. bundan tashqari, fazo vaqtdan, vaqt fazodan tashqarida mavjud emas. shuning uchun klassik fizikada fazo va vaqtni birlashtiruvchi substantsiya harakatdir; darhaqiqat, har qanday jismning harakatini koordinatalarda ifodalash mumkin, «koordina - vaqtning bosib o’tgan yo’li» degan ma‘noni anglatadi. evolyutsiya – materiyaning fazo va vaqtdagi alohida harakat shaklidir. koinotning uz tuzilishi asosiga kura sodda, moddiy fazoda bir jinsli va izotropli xisoblanadi. blez paskal (1623-1662) dunyoning bu aylanasi bulib uning, markazi hamma joyda, aylanasini hech qaerda topa olmaysiz deb aytgan edi. koinotning vaqtinchalik xususiyatlarini hisobga olib, mutlaqo statik emas, balki dinamik va rivojlanib boruvchi ekanligi ma‘lum bo’ldi. fazoning uch o’lchamligi va vaqtning bir o’lchamligi - haqiqiy dunyoning muhim xususiyatlaridan biridir. fizik-nazariyotchi p.erenfest xx asrning 20 - yillarida fazoning uch o’lchamligi - bu dunyoning mavjud bo’lishi uchun muhim ekanligini ta‘kidlagan edi. agar fazoviy o’zgaruvchanlik uchta emas, to’rtta bo’lganda planeta orbitasi yopiq bo’lmas edi, quyosh sistemasi xam bo’lmas edi. xuddi shunday fizik nazariyotchilar va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ekotizim evolyutsiyasi"

1364045126_42922.doc ekotizim evolyutsiyasi www.arxiv.uz reja: 1. yerdagi hayot tasodifiymi? 2. dunyoning moddiy birligi 3. koinot evolyutsiyasi 4. evolyutsiyaning omillari 5. nurlanish va maydon 6. zilzila va vulkanizm 7. yerga meteoritlarning qulashi 8. evolyutsiya va iqlim 9. evolyutsiyaning tashqi omillarini ba‘zi bir umumiy qonuniyatlari 10.evolyutsiyaning yo’nalishi 11.ekogenez 12.ekotizim evolyutsiyasining tarkibiy qismi 13.keskin davr 14.fitotsenozlarning jadallashgan evolyutsiyasi 15.yuqori gradientli davr 16.evolyutsiya to’lqinlari 7.1 yerdagi hayot tasodifiymi? har qanday ekotizimga evolyutsiya tirik organizmlarning paydo bo’lishidan boshlanadi. umuman hayot har qanday ekotizimda borgan sari ko’proq har qanday boshqa «qadimgi» ekotizimga kirib boradi. butun biosferachi? qanday q...

DOC format, 204.0 KB. To download "ekotizim evolyutsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ekotizim evolyutsiyasi DOC Free download Telegram