bioekos qonunlari

DOC 40,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1364040181_42881.doc 1 0 0 0 ® ï þ ï ý ü ï î ï í ì = ú ú û ù ê ê ë é - + x b www.arxiv.uz reja: 1 qonun va qonuniyat xaqida tushuncha 2 bioekosning asosiy qonuni 3 kommoner qonunlari 4 evolyutsion va tizimli qonunlar 5 xilma-xillik qonunlari 6 ekologik qoidalar va printsiplar tayanch iboralar: akseleratsiya, antibiotlar, biotsenoz, vegetativ, vikariat, gerbitsidlar, gomologiya, tabiat ilmi, imago, mutatsiya, ontogenez, le-shatel’e printsipi, suktsessiya, takson, tibr, filogenez, fito, xromosomalar, evolyutsiya. 1.qonun va qonuniyat haqida tushuncha. yuqorida qayd etilganidek, ekologiya ekotizimlarning ichki va ular o’rtasidagi, xususan biotsenoz va ekotop (biotop) hamda ularni tashkil etuvchi komponentlari orasidagi munosabatni o’rganadi. munosabatlar deganda ob‘ektiv mavjud bo’lgan alohida guruhlar va ularning barqaror munosabatlarini hamda moddiy dunyo rivojlanishini va borliqni belgilovchi qonuniyatlar tushuniladi. qonuniyatning ob‘ektivligi shundaki, u inson ongi va hukmiga bog’liq bo’lmagan holda namoyon bo’ladi. mavjudlik sifati talablariga javob beruvchi ba‘zi qonuniyatlar qonunlar deb yuritiladi. …

mumkin: bu yerda 0-atrof muhit, b- tirik tabiat, 0 va b birlikda ideallikka intiladi ya‘ni x→1. shunday qilib, bu qonun muhitni 0 organizmlarning bir - biriga muvofiq kelish qiymatini ifodalaydi. «qiymat» tushunchasi bu yerda organizmlarning miqdoriga yashash sharoiti mos kelishini ifodalash uchun qo’llanilgan. biekosning asosiy qonuni boshqa tushunchalar singari oddiydir. uning matematik ifodasini olishda 0 muhit tavsifi, b organizmi talablariga bo’linadi. b 0+(0-b)ga o’zgartirilib bioekos ulushining me‘yori olinadi. oxirgi ifodada |0+b| ning qiymati manfiy yoki musbat bo’lsa ham u ijobiy deb olinib 0 qiymatga qo’shiladi. v.g. nesterovning ta‘kidlashicha, bioekosning asosiy qonuni hech qanday tashqi kuchlar ta‘sirisiz mavjud. bu qonun tirik organizmlarni tashqi ta‘sirining tomonidan foydalanib, salbiy tomonini bartaraf qilishini ifodalaydi. 3 kommoner qonunlari. xususan ekologik qonunlar, bioekosning asosiy qonuni, har bir kishiga tushunarli bo’lgan oddiy qoidalar to’plamiga keltirilishi mumkin. buni kommoner (1974) quyidagicha ifodalaydi: 1. hamma narsa bir biri bilan bog’liq; hamma narsa qayoqqadir ketadi; 3. tabiat -yaxshi- biladi; 4. …

a olib keladi. masalan: changlantiruvchi hashoratlarning qirilib ketishi, o’simliklarning hosildorligi, ularning chatishib yangi tur paydo bo’lishiga ta‘sir etadi va bu o’z navbatida o’simliklarning mevasi, tanasi, urug’i bilan oziqlanuvi hayvonot turlarining yo’qolishiga olib keladi. tabiiy tizimlardagi o’zaro harakat, sifat jihatdan bir xil emas. bir ko’rsatkichning kuchsiz o’zgarishi boshqa ko’rsatkichlarning kuchli o’zgarishiga olib kelishi mumkin. katta o’zgarishlar alohida ekotizimlardan biosferaga o’ta turib global jarayonlar o’zgarishiga olib keladi. bundan ikkinchi evolyutsion qonunlar, evolyutsion yunalish qonuni va evolyutsiyani orqaga qaytmasligi qonuni kelib chiqadi (l.dollo). birinchi qonunning ifodalanishi quyida keltirilgan. evolyutsiyaning umumiy yunalishi tarixiy mavjudlikning o’zgarib turadigan sharoitiga moslashishga qaratilgan. organizmlar yoki ularning avlodlari dastlabki holatiga qaytish mumkin emas. kommonerning ikkinchi qonunini kengroq qarab chiqamiz. bu qonun har qanday tabiiy tizim muhitning moddiy, energetik imkoniyatlari hisobiga rivojlanishini ko’rsatdi. bundan ko’rinib turibdiki, absolyut chiqindisiz ishlab chiqarish mavjud emas. faqat kam chiqindili ishlab chiqarishga erishish mumkin. ekotizim va biosfera chiqindisiz ishlaydi degan tushuncha xatodir. keng ma‘noda olsak, …

h mumkin. hozirgi kunda ham hech kim bu loyihani amalga oshirilishi nimalarga olib kelishini ishonchli ravishda asoslab berolmaydi. birgina iqlimni olib qaraylik. shimoliy daryolar suv bilan birga arktikaga issiqlik oqib keladi. ular oqimining keskin kamayishi arktika va tundra iqlimini yanada keskinlashtiradi. bir yerda biz qancha cho’lni bog’-rog’larga aylantirsak - shuncha bog’-rog’larni cho’lga aylantiramiz degan fikrni eslash kifoya. («chelovek i priroda», 1981 № 8, 67-bet). «tabiatga zarar yetkazma» degan qoida qadimgi rimliklarga aniqroq ma‘lum bo’lgan. tatsit eramizning 15 yillaridagi voqealarni quyidagiga yozib qoldirgan: arruntsiy va atey senat oldiga tibr qo’yilishini kamaytirish uchun daryo va ko’llarni to’sish mumkinmi, degan masalani qo’yadi. bu masala yuzasidan senat a‘zolari tadbirga qarshi ekanliklarini bildirib, oqimni to’sish atrofni suv bosishi, botqoqlanish va hosildor yerlarni dashtga aylanishiga olib keladi, degan fikrni bildiradi. tabiat o’zi yaratgan daryolarning boshlanishi, quyilishi va oqishiga yetarli darajada e‘tibor berib, inson aralashuviga hojat qolmagan deb hisoblanadi. tatsit o’z fikrini: senat a‘zolari taklifi yoki ishning …

u qonundan vulqon otilishi, yong’in va boshqa hodisalar tufayli hosil bo’lgan ekologik makon uzoq vaqt mavjud bo’lolmaydi, bu tirik moddalar miqdorining kamayishiga olib kelishi mumkin. 4 tizimlar va evolyutsion qonunlar. biotik va hayotiy tuzilmalar tizim hisoblanib, ularga tizim nazariyasi qonunlarini va murakkab tizimlar mavjudlik qonunlarini qo’llash mumkin. bu guruhning asosiy qonunlaridan biri sistemogenetik qonun bo’lib, u tabiiy tashkil topish bilan bir qatorda, biotik turlar va ekotizimlar shaxsiy rivojlanishida qisqartirilgan va ko’p holda qonuniy o’zgartirilgan shaklda tizim tarkibini evolyutsion rivojlanish yo’li qaytaradi. e. gekkel va f.myullerning biogenetik qonuni sistemogenetik qonunning xususiy holi bo’lib hisoblanadi. bu qonunning mohiyati shundaki, organizm (tur) o’zining indivudual rivojlanish davrida qiskartirilgan va qonuniy o’zgartirilgan holda o’z turining tarixiy rivojlanishini ya‘ni organizm (tur) ontogenezida filogenez namoyon bo’lishini ifodalaydi. sistemogenetik qonunga yaqin bo’lgan ketma-ketlik qonunining rivojlanish davriga o’tishi tutashib ketgan, unga ko’ra tabiiy tizimlarning rivojlanishi evolyutsion aniq va ekologik sharoit mavjud bulgan tartibda sodir bo’ladi. 5 xilma - xillik …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bioekos qonunlari"

1364040181_42881.doc 1 0 0 0 ® ï þ ï ý ü ï î ï í ì = ú ú û ù ê ê ë é - + x b www.arxiv.uz reja: 1 qonun va qonuniyat xaqida tushuncha 2 bioekosning asosiy qonuni 3 kommoner qonunlari 4 evolyutsion va tizimli qonunlar 5 xilma-xillik qonunlari 6 ekologik qoidalar va printsiplar tayanch iboralar: akseleratsiya, antibiotlar, biotsenoz, vegetativ, vikariat, gerbitsidlar, gomologiya, tabiat ilmi, imago, mutatsiya, ontogenez, le-shatel’e printsipi, suktsessiya, takson, tibr, filogenez, fito, xromosomalar, evolyutsiya. 1.qonun va qonuniyat haqida tushuncha. yuqorida qayd etilganidek, ekologiya ekotizimlarning ichki va ular o’rtasidagi, xususan biotsenoz va ekotop (biotop) hamda ularni tashkil etuvchi komponentlari orasidagi munosabatni o’rganadi. munosabatlar deganda ob‘ektiv mavjud bo’lgan alohid...

Формат DOC, 40,0 КБ. Чтобы скачать "bioekos qonunlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bioekos qonunlari DOC Бесплатная загрузка Telegram