litosfera tushunchasi

DOC 49,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1364038662_42863.doc litosfera tushunchasi www.arxiv.uz reja: 1. litosfera haqida tuchuncha 2. ochiq va yopiq konlar litosfera grek tilida «tosh o’ram» ma’nosini anglatadi. yerning qattiq holatdagi tosh o’ramining qalinligi okean tubida 5-7 km, quruqlikda 30-40 km va tog’li o’lkalarda 70-80 km gacha boradi, u cho’kindi, metamorfik va magmatik tog’ jinslaridan tashkil topgan. yer sathida, asosan, cho’kindi tog’ jinslari tarqalgan bo’lib, ularning qalinligi 20 km gacha, okean tublarida esa bir necha yuz metrga etadi. ular tarkibi bo’yicha chaqiq. kimyoviy va organik chuqindilardan tashkil topgan bo’lishi mumkin. chuqindilarning ostida 10-40 km qalinlikdagi granit qobig’i joylashgan bo’ladi, okean tubida ular uchramaydi. granit va okean chuqindilari kobig’i ostida bazal’t qobig’i joylashgandir. uning qalinligi okean tubida 5-7 km va quruqlikda 20-30 km ga boradi. yerning tosh urami satxining tashqi tuzilishiga rel’ef deyiladi. rel’efning shakllanishi uning yoshini, morfologik tuzilishini, o’zgarishi va tarqalishi konuniyatlarini gemorfologiya fanini o’rganadi. yer sathining tuzilishi, tarixiy taraqqiyoti, unda hayotning rivojlanishi asosan yerning ichki qismida …

an yuvilib tushgan karbonat tuzli villyuvial qavat joylashgan bo’lib, 1,5-2 metr chuqurlikgacha kam o’zgargan eng quyida s-ona jinsli kabat yotadi. tuproq. turlari qutblardan ekvatogga hamda tekisliklardan tog’larga qarab iqlim uzgarishi bilan qonuniy ravishda o’zgarib boradi. mo’tadil mintaqaning yillik yog’ingarchiligi 500-600 mm bo’lgan o’rmon cho’llarida chirindi(gumus) ga boy (10 % gacha) eng unumdor, ko’ng’ir, qora tuproqlar tarqalgan. markaziy osiyoning dasht va yarim dashtlarida o’simliklarning tabiiy sharoitda rivojlanishi uchun namlik etish-maganligi sababli, kam (1-2 %) gumusli kul rang, buz tuproqlar tarqalgan. geologik zamin, rel’ef va iqlimning o’zgarishiga qarab, har erning o’ziga xos tuproqlari, o’simlik turlari va hayvonot dunyosi rivojlanadi. insoniyatning dehqonchilik va qurilish faoliyatlari bilan shug’ullanishi natijasida tabiiy landshafti uzgargan xududlar maydoni yildan-yilga oshib bormokda. hozirgi vaqtda quruqlikning 10-11% i xaydab dehqonchilik qilinadigan va 2% i ҳar xil inshootlar qurib band qilingan madaniy landshaftlarga aylantirilgan. yevropada bu nisbat 30-10%ni, osiyoda 21-2%ni, avstraliyada 5-2%ni tashkil qilsa, o’zbekistonda 12,5-6,5%ni tashkil qiladi. quruqlikning 0,3%iga shaharlar …

forit va boshqalar qazib olingan. yirik metallurgiya sanoat korxonalari atrofida landshaftlarning o’zgarishi, o’simliklarning qurib dashtga aylanishi yuz bergan, evropada birinchi marta kalmiklar erida 500 ming gektarli dasht paydo bo’lgan(u xar yili 50 ming gektarga kengayib bormokda). mutaxassislarning fikricha, xxi asrda quruqlikning 1g’6 qismi kon, yo’l va har xil inshootlar bilan band bo’ladi. aholi sonining oshib borishi, qurilishlarning kengaiishi dehqonchilikka yaroqli yerlarning kamayishiga sabab bo’lmoqda. mutaxassislarning fikricha, xxi asrda erlarning unumdorligini 3,5-4% ga oshirilmasa, sayyoramizda yiliga 200 mln tonna don etishmovchiligi holati yuz berishi mumkin. foydalanilgan adabiyotlar: 1. i.a.karimov. tarixiy xotirasiz kelajak yo’q. t., “sharq”, 1998. 2. i.a.karimov. o’zbekiston buyuk kelajak sari. t., “o’zbekiston”, 1998. 3. i.a.karimov. o’zbekiston xxi asrga intilmoqda. t., “o’zbekiston”, 1999. 4. jabborov n. kimyo va atrof muhit. t., “o’qituvchi”1992. 5. barotov p. tabiatni muhofaza qilish. t., “o’qituvchi”1991. 6. shodimetov yu. ijtimoiy ekologiyaga kirish. i, ii qism, t., “o’qituvchi”1994. 7. otaboyev sh. nabiyev m. inson va biosfera. t., …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "litosfera tushunchasi"

1364038662_42863.doc litosfera tushunchasi www.arxiv.uz reja: 1. litosfera haqida tuchuncha 2. ochiq va yopiq konlar litosfera grek tilida «tosh o’ram» ma’nosini anglatadi. yerning qattiq holatdagi tosh o’ramining qalinligi okean tubida 5-7 km, quruqlikda 30-40 km va tog’li o’lkalarda 70-80 km gacha boradi, u cho’kindi, metamorfik va magmatik tog’ jinslaridan tashkil topgan. yer sathida, asosan, cho’kindi tog’ jinslari tarqalgan bo’lib, ularning qalinligi 20 km gacha, okean tublarida esa bir necha yuz metrga etadi. ular tarkibi bo’yicha chaqiq. kimyoviy va organik chuqindilardan tashkil topgan bo’lishi mumkin. chuqindilarning ostida 10-40 km qalinlikdagi granit qobig’i joylashgan bo’ladi, okean tubida ular uchramaydi. granit va okean chuqindilari kobig’i ostida bazal’t qobig’i joylashgandi...

Формат DOC, 49,0 КБ. Чтобы скачать "litosfera tushunchasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: litosfera tushunchasi DOC Бесплатная загрузка Telegram