sportning fiziologik asoslari

PPTX 16 pages 206.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 206.0 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

слайд 1 mavzu: tashqi muhitni alohida sharoitlarida sportchi ish qobiliyatining fiziologik asoslari sportning har xil turlari bilan shug‘ullanishda sportchi organizmida qator holatlar kuzatiladi. ularni start oldi holati, razminka mashqlari ta’sirida yuzaga keladigan holat, ishga kirishish holati, turg‘un holat, charchash holati va nihoyat, sportchining dam olish davrida kechadigan tiklanish holatiga ajratiladi. bu holatlarda organizmda yuzaga keladigan fiziologik reaksiyalar o‘ziga xosligi bilan farqlanadi, chunki har bir holatda sodir bo‘ladigan fiziologik jarayonlar organizmga ta’sir ko‘rsatadigan ma’lum omilarga bog‘liq. start oldi holati sport fiziologiyasida mashq, ayniqsa,sport musobaqalari oldidan yuzaga keladigan ikki holat (start oldi va start holatlari) ko‘zga tashlanadi. sportchida musobaqa boshlanguncha yuzaga keladigan fiziologik va psixologik funksiyalarning o‘zgarishi start oldi holati deb yuritiladi. start oldi holati faoliyat boshlanmasdan yuzaga kelib organizmni bo‘ladigan ishga tayyorlaydi. start holati- sportchi ish bajariladigan joyda, masalan, suv havzasining kursisida yoki yugurish yo‘lida turganda, yuzaga keladigan somatik va vegetativ reaksiyalar darajasini o‘zgartirishidir. start oldi holati, organizm ishga kirishmasidan bir …

2 / 16

batan 2-2,5 marta ortadi. start holati fiziologik nuqtai nazaridan shartli refleksdan iborat. muskul ishi shartsiz ta’sirlovchi bo‘lib, uni bajarilishidagi hamma sharoitlar, faktorlar shartli ta’sirlovchi bo‘ladi. sportchilarda start oldi holatining uch xil shaklida ko‘rinishi aniqlangan: bular jangovar tayyorlik, start oldi holatini (titrog‘i) va start oldi apatiyasi (loqaydlik)dir. jangavor tayyorgarlik holati- bu holatdagi sportchi bo‘lajak ishni optimal holatda kutib oladi., ya’ni bunday holatga ega bo‘lgan sportchining markaziy asab sistemasida asab jarayonlari (qo‘zg‘alishva tormozlanish) teng, nisbatan optimal rivojlangan bo‘lib, harakat va vegetativ funksiyalarni bajariladigan ishga mos holda o‘zgarishini ta’minlaydi. start oldi titrog‘i –markaziy asab sistemasida qo‘zg‘alish jarayonining keragidan ortiq ko‘payishi, uning tormozlanishidan –ustun turishi va organizmga keng yoyilishi oqibatida yuzaga keladi. bunday holatdagi sportchidan diffirensirovka buziladi, natijada sportchi musobaqalarida boshlanayotgandayoq qator xatolarga yo‘l qo‘yadi. start oldi apatiyasi bu holatda sportchining markaziy asab sistemasida tormozlanish jarayoni qo‘zg‘alishidan ustun turadi. natijada, sportchi o‘z imqoniyatlarini past baholab, musobaqaga qatnashmaslikka harakat qiladi. start oldi apatiyasi jismonan yaxshi …

3 / 16

antirish bilan birga uning ishga kirishib ketish vaqtini qisqartiradi, ya’ni organizm ishga tezroq kirishib ketadi. razminka ikkita turga ajratiladi: umumiy razminka va maxsus razminka. umumiy razminka ish qobiliyatini oshirishga qaratilgan bo‘lib, asosan vegetativ funksiyalarni kuchaytirishi bilan ifodalanadi. ayniqsa yuqori tezlik bilan bajariladigan harakatlar uchun yurak tomir nafas organlarinng funksiyasi va tana haroratining biroz ko‘tarilishi muhim ahamiyatga ega. maxsus razminka har bir sport turi uchun xos bo‘lgan mashqlar kompleksidan iborat bo‘lib u aynan sport turi bilan shug‘ullanganda mashq va musobaqa oldidan o‘tkaziladi. ishga kirishish razminka mashqlar ta’sirida fiziologik funksiyalarning rivojlanishi organizmning ish qobiliyatini eng yuqori darajaga ko‘tarilishi uchun yetarli bo‘lmaydi. aytmoqchimizki, razminka fiziologik sistemalarning safarbar etilishi to‘la ta’minlay olmaydi. shuning uchun ham organizm asosiy ishni bajara boshlagandan keyin ma’lum vaqtgacha fiziologik funksiyalarning rivojlanishi yuz beradi. ular bir tekisda davom etib, turg‘un holatga o‘tadi. ishga kirishib olish muskul ishining boshlanish davrida fiziologik funksiyalarning berilgan ishni muvaffaqiyatli bajarish uchun zarur bo‘lgan yangi funksional …

4 / 16

hga nisbatan tez bajariladigan ishga kirishish muddati qisqaroq bo‘ladi. «o‘lik nuqta » va «ikkinchi nafas» katta tezlik bilan va uzoq muddatda bajariladigan (uch daqiqadan ortiq) muskul ishlarida bir oz vaqt o‘tishi bilan ba’zi sportchilarda ishga layoqatliligining vaqtincha keskin kamayishini kuzatish mumkin. bu hol «o‘lik nuqta» nomi bilan atalib ko‘pincha tajribasiz past malakali sportchilarda yuzaga keladi. «o‘lik nuqta» birinchi marta qayiqchilarda, keyin o‘rta va uzoq masofaga yugurishda, suzishda, eshkak eshish, velosiped poygasi, kurash va boshqa sport turlarida aniqlangan. o‘lik nuqta» holatida sportchining ish qobiliyati pasayadi vaqt birligida energiya sarfi ortadi, havo yetishmasligi, nafasni yuzaki tez-tez olinishi, tomirir daqiqada 180-200 gacha uradi, arteriya qon bosimi 200 mm, s. u.gacha ko‘tarilishi, qonning aktiv reaksiyasi kislotali tomonga surilish (rn.7,20-7,«24), alveola havosida karbonat angidrid miqdori 1,0-1,5% gacha ortishi, bosh aylanish, rangni oqarishi, ter bosishi, hatti-harakat uyg‘unligining buzilishi kabi o‘zgarishlar sodir bo‘ladi. «o‘lik nuqta» yengilganidan keyin fiziologik funksiyalar rivojlanishi, ish qobiliyatining tiklanishi «ikkinchi nafas» nomi bilan …

5 / 16

hnat faoliyati, u jismoniy mehnatmi,yoki aqliy mehnatmi, ma’lum vaqt o‘tishi bilan charchashni yuzaga keltiradi. charchash -inson funksional holatining alohida turi bo‘lib, uzoq muddatli, yoki shiddatli muskul ishidan keyin yuzaga keladigan va ish unumini pasayishiga sabab bo‘ladigan vaqtinchalik holatdir. charchash muskullar kuchining va chidamliligini kamayishida, harakat uyg‘unligining yomonlashishida, ayni ish bajarish uchun energiya sarfini ortishida va boshqa o‘zgarishlarda namoyon bo‘ladi. charchash ishni to‘xtatishga olib keladigan normal fiziologik jarayondir, u organizmning hayot faoliyatini butunlay ishdan chiqishini oldini oladigan himoya reaksiyasidir. charchashning rivojlanishida ikkita faza mavjud: birinchi faza yengillatadigan yoki subyektiv faza bo‘lib, unda hali ishga layoqat oldingi darajada, hatto undan ham yuqori darajada saqlanishi mumkin. bu bosh miya yarim sharlari po‘stlog‘ida qo‘zg‘alish jarayonining kuchayishi orqali yuzaga keladi, shu bilan birga, bu fazada vegetativ funksiyalar uyg‘unligining buzilishini va organizm faoliyatida foydali ish koeffisentining pasayishini ko‘rsatish kerak. charchash yuzaga keladigan ikkinchi faza- yengib bo‘lmaydigan yoki «yaqqol» charchash fazasi bo‘lib, bunda ishga layoqat sezilarli darajada …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sportning fiziologik asoslari"

слайд 1 mavzu: tashqi muhitni alohida sharoitlarida sportchi ish qobiliyatining fiziologik asoslari sportning har xil turlari bilan shug‘ullanishda sportchi organizmida qator holatlar kuzatiladi. ularni start oldi holati, razminka mashqlari ta’sirida yuzaga keladigan holat, ishga kirishish holati, turg‘un holat, charchash holati va nihoyat, sportchining dam olish davrida kechadigan tiklanish holatiga ajratiladi. bu holatlarda organizmda yuzaga keladigan fiziologik reaksiyalar o‘ziga xosligi bilan farqlanadi, chunki har bir holatda sodir bo‘ladigan fiziologik jarayonlar organizmga ta’sir ko‘rsatadigan ma’lum omilarga bog‘liq. start oldi holati sport fiziologiyasida mashq, ayniqsa,sport musobaqalari oldidan yuzaga keladigan ikki holat (start oldi va start holatlari) ko‘zga tashlanadi. sportc...

This file contains 16 pages in PPTX format (206.0 KB). To download "sportning fiziologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: sportning fiziologik asoslari PPTX 16 pages Free download Telegram