o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish

DOC 70,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1364032474_42853.doc o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish www.arxiv.uz reja: 1. o'simlik va hayvonot olamining sayyoramizdagi o'rni. 2. o'simlik va hayvonlarning inson hayotidagi ahamiyati. 3. hozirgi davrda o'simlik va hayvonlarning kamayib ketish sabablari. 4. o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish choralari. 5. “qizil kitob” va qo'riqxonalar haqida. tayanch tushunchalar: fotosintez, oziq zanjirlari, noyob va yo'qolib borayotgan turlar, bioxilma-xillik, qizil kitob, qo'riqxonalar, buyurtmaxonalar, milliy bog'lar. o'simlik va hayvonot olamining sayyoramizdagi o'rni. o'simlik va hayvonlar yerning – hayot qobig'i, biosferaning asosiy komponentlaridan bo'lib, tabiiy resurslar orasida alohida o'rinni egallaydi. oqilona foydalanilganda o'simlik va hayvonlar tiklanadigan va cheksiz mahsulot beradigan manbaga aylanishi mumkin. biosferadagi o'ziga xos tabiiy muvozanat ko'p jihatdan o'simlik va hayvonlarning biologik rang-barangligini saqlashi bilan bog'liqdir. o'simliklar dunyosi yerdagi hayotning birlamchi manbai hisoblanadi. ular yiliga 380 mlrd.tonna organik modda hosil qiladi, buning 330 mlrd.tonnasi dengiz va okean o'simliklariga, 40 mlrd.tonnasi o'rmonlarga, 8-10 mlrd. tonnasi o'tloqlarga to'g'ri keladi. o'simliklar er yuzidagi hayotning asosi …

adi. quyoshli issiq kunlarda 1gektar o'rmonzor 220-230 kg so2 ni yutib, 180-220 kg o2 ajratadi. o'rmonlar tabiiy muhitni tozalovchi, atmosfera va gidrosfera muvozanatini saqlovchi vosita. hisoblashlarga qaraganda 1gektar oq qayin o'rmoni 1 kunda 47 ming litr suvni bug'ga aylantiradi. bu suvni tozalash, havoni namlantirish va yog'in yog'ishiga imkon yaratilishi demakdir. o'rmonlar o'ziga xos suv omborlaridir. shuningdek hayvonlar biologik resurslarning ajralmas bir qismi bo'lib, tabiatda modda va energiya almashinuvida ular muhim rol o'ynaydi. hayvonlar o'simliklar bilan uzviy aloqada bo'lib turadi. hayvonlar biosferaning eng asosiy qismi bo'lib, o'simliklar bilan birgalikda geografik qobiqda kimyoviy elementlarning migrasiyasida katta rol o'ynaydi. hayvonlar organik moddalardan quyosh energiyasi ta'sirida o'simliklar vujudga keltirgan tayyor organik mahsulotlarni iste'mol qiladi. bir-birlari va o'simliklardan oziqlangan hayvonlar biologik hamda sayyoramiz modda almashinuvida aktiv qatnashadi. dengizda bir va ko'p hujayrali hayvonlarning qattiq chig'anoqlaridan chiqindi jinslar (bo'r, ohaktosh) vujudga keladi. marjon poliplarning faoliyati natijasida okeanning sayyoz, iliq suvli katta hududlarida asosan tropik kengliklarida marjon …

ng ahamiyati juda katta. shuningdek, o'simliklar muhim tabiiy geografik omil sifatida yer yuzidagi suv oqimiga, bug'lanishga, tuproqda nam saqlanishida, atmosferaning pastki qismidagi havo oqimiga shamolning kuchi va yo'nalishiga, hayvonlarning hayotiga katta ta'sir etadi. o'simliklar jamiyat uchun behisob oziq-ovqat, xom ashyo, dori-darmon, qurilish materiallari va boshqa sohalarning asosiy manbaidir. o'simliklar har xil kiyim-bosh, ichimliklar tayyorlash uchun shuningdek, chorva mollari uchun asosiy ozuqa manbai bo'lib ham hisoblanadi, insonlarga zavq-shavq beradigan estetik lazzat sifatida ham ahamiyatlidir. yer sharida mavjud bo'lgan 500 ming o'simlik turining 6000 turidan inson kundalik hayotda foydalanadi. shundan 1500 turi dorivor o'simlik sifatida ahamiyatga ega. o'zbekistonda 4148 tur o'simlik mavjud bo'lib, shundan 577 tasi dorivor o'simliklar, 103 turi bo'yoqdor o'simliklar, 560 turi efir moyli o'simliklar hisoblanadi. insonning o'simliklarga ijobiy va salbiy ta'siri ajratiladi. o'rmonlarni tiklash, ko'kalamzorlashtirish, o'simliklarning serhosil navlarini yaratish va boshqalar ijobiy ta'sirga kiradi. insonning salbiy ta'siri oqibatida sayyoramizdagi o'rmonlarning 2/3 qismi yo'q qilingan, ko'plab qimmatli o'simlik turlari yo'qolib …

lari tashkil etilgan. o'tgan asrning oxirlaridayoq viloyatining o'zidagina xonakilashtirilgan tuyaqushlarning soni 200000 ga etgan. bundan tashqari hayvonlarda har xil dori-darmonlar olinadi. hayvonlarning ma'lum turlari ekinlar, inson va ba'zi bir hayvonlar uchun zararli bo'lsa, boshqa bir turlari insoniyat uchun koni foydadir. ammo hayvonlarning ayrim turlariga baho ularni tabiat uchun mutlaqo foydali yoki mutlaqo zararli deb bo'lmaydi. masalan : chug'urchiq yoz davrida juda ko'p hasharotlarni iste'mol qilib foyda keltirsa, kuz oylarida mevali bog'larga ziyon etkazadi. avstraliyada kora (kakadu) to'tiqushni qarag'ay urug'ini ko'plab eyishda va to'kib yuborishida ayblab yaqin vaqtlargacha kirib yuborilayotgan edi. keyinchalik juda aniq tekshirishlar va izlanishlar natijasida shu narsa aniqlandiki, to'tiqush o'zi uzib tushirgan urug'ning ma'lum qisminigina eb, qolgani yana unib chiqar ekan. shuningdek to'tiqush tushirgan qarag'ay bujurini (tunsiz yong'oq) kam mehnat sarflab terib olish mumkin ekan. shundan keyingina qora to'tiqushni foydali qush sifatida himoya qilishga kirishildi. zaharli ilonlarni yaqin vaqtlargacha ko'plab ushlanar va o'ldirib yuborilar edi. masalan: hindistonning ragnogari …

ib yuborish ham noto'g'ri ekanligi aniqlandi. ko'pchilik sut emizuvchilar, ayniqsa hasharotxo'rlar va qo'lqanotlilar hamda ayrim yirtqich hayvonlar o'rmondagi zararkunanda hasharotlarni ko'plab kiradi. masalan: bo'rsiq bir so'tkada 500 tagacha may qo'ng'izining lichinkasini eydi. demak, har qanday hayvon turi inson uchun bevosita yoki bilvosita ahamiyatga ega bo'lganligi uchun ularni qirib yuborishga chek qo'yish kerak. hozirgi davrda o'simlik va hayvonlarning kamayib ketish sabablari. atrof muhitni, shu jumladan o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish muammosi hozirgi davrda ekologik muammolarning eng muhim masalalaridan biri bo'lib qoldi, chunki kishilar tabiatdan keragidan ortiq foydalanib, uning tabiiy manzarasini o'zgartirib, asrlar davomida vujudga kelgan hamjamoalarga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. natijada o'simlik va hayvon turlarining ko'plab yo'qolib ketish xavfi tug'ilmoqda. o'simlik va hayvon turlarining bunday yo'qolib ketishi inson uchun tiklab bo'lmaydigan salbiy oqibatlarga sabab bo'lishi mumkin. dunyo okeani dengiz hayvonlariga nihoyatda boy muhitdir. akademik v.g.bogorovning ma'lumotlariga ko'ra dunyo okeani suvlaridagi baliqlarining umumiy massasi 1 mlrd. tonna, okeandagi barcha biomassa (plankton, suv …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish"

1364032474_42853.doc o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish www.arxiv.uz reja: 1. o'simlik va hayvonot olamining sayyoramizdagi o'rni. 2. o'simlik va hayvonlarning inson hayotidagi ahamiyati. 3. hozirgi davrda o'simlik va hayvonlarning kamayib ketish sabablari. 4. o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish choralari. 5. “qizil kitob” va qo'riqxonalar haqida. tayanch tushunchalar: fotosintez, oziq zanjirlari, noyob va yo'qolib borayotgan turlar, bioxilma-xillik, qizil kitob, qo'riqxonalar, buyurtmaxonalar, milliy bog'lar. o'simlik va hayvonot olamining sayyoramizdagi o'rni. o'simlik va hayvonlar yerning – hayot qobig'i, biosferaning asosiy komponentlaridan bo'lib, tabiiy resurslar orasida alohida o'rinni egallaydi. oqilona foydalanilganda o'simlik va hayvonlar tiklanadigan va cheksi...

Формат DOC, 70,5 КБ. Чтобы скачать "o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'simlik va hayvonot olamini mu… DOC Бесплатная загрузка Telegram