yer osti boyliklarini muhofaza qilish

DOC 46,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1364028881_42822.doc yer osti boyliklarini muhofaza qilish www.arxiv.uz reja: 1. yer osti boyliklari turlari. 2. yer osti boyliklaridan foylanish. 3. yer osti boyliklarini qazib olishda isrof bo'lish sabablari. 4. yer osti boyliklarini muhofaza qilish chora-tadbirlari. 1. yer osti boyliklari turlari. foydali qazilmalar (mineral resurslar) tiklanmaydigan resurslarga mansubdir. unga rudali va rudasiz metallar, neft, gaz, ko'mir, slanes, torf va er osti suvlari kirib, ular tabiatda qattiq, suyuq hamda gaz holida uchrashi mumkin. yer qobig'ining ichki qatlamlari turli foydali minerallarga boy bo'lib, ular energetika, metallurgiya, kimyo, qurilish sanoatlarining rivojlanishiga xom ashyo beradigan manba hisoblanadi. foydali qazilmalar kishilik jamiyatining taraqqiyyoti uchun juda muhim ahamiyatga ega: u insoniyat va uning xo'jaligi uchun energiya va yoqilg'i manbai, sanoat qurilish materiallari va kimyo sanoati uchun xom ashyo bazasidir. fan texnika taraqqiy etgan sari minerallardan xalq xo'jaligining turli tarmoqlarida foydalanish darajasi va doirasi kengayib bormoqda. natijada qazilma boyliklardan foydalanish dunyo bo'yicha har 15 yil ichida ikki marta ortmoqda; …

etgan. 2. yer osti boyliklaridan foylanish. ilmiy texnika taraqqiyoti davrida mineral resurslardan xalq xo'jaligining hamma sohasi uchun zarur bo'lgan universal xom ashyoga aylanib qoldi. shu sababli agar inson xviii asrgacha faqat 18 xil elementlardan foydalangan bo'lsa, xix asrda 62 tasidan, hozir 200 ta element va ularning birikmalaridan, shuningdek, tabiiy sharoitda uchramaydigan, faqt laboratoriyada olish mumkin bo'lgan elementlarning izotoplaridan ham foydalanishga erishdi. hozirgi davrda mineral resurslar har qanday davlatning ham iqtisodiy taraqqitini belgilab beruvchi asosiy omillarga aylanib qoldi. shu sababli, hozir dunyo bo'yicha (s.a. brilov, l.g. grabchak , 1985 ma'lumotlariga ko'ra)har yili 150,0 mlrd. t mineral xom ashyo qazib olinmoqda. sanoatning rivojalanishi uchun zarur bo'lgan temir rudalarning er kurrasida zahirasi ko'p bo'lib, yerdan 260 mlrd. t qazib olish mumkin. bundan 15 avval sobiq ittifoqda 250 mln. t, xitoyda 151, avstraliyada 91, braziliyada 70, aqshda 49, kanadada 40, shvesiyada 21, jarda 25, fransiyada 67 mln. t qazib olingan. qadim zamonlarda kishilar er …

iqdorda mineral resurslarni talab etadi. 2. sanoat va qishloq xo'jaligida foydali qazilmalarning yangidan-yangi turlaridan foydalanilmoqda va ularga yangi talablar qo'yilmoqda (neft, yoqilg'i edi, hozir xom-ashyo hisoblanadi). 3. geologiya va tog' ishlarida er osti boyliklarining joylashishdagi konuniyatlarini topi shva ilmiy prognoz qilish gurkirab avj olmoqda. 3. yer osti boyliklarini qazib olishda isrof bo'lish sabablari. mineral xom-ashyoning ko'p ishlatishi, asosan, yer sharida aholi sonining o'sishi va hozirgi kishilarning hilma-xil ehtiyojlarining ortib borishi bilan bog'liqdir. revolyusiyadan oldingi rossiyada asosiy foydali qazilmalarning qazib chiqarilishi 1975 yildagi raqamlar bilan solishtirsak, quyidagilarni ko'ramiz: shu davrda neft qazib chiqarish 40 marta, tabiiy gaz chiqarish 100 marta, ko'mir 20 marta, temir ro'dasi 24 marta o'sdi va hokazo. so'ngi asrda erda 100 mlrd. toshko'mir yoqilg'i va havoga 3 mlrd. tonna kul chiqarildi. hozirda yiliga 1,5 mlrd. tonnaga yaqin katta yoqilg'i yoqilayotir. hozirgi vaqtda yiliga 100 mlrd. tonnaga yaqin ro'da va mineral xom-ashyolar qazib olinmoqda, 300 mln. tonnadan ortiq mineral …

xassislar bergan ma'lumotlarga ko'ra agar dunyoda foydali qazilmalardan hozirgi sur'atda foydalanilsa, u taqdirda oltin 33 yilda, vismut 34 yilda, volfram 35 yilda, ruh 36 yilda, surma 33 yilda, qalay 40 yilda, asbest 42 yilda, uran 47 yilda, mis 66 yilda, simob 71 yilda, ko'mir, neft, gaz 150 yilda boshqa ko'pgina mineral resurslar 100-200 yilda tugab qolishi mumkin. shu sababli, dune sanoatining mineral xom-ashyoga bo'lgan talabini qondirish uchun geologik qidiruv ishlarini kengaytirib, yangi konlarni topish hisobiga ular zapaslarini bir necha marta ko'paytirish kerak. ammo hozirning o'zida rivojlangan kapitalistik mamlakatlarda yaponiyada, angliyada, germaniya, italiya, gollandiya, belgiyada va boshqa davlatlarda qazilma boyliklarini etishmasligi sezilib qoldi. shunday qilib, yuqorida keltirilgan ma'lumotlardan ko'rinib turibdiki, aholining o'sishiga nisbatan mineral xom-ashyodan foydalanish sur'ati tezlashib ketmoqda. bu esa ba'zi bir foydali qazilmalarni tugab qolish xavfini vujudga keltirmoqda. foydali qazilmalar metal foydali qazilma va nometal foydali qazilmalarga bo'linadi. metal foydali qazilmalarga sof metallar qora rangli metal ro'dalari (temir va …

ri, qora va rangli metallar, tog'-kimyo xomashyolarini qazib olishda ko'plab ro'y bermoqda. neft qazib olish texnologiyasining ba'zi davlatlarda pastligi tufayli isrofgarchilik ko'p bo'lib, uning ancha qismi er ostida qolib ketmoqda. isrofgarchilik ayniqsa, eski neft konlarida, xususan aqsh ning ba'zi konlarida 75% ga etmoqda. dunyoda hozir juda ko'p neft konlarida neftning 56% er osti qatlamlarida qolib, faqat 44% tortib olinmoqda. buning ustiga neftni qazib olish va tashish jarayonida ham uning bir qismi nes-nobud bo'lmoqda. ko'mir qazib chiqarishda ham nobudgarchilik juda katta. aslida ko'mir qazishda "planlashtirilgan" nobudgarchilik 40% dan oshmasligi kerak. lekin ba'zi korxonalarda bu plan buzilmoqda. buni oxangaron ko'mir koni misolida yaxshi ko'rish mumkin. bu ko'mir konida qalinligi 1,5 metrdan ortiq bo'lgan ko'mir qatlamlari olinib, undan yupqa ko'mir qatlamlari keraksiz jinslar bilan birga chiqarib tashlanmoqda. natijada har yili bir necha 100 ming tonna ko'mir nobud bo'lmoqda. qazilma boyliklarini qam isrof bo'lishini yana bir yo'li qazib olingan yoki qayta ishlangan xom ashyolarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yer osti boyliklarini muhofaza qilish"

1364028881_42822.doc yer osti boyliklarini muhofaza qilish www.arxiv.uz reja: 1. yer osti boyliklari turlari. 2. yer osti boyliklaridan foylanish. 3. yer osti boyliklarini qazib olishda isrof bo'lish sabablari. 4. yer osti boyliklarini muhofaza qilish chora-tadbirlari. 1. yer osti boyliklari turlari. foydali qazilmalar (mineral resurslar) tiklanmaydigan resurslarga mansubdir. unga rudali va rudasiz metallar, neft, gaz, ko'mir, slanes, torf va er osti suvlari kirib, ular tabiatda qattiq, suyuq hamda gaz holida uchrashi mumkin. yer qobig'ining ichki qatlamlari turli foydali minerallarga boy bo'lib, ular energetika, metallurgiya, kimyo, qurilish sanoatlarining rivojlanishiga xom ashyo beradigan manba hisoblanadi. foydali qazilmalar kishilik jamiyatining taraqqiyyoti uchun juda muhim ahamiyatg...

Формат DOC, 46,5 КБ. Чтобы скачать "yer osti boyliklarini muhofaza qilish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yer osti boyliklarini muhofaza … DOC Бесплатная загрузка Telegram