kristallkimyoning asosiy tushunchalari

PPTX 18 sahifa 1,1 MB Bepul yuklash

18 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,1 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 18

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 18

buxoro davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti 2.1kim 20 guruh talabasi toshpo’latova gulchehra va istamova mohinur buxoro davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti 2.1kim 20 guruh talabasi toshpo’latova gulchehra va istamova mohinur mavzu: kristallkimyoning asosiy tushunchalari(4soat) reja: toza metallarning 3ta soda kristall tuzilishi tuzilishning 1ta yacheykasiga to’g’ri keluvchi atomlar soni kristallning tuzilishi va tuzilish turi. grafit va olmosning tuzilishi koordinatsion son va koordinatsion ko’pqirralik koordinatsion songa ko’ra tuzilishlarning sinflanishi 1.hajmi markazlashgan kub. diagonallarning kesishgan joyida 1ta zarracha, kubning cho’qqilarida 8ta zarracha bo’ladi. 2.yoqlari markazlashgan kub panjara. kubning 8ta cho’qqisida 8ta zarracha, 6ta yon tomonlarida 6ta zarracha turadi. 3.geksogonal panjara. olti burchakli tekislikda 7ta zarracha joylashgan bo’lib, markazlashgan zarracha atrofidagi 6ta zarracha orasida hosil bo’ladigan 3ta “chuqurcha”da ost tomondan 3ta ust tomondan ham 3ta zarracha joylashadi; jami o’rtadagi zarracha atrofida 12ta zarracha bo’ladi. kristallarning tashqi shakllari 3xil cheklovchi elementlardan: 1.yoqlar; 2.qirralar; 3uch lardan tarkib topgan. 1.kristallni chegaralovchi tekis yuzalar kristallning yoqlari deyiladi. 2.kristall …

2 / 18

lingach, uning kristallini hamma yonlarida sovib qotgan yupqa shamli po’stloq hosil bo’ladi. ana shu shamli po’stloqning erish tezligi kristallning hamma yonlarida turlicha tezlikda boradi. 4.kristallning hamma yoqlarida kimyoviy xossasi turlichadir. kristalldagi atomlar va molekulalarning joylashish tartibi butun kristall bo’yicha saqlangan bo’lsa, ular monokristall deb ataladi.hamma kristallar anizotropiyaga ega, ya’ni ularning fizik xossalari turli yo’nalishlarda turlichadir. monokristallarning makroskopik bo’lakchalarining tartibsiz birikishidan hosil bo’lgan kristall polikristall deb ataladi. polikristalldagi monokristall donalarning tartibsiz joylashuvi natijasdida uning fizik xossalari barcha yo’nalishlar bo’yicha bir xil bo’ladi va bu jismlar izotrop jismlar deyiladi. koordinatsion birikmalarda izomeriya hodisasi bu xususiyat organik birikmalardagi kabi keng tarqalgan. izomerlar xossalarining tadqiqoti birikmalarning geometrik tuzilishini aniqlashga imkon beradi. ulardagi izomeriya 2guruhga bo’linadi: 1.tuzilish(ionlanish, koordinatsion, gidrat, tuz, electron, koordinatsion polimerlanish,….) 2. stereoizomeriya(geometrik va ko’zgu izomeriyasi) 1. ko‘zgu izomeriya eng kamida ikkita bidentat ligandga (masalan, en, oksalat kislota anioni, aminokislotalar va shularga o‘xshashlar) ega bo’lgan oktaedrik va tetraedrik birikmalarga xos bo’ladi. misol tariqasida …

3 / 18

o‘zaro o‘rin almashinishi natijasida yuzaga kelib chiqadi. masalan, [co(nh3)5br]so4 va [co(nh3)5so4]br larni birinchisining eritmasi ba2+ ioni tutgan modda eritmasi bilan aralashtirilganda baso4 cho ‘kmasi, ikkinchisi esa kumush nitrat bilan oq cho‘kma hosil qiladi. bu moddalarning eruvchanligi, ular kristallarining rangi va kimyoviy xossalarida farq kuzatiladi. 4. koordinatsion izomeriya kation va anion tabiatli ichki sferalardan tashkil topgan birikmalarda kuzatiladi. masalan, tarkibi [cu(nh3)4]so4 va k2[p tc l4] bo’lgan to‘yingan eritmalami aralashtirilganda [cu(nh3)4][ptcl4] tarkibli birikmani cho‘kma holida (uning eruvchanligi boshlang’ich mod dalarnikidan kichik bo’lishi sababli) ajratib olish mumkin. unga izomer bo’lgan [cucl4]pt[nh3)4] birikma mavjud. 5. gidrat izomeriya ichki va tashqi sferada suv molekulalarining turlicha taqsimlanishi natijasida yuzaga kelib chiqadi. masalan, ko‘k-binafsha rangli (cr(h2o)6]cl3 dan to‘q-yashil rangli [cr(h2o)5cl]cl2• h2o va undan och-yashil rangli [cr(h2o)4cl2]cl • 2h2o ga o‘tishda moddalarning faqat ranglarigina emas, ular dissotsilanganda hosil bo’ladigan koordinatsion ionlar zaryadi va dissotsilangan xlor ionlari miqdori turlicha bo’ladi. koordinatsion polimeriyaga misol sifatida sis- va trans-izomerlarga ega bo’lgan …

4 / 18

nh3)5no]cl2 bo’lgan ikkita birikma — biri paramagnit xususiyatga ega bo’lib, rangi qora tusli, ikkinchisi esa qizil rangli diamagnit xususiyatga ega. a.verner nazariyasi 1893 yilda a.verner kompleks birikmalarning tuzilishi haqida original nazariyasi yaratdi: ko’pchilik elementlar o’zlarining asosiy valentliklaridan tashqari, yana qo’shimcha valentliklar namoyon qila oladi; har qaysi element o’zining asosiy va qo’shimcha valentliklarini to’yintirishga intiladi; markaziy atomning qo’shimcha valentliklari fazoda ma’lum yo’nalishga ega bo’ladi. a.vernerning fikricha birinchi tartibdagi birikmalar asosiy valetnliklar hisobiga hosil bo’ladi. kompleks birikmalar esa qo’shimcha valentliklar hisobiga hosil bo’ladi. bu birikmada platinaning asosiy valentligi 4 ga, qo’shimcha valentligi 6 ga teng. kompleks tarkibida markaziy atom bilan bevosita birikkan ligandlar orasidagi bog’lanishlar soni markaziy atomning koordinatsion soni deb ataladi. kompleks tarkibida markaziy atom bilan bevosita birikkan ligandlar orasidagi bog’lanishlar soni markaziy atomning koordinatsion soni deb ataladi. markaziy atomning koordinatsion soni 1 dan 12 gacha bo’lishi mumkin. bir valentli elementlarning koordinatsion soni ko’pincha 2 ga teng bo’ladi: [ag(nh3)2]cl; k[ag(cn)2]. ikki …

5 / 18

di; 0,155 ˂rm : rl ˂ 0,225 bo’lsa ks=3 ga; 0,225 ˂ rm : rl ˂ 0,424 bo’lsa, ks=4 ga; 0,414 ˂ rm : rl ˂ 0,732 bo’lsa, ks= 6 ga; 0,732 ˂ rm : rl ˂ 1,37 bo’lsa ks=8 ga teng bo’ladi. misol: al3+ning radiusi 0,57a0 ga, ftor ioni f-ning radiusi 1,13a0. alyuminiy ionining koordinatsion sonini toping. yechish: rm : rl = 0,57:1,13 = 0,43, demak, al3+ ning bu yerdagi koordinatsion soni 6 ga teng. a.verner ligandning koordinatsion sig’imi degan tushunchani kiritdi. ayni ligand kompleksning ichki sferasida markaziy ion atrofida nechta joyni band qilsa, bu son shu ligandning koordinatsion sig’imi deb ataladi. masalan, k4[fe(cn)6] da cn- ionining koordinatsion sig’imi 1 ga teng, chunki bir cn- ioni temir ioni atrofidagi oltita o’rindan faqat bitatsini band qiladi. k4[fe(s2o3)3] da s2o32- ionining koordinatsion sig’imi 2 ga teng. a.verner nazariyasining 3-bandi komplekslar tuzilishini stereokimyoviy jixatdan oydinlashtirdi. verner komplekslarning fazoviy tuzilishini aniqlashda ayni kompleksning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 18 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"kristallkimyoning asosiy tushunchalari" haqida

buxoro davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti 2.1kim 20 guruh talabasi toshpo’latova gulchehra va istamova mohinur buxoro davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti 2.1kim 20 guruh talabasi toshpo’latova gulchehra va istamova mohinur mavzu: kristallkimyoning asosiy tushunchalari(4soat) reja: toza metallarning 3ta soda kristall tuzilishi tuzilishning 1ta yacheykasiga to’g’ri keluvchi atomlar soni kristallning tuzilishi va tuzilish turi. grafit va olmosning tuzilishi koordinatsion son va koordinatsion ko’pqirralik koordinatsion songa ko’ra tuzilishlarning sinflanishi 1.hajmi markazlashgan kub. diagonallarning kesishgan joyida 1ta zarracha, kubning cho’qqilarida 8ta zarracha bo’ladi. 2.yoqlari markazlashgan kub panjara. kubning 8ta cho’qqisida 8ta zarracha, 6ta yon tomonlarida 6ta zarra...

Bu fayl PPTX formatida 18 sahifadan iborat (1,1 MB). "kristallkimyoning asosiy tushunchalari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: kristallkimyoning asosiy tushun… PPTX 18 sahifa Bepul yuklash Telegram