statistik ko'rsatkichlar

PPTX 24 pages 498.7 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 498.7 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

o’zbekiston respublikasi oliy ta`lim fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo xalqaro universiteti statistika mavzu: statistik ko‘rsatkichlar 1 reja: statistik ko’rsatkichlarning mazmuni va ahamiyati. statistik ko’rsatkichlarning turlari va tasnifi. mutlaq va nisbiy ko’rsatkichlar. nisbiy ko’rsatkichlarning tasnifi. 1. statistik ko’rsatkichlarning mazmuni va ahamiyati. statistika ommaviy hodisa va jarayonlarni miqdoran son shaklida ifodalaydi. ammo statistikada ishlatiladigan «sonlar» matematikadagi abstrakt sonlar emas. agarda matematikadagi sonlar umuman katta kichiklikni, shakllarni belgilar orqali ifodalanishi bo‘lsa va ular butun va kasr, mavhum va haqiqiy, ratsional va irratsional va h.k. sonlardan tashkil topsa, statistikada ular ko‘rsatkichlar, aniqrog‘i statistik ko‘rsatkichlardir. ko‘rsatkich so‘zi quyidagi lug‘aviy ma’nolarga ega: ko‘rsatish uchun xizmat qiluvchi yozuv, ishora; biror narsaning rivoji, darajasi, ishning borishi, bajarilishi va shu kabilarni bildiruvchi belgi yoki narsa. falsafiy jihatdan statistik ko‘rsatkich o‘rganilayotgan hodisa va jarayonning (yoki xossalarning) me’yoridir. hodisaning sifati bilan miqdorining o‘zaro bog‘liqligi, ajralmas birligi uning me’yori deb ataladi. «me’yor - deb izohlaydi buyuk faylasuf olim gegel - sifat aniqligiga …

2 / 24

di. statistik ko‘rsatkich o‘rganilayotgan birliklar (obyektlar) to‘plami yoki guruhining xossalarini umumlashtirib tavsiflaydi. shu jihatdan u yakkama-yakka belgilardan farq qiladi. masalan, har bir kishining yashash umri - bu belgi. mamlakat yoki mintaqa aholisining o‘rtacha yashash umri statistik ko‘rsatkichdir. iqtisodiy ko‘rsatkich - bu iqtisodiy hayotda ro‘y berayotgan u yoki bu hodisa yoki jarayonning sifat-miqdoriy aniqligidir. sifat deganda hodisaning ichki qiyofasi (aniqligi) yoki uning rivojlanish qonuni bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan mohiyati tushuniladi. sifat hodisaning turli-tuman jihatlari, xossalari, muhim belgilarining birikmasida ayon bo‘ladi. miqdor - hodisaning tashqi qiyofasi (aniqligi) bo‘lib, uning u yoki bu xossasining o‘lchami, soni, ro‘yobga chiqish darajasi shaklida ko‘rinadi. statistik ko‘rsatkich qator muhim belgilar, tarkibiy unsurlarga ega statistik ko‘rsatkichlar tizimi - bu o‘zaro bog‘langan ko‘rsatkichlar majmuasidir. statistik ko‘rsatkichlar tizimi deganda ommaviy jarayonlarni va ularning belgilarini o‘zaro bog‘lanishda aks ettiruvchi bir-biri bilan bog‘langan ko‘rsatkichlar majmuasi tushuniladi statistik ko‘rsatkichlar tizimi abadiy qotib qolgan, o‘zgarmas tushuncha emas. ommaviy hodisa va jarayonlar rivojlanishi va ilm-fan …

3 / 24

eng muhim tasniflari ustida so‘z boradi.. birlamchi ko‘rsatkich - bu kuzatish ma’lumotlarini jamg‘arish natijasidir. mazkur ko‘rsatkichlar olish usuliga qarab birlamchi va ikkilamchi ko‘rsatkichlarga bo‘linadi. birlamchi ko‘rsatkichlar jamg‘arish natijasida hosil bo‘ladi. ular mutlaq miqdorlar bo‘lib, kuzatish obyekti birliklarining umumiy soni va ularga tegishli belgilar qiymatlarining to‘plama yig‘indisidan iboratdir. belgi mohiyatini aks ettirishiga qarab birlamchi ko‘rsatkichlar to‘g‘ri ko‘rsatkichlarga va teskari ko‘rsatkichlarga bo‘linadi. to‘g‘ri ko‘rsatkich belgi tabiatiga mos ravishda, unga teskari holda o‘zgaruvchi ko‘rsatkich teskari ko‘rsatkich deb ataladi. masalan, vaqt birligida o‘rtacha bir xodim (ishlovchi) yaratgan mahsulot mehnat unumdorligining to‘g‘ri ko‘rsatkichi, mahsulot birligiga sarflangan mehnat (ish vaqti) uning teskari ko‘rsatkichidir. birlamchi ko‘rsatkichlar asosida hisoblanuvchi ko‘rsatkichlar ikkilamchi, ya’ni hosilaviy ko‘rsatkichdir. ikkilamchi ko‘rsatkichlar birlamchi ko‘rsatkichlarga ishlov berish ya’ni ular bilan turli matematik amallarni bajarish hosilasidir. masalan: yalpi paxta hosili (belgi qiymatlari yig‘indisi)ni ekin maydonga (mazkur belgi sohiblari soni, hodisalar to‘plami) bo‘lish natijasida, o‘rtacha hosildorlik aniqlaymiz, ya’ni x=xm: m bu yerda x-har bir gektar paxta maydonidan …

4 / 24

arash funksiyalarini bir-biriga bo‘lish) iborat bo‘lsa, ular ham mutlaq miqdorlarda ifodalanadi. ikkilamchi statistik ko‘rsatkichlarning boshqa turlari nisbiy miqdorlar deb yuritiladi. ular turli to‘plamlar yoki to‘plam qismlariga tegishli belgi qiymatlarini bir-biri bilan solishtirish, har xil o‘zaro bog‘langan belgilardan birini ikkinchisiga bo‘lish yoki yana qandaydir boshqa murakkab hisoblash amallarini bajarish yo‘li bilan olinadi. nisbiy miqdorlar oddiy bir miqdorni ikkinchisiga bo‘lish natijasida yoki murakkab tuzilmaviy hisoblashlarni bajarish hosilasi bo‘lishi mumkin. shunga qarab ular oddiy nisbiy ko‘rsatkichlar va murakkab statistik ko‘rsatkichlarga ajraladi. bunday murakkab ko‘rsatkichlarga misol qilib indekslarni, korrelyatsion-regression tahlil ko‘rsatkichlarni ko‘rsatish mumkin. 3. mutlaq va nisbiy ko‘rsatkichlar. mutlaq ko‘rsatkichlar o‘rganilayotgan hodisalar va ularning belgilarini bir xilligini, monandligini, o‘xshashligini ifodalaydi. mutlaq miqdorlar hodisalar yoki belgilarning ko‘lami, soni, hajmi, darajasi makon va zamonda taqsimlanish shaklida namoyon bo‘ladi. mutlaq miqdorlar hodisalar to‘plami yoki bir butun qismini ta’riflashiga qarab makro va mikro ko‘rsatkichlarga, olish usuliga asosan oqim va zahiraviy ko‘rsatkichlarga bo‘linadi. oqim ko‘rsatkichlari ma’lum davr davomida sodir …

5 / 24

ing eng muhim belgisiga qarab shartli birlik qabul qilinadi va unga boshqa hodisalarni ushbu qiymatlari orasidagi nisbatlarga asosan keltirish koeffitsiyentlari tuziladi. bu koeffitsiyentlarga tegishli hodisalarning jismoniy sonini ko‘paytirib, ularning shartli-natura birliklarida ifodalangan umumiy miqdori aniqlanadi. shartli natura o‘lchov birliklari yordamida har xil jinsli (turli) hodisalarni o‘lchab bo‘lmaydi, chunki bu holda ular uchun umumiy muhim belgi topilmaydi, demak aylantirish koeffitsyentlarini tuzib bo‘lmaydi. bunday hollarda hodisalarning umumiy miqdori pulda bozor baholari yordamida ifodalanadi. fermer xo’jaliklarini daromad manbalari n faoliyat turi mahsulot miqdori sotish narxi daromad ming so’mda daromadlarni ulushi 1 g’alla 1500 t 2000 3 000 000 29,36 2 paxta 1000 t 7000 7 000 000 68,52 3 bog’dorchilik 2 t 8000 16 000 0,16 4 baliqchilik 5 t 40000 200 000 1,96 jami 25 07 t 10 216 000 100 n faoliyat turi g’allaga nisbatan faoliyatlarni farqi g’allaga nisbatan daromadlarni farqi 1 g’alla - - 2 paxta 500 t kam 4 …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistik ko'rsatkichlar"

o’zbekiston respublikasi oliy ta`lim fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo xalqaro universiteti statistika mavzu: statistik ko‘rsatkichlar 1 reja: statistik ko’rsatkichlarning mazmuni va ahamiyati. statistik ko’rsatkichlarning turlari va tasnifi. mutlaq va nisbiy ko’rsatkichlar. nisbiy ko’rsatkichlarning tasnifi. 1. statistik ko’rsatkichlarning mazmuni va ahamiyati. statistika ommaviy hodisa va jarayonlarni miqdoran son shaklida ifodalaydi. ammo statistikada ishlatiladigan «sonlar» matematikadagi abstrakt sonlar emas. agarda matematikadagi sonlar umuman katta kichiklikni, shakllarni belgilar orqali ifodalanishi bo‘lsa va ular butun va kasr, mavhum va haqiqiy, ratsional va irratsional va h.k. sonlardan tashkil topsa, statistikada ular ko‘rsatkichlar, aniqrog‘i statistik ko‘rsatkichlardir. k...

This file contains 24 pages in PPTX format (498.7 KB). To download "statistik ko'rsatkichlar", click the Telegram button on the left.

Tags: statistik ko'rsatkichlar PPTX 24 pages Free download Telegram