iqtisodiyotda mantiqiy fikrlashning ahamiyati

PPTX 21 pages 101.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 101.6 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

falsafa falsafa mamadjanov shuxratjon iqtisodiyotda mantiqiy fikrlashning ahamiyati reja tafakkur - mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti. mantiqning asosiy qonunlari tushunchaning mohiyati va uning ifodalanishi. tayanch so‘zlar mantiq, bilish, hissiy bilish, aqliy bilish, tafakkur, tafakkur shakllari, tafakkur qonunlari; formal, dialektik va matematik mantiq. predmet belgisi, termin , tushuncha, tushuncha mazmuni, tushuncha hajmi, tushunchalarni umumlashtirish, tushunchalarni chegaralash, tushunchani bo'lish, klassifikatsiya, sub'ekt (s), predikat (p). tafakkur - mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti «mantiq» («logika») eng qadimgi fanlardan biri bo‘lib, uning asoschisi yunon faylasufi aristoteldir. logos atamasi grek tilida «fikr», «so‘z», «aql», «qonuniyat» kabi ma’nolarni ifodalaydi. “mantiq” atamasi logika terminiga ekvivalent xisoblanadi. mantiq (logika) atamasi quyidagi ma’nolarda qo‘llanadi: birinchidan, ob’ektiv olam qonuniyatlarini ifodalashda (masalan, «ob’ektiv mantiq», «narsalar mantig‘i» kabi iboralarda); ikkinchidan, har bir insonning o‘ziga xos tafakkurlash usulini, fikrlar o‘rtasidagi aloqadorlikni anglatishda (masalan, «sub’ektiv mantiq» iborasida) va uchinchidan, tafakkur shakllari va qonunlarini o‘rganuvchi fan ma’nosida. hissiy bilishda ob’ekt (voqelik) sub’ektga (insonning sezgi organlariga) bevosita ta’sir etadi. …

2 / 21

lida mavjud bo‘ladi. inson bilish jarayonida buyum va hodisalar, ularning sifat, xususiyatlari haqida tushunchalar xosil qiladi, fikr-mulohaza yuritadi, ularni mantiqiy bog‘lab, xulosalar xosil qiladi. bu jarayonni tushunish uchun tafakkur shakli va tafakkur qonuni nima ekanligini bilib olish zarur. tafakkur shakli fikrning mazmunini tashkil etuvchi elementlarning bog‘lanish usuli, uning strukturasi (tuzilishi)dir. fikrlash elementlari deganda, predmetning fikrda ifodalangan belgilari haqidagi axborotlar tushuniladi. masalan, “mening onam” tushunchasida bizni dunyoga keltirgan, boqib katta qilgan, tarbiyalagan ayol aks etadi. agar tushuncha (mening onam) aks ettirayotgan predmetni a bilan, unda fikr qilinayotgan muhim belgilarni, ya’ni fikrlash elementlarini a, v, s,..., n bilan belgilasak, tushunchaning mantiqiy strukturasini a (a, v, s,..., n) shaklida simvolik tarzda ifodalash mumkin. hukm (mulohaza)larda predmet bilan uning xossasi, predmetlar o‘rtasidagi munosabatlar, predmetning mavjudligi haqidagi fikrlar tasdiq yoki inkor shaklda ifoda etiladi. masalan, “hunarli kishi – xor bo‘lmas” degan hukmda predmet (hunarli kishi) bilan uning xossasi (xor bo‘lmas) o‘rtasidagi munosabat qayd etilgan. “adxam …

3 / 21

ktika, kibernetika kabi fanlar ham o‘rganadi. grammatika mantiq faniga yaqin bo‘lib, fikrni aniq va bexato ifodalashga yordam beradi. tushuncha va hukmlarning ifodalanish strukturasini aniqlashda ham grammatikaning roli katta. falsafa tafakkurni moddiylik va ideallikning o‘zaro aloqadorligi nuqtai nazaridan o‘rganadi. psixologiya tafakkurni ruxiy jarayonlar bilan bog‘liq xolda tadqiq etadi. yuqorida tilga olingan fanlarning har biri tafakkurga o‘z nuqtai nazaridan yondashadi, uning turli qirralarini ochib beradi. hozirgi kunda mantiq ilmining ham turli yo‘nalishlari, tarmoqlari mavjud, ular orasida inson tafakkurini eng oddiy qonun-qoidalar bilan qurollantiradigan, uni to‘g‘ri fikrlashning tamoyillari bilan tanishtiradigan muhim tarmog‘i formal mantiq bo‘lib, u tarixiy kelib chiqishini e’tiborga olgan holda an’anaviy mantiq, ommaviyligi nuqtai nazaridan esa, umumiy mantiq deb ham yuritiladi. mantiq fani tafakkurni rivojlantiradi, insonda umumiy tushunchalar, kategoriyalar bilan ish ko‘rish ko‘nikmalarini hosil qiladi. bugungi fan-texnika rivoji jadallashgan globallashuv jarayonida ilmiy tadqiqotlar olib borish hamda ilmiy-nazariy ma’lumotlarni samarali tahlil qilishda mantiq ilmi muhim ahamiyatga ega. mantiq fani tafakkurni rivojlantiradi, insonda …

4 / 21

allagan kishigina uning imkoniyatlarini amaliy muhokama yuritishda namoyish qila oladi. mantiq ilmining ta’lim sohasidagi vazifalari ham kattadir. o‘quv jarayonining samaradorligi ma’lum bir darajada tegishli tushunchalar hamda, terminlarning aniq bo‘lishi, muammolarning mantiqan to‘g‘ri qo‘yilishi va hal qilinishi, mavjud gipotezalar strukturasini to‘g‘ri tahlil qila olishga, argumentlash qoidalaridan to‘g‘ri foydalanishga bog‘liq. mantiqning asosiy qonunlari ma’lumki, har bir dunyoviy fanlarning o‘ziga xos qonunlari bo‘lib, ular voqelikni o‘rganishda katta yordam beradi. masalan, tabiat sohasiga oid qonunlar tabiatshunoslik fanlari - fizika, ximiya, biologiyaga tegishli bilimlarni, jamiyatga oid qonunlarga esa, jamiyatshunoslik fanlari - tarix, siyosatshunoslik, falsafaga oid bilimlarni keltirib chiqaradi. qonun tushunchasi, jumladan, mantiqiy qonun tushunchasi nimani ifodalaydi? qonun narsa va hodisalar o‘rtasidagi ob’ektiv, takrorlanib turuvchi muhim, zaruriy, umumiy, qat’iy va barqaror munosabatlarni va bog‘lanishlarni ifodalaydi. tafakkur qonunlari esa, fikrlar o‘rtasidagi eng umumiy, zaruriy, barqaror takrorlanuvchi bog‘lanishlarni ifodalaydi. tafakkur qonunlaridagi o‘ziga xos xususiyat nimada? tafakkur qonunlari ham kishilarning fikrlarida mavjud bo‘lgan zaruriy, ob’ektiv bog‘lanishlardan bahs yuritadi. mazkur …

5 / 21

an tafakkurning ob’ektiv reallikdagi munosabatlarini to‘g‘ri aks ettiruvchi fikrlash jarayonining ichki o‘ziga xos tomonlarini, qonun qoidalarni o‘rganishga intilishi jarayonida vujudga keldi va shakllandi. fan, shu jumladan, mantiq fani ham, insonning ilmiy-ijodiy faoliyati bilan bog‘liq bo‘lib, uning ob’ektiv reallikdagi jarayonlar, sababiy bog‘lanishlar, tashqarida va yuzada ko‘rinuvchi voqea-hodisalarning mohiyatlari, qonun va qonuniyatlarni aniqlaydi. ob’ektiv qonunlarni bilish, ularni to‘g‘ri aks ettirish fanlarning rivojlanishiga olib keladi. fanlarning rivoji bu insonga tabiat sirlarini ochish, uning kuchlariga ta’sir etish, bu kuchlardan amaliy faoliyat uchun foydalanish imkonini beradi. mantiqiy qonunlar inson tafakkurigagina xos bo‘lgan, inson tafakkurida turli fikr mulohaza, muhokamalar munosabatidagina amal qiladigan qonuniyatlardir. biz bunday qonunlarni boshqa sohada, boshqa fanlarda uchratmaymiz. lekin, boshqa qonunlar singari mantiqiy qonunlar ham o‘z sohasining, boshqacha aytganda tafakkur elementlari, fikr-muhokamalari o‘rtasidagi eng umumiy, zaruriy, takrorlanuvchi, qat’iy va umumiy hamda bir xil bog‘lanishlarni ifodalaydi. ya’ni, bu qonunlar ob’ektiv reallikdagi narsa va hodisalarning muayyanligi, ziddiyatligi, aynan va shu narsa ayni vaqtning o‘zida bir …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyotda mantiqiy fikrlashning ahamiyati"

falsafa falsafa mamadjanov shuxratjon iqtisodiyotda mantiqiy fikrlashning ahamiyati reja tafakkur - mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti. mantiqning asosiy qonunlari tushunchaning mohiyati va uning ifodalanishi. tayanch so‘zlar mantiq, bilish, hissiy bilish, aqliy bilish, tafakkur, tafakkur shakllari, tafakkur qonunlari; formal, dialektik va matematik mantiq. predmet belgisi, termin , tushuncha, tushuncha mazmuni, tushuncha hajmi, tushunchalarni umumlashtirish, tushunchalarni chegaralash, tushunchani bo'lish, klassifikatsiya, sub'ekt (s), predikat (p). tafakkur - mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti «mantiq» («logika») eng qadimgi fanlardan biri bo‘lib, uning asoschisi yunon faylasufi aristoteldir. logos atamasi grek tilida «fikr», «so‘z», «aql», «qonuniyat» kabi ma’nolarni ifodalaydi. “mantiq” ...

This file contains 21 pages in PPTX format (101.6 KB). To download "iqtisodiyotda mantiqiy fikrlashning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyotda mantiqiy fikrlash… PPTX 21 pages Free download Telegram