sezgilarning nerv-fiziologik asoslari

PPTX 65 pages 5.0 MB Free download

65 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.0 MB

File type PPTX

Pages 65

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 65

sezgi sezgi reja: sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi sohasidagi qonuniyatlar. sezgi klassifikatsiyalari. sezgi va sezuvchanlikning psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. 2 tayanch iboralar sezgi, retseptor, introretsertorlar, ekstraretseptor, proripioretseptorlar, analizator, more info on how to use this template at slidescarnival.com/help-use-presentation-template this template is free to use under creative commons attribution license. you can keep the credits slide or mention slidescarnival and other resources used in a slide footer. 3 sezgi haqida tushuncha 4 sezgilarning nerv – fiziologik asosini qo‘zg‘atuvchining o‘ziga aynan o‘xshaydigan analizatorga ta’siri natijasida hosil bo‘ladigan nerv jarayoni tashkil qiladi. shuningdek, sezgilarning nerv fiziologik asosini o‘rganishda i.p.pavlov ta’biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta’sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo‘lgan qo‘zg‘alishni psixik jarayonga, ya’ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo‘lib, ular quyidagilardan iborat: 6 periferik (retseptor) – tashqi quvvatni …

2 / 65

hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishga moslashgan hamda retseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar, ya’ni ekstroretseptiv sezgilar introretseptiv sezgilar 10 ichki tana a’zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda retseptorlari ichki tana a’zolarida, to‘qimalarda joylashgan sezgilar, ya’ni interoretseptiv sezgilar. 11 dastlabki mulohazalar interoretseptiv sezgilar u borasida rus psixologi aleksandr romanovich luriya tadqiqot ishini olib borgan. uning fikricha, interoretseptiv sezgilar asl, tub, ma’nodagi sezgilar emas, balki emotsiyalar bilan sezgilar o‘rtasidagi oraliq sezgilar sifatida namoyon bo‘ladi. psixologiya fanida mazkur sezgilar to‘la o‘rganilmaganligi sababli uni “noma’lum hislar” deb atalgan. bu asosan ichki organlarning xastaliklarida vujudga keluvchi holatlarni diagnostika qilishda alohida ahamiyat kasb etadi. proprioretseptiv sezgilar 12 tanamiz va gavdamizning holati hamda harakatlari haqida ma’lumot (axborot, xabar) beruvchi muskullarda, bog‘lovchi paylarda, mushaklarda joylashgan sezgilar, ya’ni proprioretseptiv sezgilar. 13 propriotseptiv sezgilar gavdaning fazodagi holati to‘g‘risida signallar bilan ta’minlab turadi. ular inson harakatining boshqaruvchisi hisoblanib va afferent asosini tashkil qiladi. pereferik retseptorlar muskullar, pay va bo‘g‘imlarda joylashgan bo‘lib, maxsus tanachalar …

3 / 65

o'rta sohasida. 16 hid bilish sezgilariga hidlarni his qilish kiradi va ularning organi burun kavagining yuqori tomoni hisoblanib, bu yerda hid bilish hujayralari hamda sezuvchi nerv tarmoqlari joylashgan. ular shilliq pardalarda botib turadi. hid bilish 17 18 hid bilish retseptorlari burun bo'shlig'i shilliq pardasida joylashgan. ularning soni o'rtacha 30-40 mln atrofida. bu hujayralarda ko'plab mayda tukchalar bo'lib, ularning uzunligi 1-2 mikronga teng. burun bo’shlig'ining hid biluvchi sathi 5 sm2. bo'lib, sezuvchi hujayra tukchalarining ko'p bo'lishi hisobiga hid bilish sathi 100 - 150 marta ortadi. hid bilish retseptorlari tashqi muhit havosi tarkibidagi va ovqatdagi kimyoviy moddalar ta'sirida qo'zg'aladi. ularning qo'zg'alishi hid bilish nervi tolasi orqali bosh miya yarim sharlari po'stlog'ining ichki yuzasidagi hid bilish markaziga boradi (8-rasm). bu markazdagi nerv hujayralarida ta'sir analiz va sintez qilinib, hidning tabiati aniqlanadi. ta’m bilish 19 ta’m bilish sezgilari shirin, achchiq, nordon, sho‘r singari mazalarni his qilish bilan tavsiflanadi. ta’m bilish sezgilarining organi tilning yuzasi …

4 / 65

. hatto nutq tovushlari ham ohangli tovushlar (unli tovushlar) yoki shovqinlardan (undosh tovushlar) tashkil topgan bo‘ladi. 21 eshitish a'zosi - quloqning tuzilishi. eshitish a'zosi bo'igan quloq bosh suyagining chakka qismida joylashgan. u uch qismdan: tashqi, o'rta va ichki quloqdan iborat (6-rasm). tashqi quloq - quloq suprasi va tashqi eshitish yo'lidan iborat. quloq suprasi elastik xususiyatga ega bo'lgan tog'aydan tashkil topgan, ustidan teri bilan qoplangan. tashqi quloq yo'lining oxirida biriktiruvchi to'qimadan tashkil topgan 0,1 mm qalinlikdagi nog'ora parda bo'lib, u tashqi quloq yo'lini o'rta quloq bo'shlig'idan ajratib turadi. ko’rish sezgilari 22 insonlar tomonidan rang va yorug‘likni sezish ko‘rish sezgilari orqali amalga oshadi va seziladigan ranglar xromatik va axromatik turlarga bo‘linadi. psixofiziologik qonunga ko‘ra yorug‘lik nurlari uchburchak shisha prizma orqali o‘tib singanda hosil bo‘ladigan rang xromatik ranglar deb atalib, ularga kamalak ranglar, ya’ni qizil, zarg‘aldoq, sariq, yashil, havo rang, ko‘k, binafsha tuslarini qamrab oladi. odatda oq rang, qora rang, kulrang va ularning …

5 / 65

, u yanada kuchayganda og‘riq sezgisiga aylanadi. 1- og'riqni sezuvchi retseptor; 2-siypalashni sezuvchi retseptor; 3-sovuqni sezuychi retseptor; 4- issiqni sezuvchi retseptor; 5-bosimni sezuvchi retseptor. 25 muskul –harakat sezgilari, statik sezgilar 26 muskul-harakat sezgilari motor sezgilar deb nomlanib, ularga og‘irlikni, qarshilikni, organlar harakatini bilish sezgilari kiradi. ularning organlari–gavda muskullari, paylar, bo‘g‘imlardan iboratdir. organlarning tarkibida sezuvchi nervlarning chekka tarmoqlari mavjud bo‘lib, ularning ta’sirida harakat va statik sezgilar vujudga keladi. statik sezgilar gavdaning fazodagi holatini sezish va muvozanat saqlash sezgilari deb ataladi. 27 gavdaning fazodagi holatini bilish va muvozanat saqlash sezgisi uchun ichki quloqdagi vestibulyar apparat, retseptor vazifasini bajaradi. vestibulyar apparat quloq dahlizi yarim doira kanallaridan tashkil topgan bo‘ladi, sezuvchi nerv tarmoqlari esa gavdaning fazodagi harakatini va holatini boshqaradi. gavda muvozanatini saqlashda alohida ahamiyat kasb etib, ular endolimfada suzib yuradigan mayda ohaktosh kristallardan tashkil topgan. organik sezgilarning retseptorlari ichki organlarda, qizilo‘ngach, me’da, ichak, qon tomirlari, o‘pka va shu kabilarda joylashgan bo‘ladi. ichki organlardagi …

Want to read more?

Download all 65 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgilarning nerv-fiziologik asoslari"

sezgi sezgi reja: sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi sohasidagi qonuniyatlar. sezgi klassifikatsiyalari. sezgi va sezuvchanlikning psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. 2 tayanch iboralar sezgi, retseptor, introretsertorlar, ekstraretseptor, proripioretseptorlar, analizator, more info on how to use this template at slidescarnival.com/help-use-presentation-template this template is free to use under creative commons attribution license. you can keep the credits slide or mention slidescarnival and other resources used in a slide footer. 3 sezgi haqida tushuncha 4 sezgilarning nerv – fiziologik asosini qo‘zg‘atuvchining o‘ziga aynan o‘xshaydigan analizatorga ta’siri natijasida hosil bo‘ladigan nerv jara...

This file contains 65 pages in PPTX format (5.0 MB). To download "sezgilarning nerv-fiziologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgilarning nerv-fiziologik as… PPTX 65 pages Free download Telegram