metal va qotishmalarning xossalari

PPTX 16 pages 443.9 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 443.9 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

poʼlat va choʼyanlar, ularning tasnifi, markalanishi. metal va qotishmalarning xossalari. temir-uglerod qotishmasining holat diagrammasi temir bilan uglerod qotishmalarining asosiy strukturalari ferrit (f) – uglerodning alfa temirdagi qattiq eritmasi [feα(q] bo‘lib, bu eritmada uglerod miqdori juda oz (727 oс da 0,02% gacha) bo‘ladi. umumiy holda uning tarkibida 99,8–99,9% fe, qolgani uglerod va juda oz boshqa qo‘shimcha elementlar ham bo‘ladi. sementit (s) – temirning uglerod bilan hosil qilgan kimyoviy birikmasi (fe3c) bo‘lib, tarkibida 6,67% с bo‘ladi. austenit (a) – uglerodning gamma temirdagi qattiq eritmasi feγ(c) bo‘lib, bu eritmada 1147°c tempe-raturada 2,14% gacha uglerod bo‘ladi. perlit (p) – ferrit bilan sement fazalarining mexanik aralashmasi bo‘lib, uning tarkibida 0,8% uglerod bo‘ladi. ledeburit (l) – austenit bilan sementitning mayda donachalaridan iborat bo‘lgan mexanik aralashma bo‘lib, tarkibida 4,3% uglerod bo‘ladi. grafit (g) – asosiy metall massasida plastinka, sharsimon yoki bodroq shaklidagi erkin uglerod. ferrit (f) ferrit (f) – uglerodning alfa temirdagi qattiq eritmasi [feα(q] bo‘lib, bu …

2 / 16

(a) austenit (a) – uglerodning gamma temirdagi qattiq eritmasi feγ(c) bo‘lib, bu eritmada 1147°c tempe-raturada 2,14% gacha uglerod bo‘ladi. lekin tempe-raturasi pasaygan sari uglerodning gamma temirda erishi susaya boradi. austenitning qattiqligi hb= 1600-2000 mpa (160–200 kgk/mm2), nisbiy uzayishi σ = 40–50% oralig‘ida bo‘ladi. perlit (p) perlit (p) – ferrit bilan sement fazalarining mexanik aralashmasi bo‘lib, uning tarkibida 0,8% uglerod bo‘ladi. perlit strukturali qotishmaning xossalari uning tarkibidagi fazalar miqdoriga bog‘liq. umumiy holda qattiqligi hb= 1800-2200 mpa (180-220 kgk/mm2) oralig‘ida bo‘ladi. ledeburit (l) ledeburit (l) – austenit bilan sementitning mayda donachalaridan iborat bo‘lgan mexanik aralashma bo‘lib, tarkibida 4,3% uglerod bo‘ladi. bunday strukturali qotish-maning xossasi tarkibiga va donachalar o‘lchamiga bog‘liq. umumiy holda qattiqligi, hb=3000–4500 mpa (300–450 kgk/mm2) oralig‘ida bo‘ladi. grafit (g) grafit (g) – asosiy metall massasida plastinka, sharsimon yoki bodroq shaklidagi erkin uglerod. grafitning qattiqligi hb=30-50 mpa (3–5 kg·k/mm2). qotishmada yuqorida qayd etilgan strukturalardan tashqari oz bo‘lsada, boshqa fazalar ham uchraydi. uglerodli …

3 / 16

markalaridagi st-harflar po‘latligini, undan keyingi raqamlar tartib nomerini bildiradi. raqamlar ortishi po‘latdagi uglerod miqdorining ortganligini bildiradi. markalar oldidagi masalan, в harfi po‘latni bessemer konvertorida olinganligini bildiradi. markalar raqamlaridagi indekslar (sp, ps va kp) po‘latlarni ulardagi feo dan temirni qaytarganlik darajasini bildiradi. masalan, st3sp da bu markali po‘latda – 0,22% uglerodi bo‘lgan to‘la qaytarilgan po‘latdir. sifatli konstruksion po‘latlarning markalanishi sifatli konstruksion po‘latlar markalaridagi ikki xonali raqamlar sifatli po‘latligini bildiradi. agar bu raqamlar yuzga bo‘linsa, shu markali po‘lat tarkibidagi uglerodning o‘rtacha foiz miqdori aniqlanadi. raqamlar oxirida masalan, «g» harfi kelsa, u marganes miqdorini odatdagi po‘lat-larnikidan ortiqligini bildiradi. shuni ham qayd etish joizki, sifatli kostruksion po‘latlarning tarkibidagi marganesni miqdoriga ko‘ra, ular ikki guruhga ajratiladi: birinchi guruhdagi po‘latlarda marganes miqdori ko‘pi bilan 0,7– 0,8% bo‘lsa, ikkinchi guruhdagi po‘latlarda marganes miqdori 1–1,2% gacha bo‘ladi. 6-jadvalda sifatli konstruksion po‘latlar markalari, tarkibi, mexanik xossalari va ishlatilish joylari keltirilgan. legirlangan po‘latlar tasnifi va markalari legirlangan po‘latlarni legirlovchi elementlar …

4 / 16

karbidi (fe3c) tarzida bo‘ladi, shuning uchun bu cho‘yanlar juda qattiq va mo‘rt bo‘ladi. b) quymakorlik (kulrang) cho‘yan. bu cho‘yanlarning tarkibida uglerodning ko‘p qismi erkin holda, ya’ni grafit tarzda bo‘ladi. cho‘yanlar strukturalarining metall asosiga ko‘ra perlitli, ferritli, ferrit-perlitli, perlit-ferritli turlariga ajratiladi. bu cho‘yanlarning narxi arzon, yaxshi quyish xossali, keskichlar bilan oson kesib ishlanadi, qoniqarli mexanik, antifriksion va boshqa xossalarga ega. quymakorlik cho‘yanlarning markalanishi. quymakorlik cho‘yanlarning markalanishi. bu cho‘-yanlarni (gost 1412-79) bo‘yicha quydagicha markalanadi. masalan, sch20 va sch quyma (kulrang) ligini, 20 raqam o‘nga ko‘paytirilsa, cho‘zilishga bo‘lgan mustahkamligini bildiradi. d) mustahkamligi yuqori cho‘yan. quymakorlik cho‘yan-larning puxtaligi va plastikligini oshirish uchun ularni qolipga quyishdan avval unga ozgina al yoki mg kukunlari kiritiladi. e) legirlangan cho‘yanlar. agar oddiy cho‘yanlar tarkibiga ni, mo, cr, си, w, v, al, ti va boshqa elementlar kiritilgan bo‘lsa, bunday cho‘yanlar legirlangan cho‘yanlar deyiladi. image1.jpeg image2.png image3.gif /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 16

metal va qotishmalarning xossalari - Page 5

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metal va qotishmalarning xossalari"

poʼlat va choʼyanlar, ularning tasnifi, markalanishi. metal va qotishmalarning xossalari. temir-uglerod qotishmasining holat diagrammasi temir bilan uglerod qotishmalarining asosiy strukturalari ferrit (f) – uglerodning alfa temirdagi qattiq eritmasi [feα(q] bo‘lib, bu eritmada uglerod miqdori juda oz (727 oс da 0,02% gacha) bo‘ladi. umumiy holda uning tarkibida 99,8–99,9% fe, qolgani uglerod va juda oz boshqa qo‘shimcha elementlar ham bo‘ladi. sementit (s) – temirning uglerod bilan hosil qilgan kimyoviy birikmasi (fe3c) bo‘lib, tarkibida 6,67% с bo‘ladi. austenit (a) – uglerodning gamma temirdagi qattiq eritmasi feγ(c) bo‘lib, bu eritmada 1147°c tempe-raturada 2,14% gacha uglerod bo‘ladi. perlit (p) – ferrit bilan sement fazalarining mexanik aralashmasi bo‘lib, uning tarkibida 0,8% uglero...

This file contains 16 pages in PPTX format (443.9 KB). To download "metal va qotishmalarning xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: metal va qotishmalarning xossal… PPTX 16 pages Free download Telegram