terorizm va ekstremizm

DOCX 7 pages 38.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.3 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu: “din niqobidagi ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashning ma’naviy-ma’rifiy asoslari, diniy sohadagi huquqbuzarliklar va javobgarlik” fakultativ kursini o‘rganishning ahamiyati. 1. ekstremizm, aqidaparastlik va mutaassiblikning mazmun-mohiyati. 2. terrorizm tushunchasi va uning asosiy belgilari. 3. islom niqobidagi ekstremizmning g‘oyaviy ildizlari. 4. soxta salafiylik harakatining yuzaga kelishi va g‘oyaviy asoslari. tayanch so‘z va iboralar: ekstremizm, diniy ekstremizm, fundamentalizm, mutaassiblik, aqidaparastlik, terrorizm, xalqaro terrorizm, xorijiylar, soxta salafiylar. ekstremizm va terrorizm kabi hodisalarning ildizlari uzoq tarixga borib taqalsa-da, ular hech qachon ijtimoiy barqarorlik va taraqqiyot uchun bugungidek tahdid solmagan. zero, hozirda ekstremizm va terrorizm global xarakterga ega bo‘lib, dunyoning barcha mamlakatlari hamda mintaqalariga birdek xavfsolmoqda. shunday ekan, uning oldini olish va unga qarshi kurashish insoniyatning istiqboliga daxldor masalaga aylangandi. ekstremizm (lotin: «aql bovar qilmas darajada», «haddan oshish») jamiyatda qabul qilingan qonun-qoidalarga zid radikal qarashlar va harakatlarni anglatadi. ularga diniy tus berish esa, ekstremizmga olib keladi. diniy ekstremizm – jamiyat uchun an’anaviy bo‘lgan diniy qadriyatlar va …

2 / 7

jamiyat xavfsizligiga jiddiy tahdid solmoqda. fundamentalizm – (lotin: «asos») tushunchasining ma’nosi muayyan ijtimoiy hodisaning dastlabki ko‘rinishini anglatadi. diniy fundamentalizm – «ma’lum din vujudga kelgan ilk davriga qaytish va bu yo‘l bilan zamonaning barcha muammolarini hal qilish mumkin», degan fikrni ilgari surish ta’limoti. «fundamentalizm» atamasi aslida xristian dini bilan bog‘liqdir. fundamentalizm iborasi birinchi bor i jahon urushi arafasida vujudga kelgan protestantizmdagi ortodoksal oqimlarni ifodalash uchun ishlatilgan. bu oqim 1910-yildan keyin shu nom bilan atala boshlagan. fundamentalistlar xristianlikning an’anaviy aqidalariga, ayniqsa bibliyaning mutlaqo mukammalligiga ishonishni mustahkamlash, uni so‘zma-so‘z sharhlashga qat’iy rioya qilishni talab qildilar. bu oqim keyinchalik amerikada keng tarqalib ketdi. 1919-yili filadelfiyada jahon xristian fundamentalistlari assotsiatsiyasiga asos solindi. 1983-yildan buyon aqsh davlat departamenti analitik va statistic maqsadlardan kelib chiqib, terrorizmga quyidagicha ta’rif beradi: «uyushgan, siyosiy ruh berilgan, biror-bir millat a’zolaridan iborat guruh yohud maxfiy agentlar vositasida, odatda ko‘pchilikka ta’sir etishni maqsad qilgan holda tinch aholiga nisbatan sodir etilgan jinoyat». bundan tashqari …

3 / 7

i olish mumkin. bu jangni terroristik konflikt deyish ham bunday deb hisoblamaslik ham mumkin, shunga qaramasdan ko‘p sonli qurbonlar va katta zarar muammo yuqoridagilarga bog‘liq ekanini ko‘rsatadi. bundan tashqari terrorizm atamasiga bir qancha xulosaviy izohlar ham mavjud. jumladan, jessika sternga ko‘ra: «terrorizmni boshqa urush-janjallardan farqlab olish mumkin bo‘lgan ikki xarakteri mavjud. birinchidan, terror tinch aholiga qaratiladi. bu uni urushlardagi kurashdan farqlab turadi. ikkinchidan, terrorchilar oliy maqsadlari yo‘lida qo‘rqitishdan foydalanadilar: bu odatda mo‘ljaldagi aholi orasida qo‘rquv uyg‘otish bilan bo‘ladi. ushbu maqsadli uyg‘otilgan qo‘rquv hissi terrorni oddiy qotillik yohud jinoyatlardan farqlanishini ko‘rsatadi. kristafor garmon ham bir qancha jihatdan to‘g‘ri bo‘lgan boshqa bir aniq ta’rifni taqdim qilgan. «terrorning birgina tabiati mavjud bo‘lib, u turli xil hissiyotlar, masalan, qattiq g‘azab, o‘ta sovuqqonlik, hatto ma’lum qurbonlarni jannatni va’da qilgan holda o‘limga olib borish bilan baholanadi. yana terror hech qachon o‘zining siyosiy kuchlar xizmatidagilarni yomonotliq qilish xarakterini o‘zgartirmaydi. ushbu – deya davom etadi u, – rejali …

4 / 7

ukumat yohud siyosiy partiya yoki umumiy sotsial fikrni o‘z ichiga oluvchi «mo‘ljaldagi auditoriya»ni o‘z yo‘rig‘iga yurgizishdan iborat. shuningdek terror qayerda ma’lum bir kuch mavjud bo‘lmasa uni yaratishga, agar u kuch zaif bo‘lsa uni nog‘orasiga o‘ynatishga urinadi. zo‘ravonliklari natijasi bo‘lmish ommaviy axborot vositalari orqali terroristlar eng muhim richag – ta’sir va kuchni qo‘lga kiritishga urinadilar, aks holda ular siyosiy o‘zgarishlarda ta’sir kuchini yo‘qotadi, u xoh mahalliy bo‘lsin, xoh u xalqaro miqyosda bo‘lsin1. qayd etish lozimki, xx asrning 70-yillaridan boshlab, bu so‘z islomga nisbatan qo‘llanila boshladi. bunda «fundamentalizm» atamasi – qur’on va hadislarni so‘zma-so‘z talqin etuvchi, ilk islomga qaytishga qaratilgan aqidalarni targ‘ib qiluvchi diniy-konservativ ruhdagi yo‘nalishga nisbatan ishlatildi. buning natijasida jahon matbuotlarida islom niqobidagi mutaassib jangarilarni «fundamentalistlar» deb atash ham odat tusiga kirdi. shunday ekan, ekstremizm yoki fundamentalizmni faqat muayyan din bilan bog‘lash mutlaqo asossiz. xususan, islom dini, u bilan bog‘liq turmush tarzi va qadriyatlar majmuyi hech qachon ekstremistik tuzilmalarning go‘yo din …

5 / 7

«biror narsani ikkinchisiga bog‘lash») muayyan sharoitda, biron-bir g‘oyaga qat’iy ishonib, uni mutlaqlashtirish asosida shakllangan qoida va tartiblarni sharoit, holat, vaziyatni hisobga olmagan holda ko‘r-ko‘rona qo‘llash yoki shunga urinishni anglatadi. u muayyan qonun va qoidalar ta’sir doirasini sun’iy kengaytirishga urinishda yorqin namoyon bo‘ladi. diniy ekstremizm kelib chiqishining birinchi va asosiy sababi bu – mutaassib fikr va qarashlarning paydo bo‘lishidir. demak, mutaassiblik ekstremizm va terrorizmga zamin tayyorlaydi. mutaassiblik (arab. «chuqur ketish») o‘z fikr-mulohaza va dunyoqarashi to‘g‘riligiga o‘ta qattiq ishonib, boshqa diniy e’tiqodlarga murosasiz munosabatda bo‘lishni anglatadi. mutaassiblik barcha davrlarda turli din va yo‘nalishlar orasida keskin nizo va to‘qnashuvlar kelib chiqishiga sabab bo‘lgan. ayni paytda, dunyoviy va diniy bilimlarning sayozligi, sof diniy tushunchalarning asl mazmunini bilmaslik ham diniy mutaassiblik g‘oyalarining tarqalishiga sabab bo‘lishi mumkin. bu jarayonning eng xatarli jihati dinni siyosiylashtirish vositasida hokimiyatga intilish, dindan odamlar orasiga nifoq solish, qo‘poruvchilik ishlarini amalga oshirish va g‘arazli manfaatlarni ro‘yobga chiqarishda foydalanishga urinishlarda namoyon bo‘lmoqda. terrorizm …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "terorizm va ekstremizm"

mavzu: “din niqobidagi ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashning ma’naviy-ma’rifiy asoslari, diniy sohadagi huquqbuzarliklar va javobgarlik” fakultativ kursini o‘rganishning ahamiyati. 1. ekstremizm, aqidaparastlik va mutaassiblikning mazmun-mohiyati. 2. terrorizm tushunchasi va uning asosiy belgilari. 3. islom niqobidagi ekstremizmning g‘oyaviy ildizlari. 4. soxta salafiylik harakatining yuzaga kelishi va g‘oyaviy asoslari. tayanch so‘z va iboralar: ekstremizm, diniy ekstremizm, fundamentalizm, mutaassiblik, aqidaparastlik, terrorizm, xalqaro terrorizm, xorijiylar, soxta salafiylar. ekstremizm va terrorizm kabi hodisalarning ildizlari uzoq tarixga borib taqalsa-da, ular hech qachon ijtimoiy barqarorlik va taraqqiyot uchun bugungidek tahdid solmagan. zero, hozirda ekstremizm va terrorizm...

This file contains 7 pages in DOCX format (38.3 KB). To download "terorizm va ekstremizm", click the Telegram button on the left.

Tags: terorizm va ekstremizm DOCX 7 pages Free download Telegram