yaqin sharq va markaziy osiyoda extremizm va terrorizm

DOCX 6 sahifa 25,4 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 25,4 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

markaziy osiyodagi barqarorlikka tahdid solayotgan din niqobidagi ekstremistik va terroristik tashkilotlar. yaqin sharq mintaqasida bir necha yillardan buyon davom etayotgan keng miqyosli harbiy harakatlar, g‘alayonlar, isyonlar, xalqaro jangovar kampaniyalar butun dunyoni larzaga solishda davom etmoqda. har kuni jahon axborot sahnida voqea joyidan yangi xabarlar, foto va videolavhalar paydo bo‘ladi, navbatdagi qotilliklar, teraktlar va o‘limlar haqidagi faktlar kishilar e’tiborini qaratadi. urush girdobida qolgan o‘lkalarda ayanchli ahvolda yashayotgan yoki zo‘ravonlik qurboni bo‘lgan bolalar, ayollar, begunoh insonlarning taqdiridan hikoya qiluvchi materiallar o‘n millionlab odamlarning ko‘z yoshiga sabab bo‘ladi, faollar urushni qoralaydi, xalqaro strukturalarni qat’iy harakatga chorlaydi, ammo, afsuski, hozircha ushbu faollik urushning nihoyasini yaqinlashtirmayapti. nima bo‘lganda ham, mazkur maqolada boshqa bir jihatga e’tibor qaratilgan. gap shundaki, tezkor ishlashni odat qilgan axborot agentliklari har bir portlash, har bir to‘qnashuv haqida maxsus xabarlar tarqatadi, ammo mintaqadagi to‘kis manzarani aks ettiruvchi tahliliy va ma’lumotnoma materiallar ayniqsa o‘zbek internetida aytarli uchramaydi. rossiyalik ekspert, qator ommabop nashrlarning kolumnisti, …

2 / 6

oyamiz doirasidan tashqaridadir. aslini olganda, yaqin sharq islomning ikki mazhabi — shia va sunniylik o‘rtasidagi diniy urush girdobida qolgan. ammo urushning mazmuni va ahamiyati bu bilan cheklanib qolmaydi. urush, shuningdek, siyosiy, etnik (milliy) va iqtisodiy sabablarga ham ega. yaman saudiyaliklar (saudiya arabistoni, sa) yamanda mahalliy shialar, xuziylar oqimi bilan urush olib bormoqda, ularni esa, o‘z navbatida, eron qo‘llab-quvvatlamoqda. yamanda shialar 10 million kishi bo‘lib, aholining 40 foizini tashkil etadi. ular mamlakatning kattagina hududini nazorat ostida ushlab turibdi. hokimiyat tepasida sunniylar turgan saudiya arabistoni xuziylar nufuzining kengayishini istamaydi hamda buni janubiy chegaralari yaqinidagi eron tajovuzi sifatida ko‘radi. bu haqiqatdir, negaki eron xuziylarga yordam beradi, ularni qurol bilan ta’minlaydi. urush sa uchun muvaffaqiyatsiz o‘tmoqda. u yamandagi bir qator hududlarni egallagan bo‘lsa ham, xuziy partizanlari harakatlaridan og‘ir talafot ko‘rishda davom etmoqda. suriya suriyada ham asad hukumatiga qarshi isyonchilar (bu safar sunniylar) kurashmoqda, ularga esa saudiya arabistoni yordam bermoqda. isyonchilar eronparast shia ozchiligi — …

3 / 6

kur koalitsiyaning negizini ikkita eng yirik va eng radikal diniy (sunniy) ultrakonservativ guruhlar — “jabhat an-nusra” va “ahror ash-shom” tashkil qiladi. bular — o‘z diniy rahnamolariga ega bo‘lmish alohida diniy oqimlardir. ularning maqsadi — suriyada hokimiyat tepasiga kelib, u yerda shariat qonunlarini o‘rnatish. ularda boshqa hech qanday iqtisodiy, ijtimoiy dasturlar yo‘q, ularni faqat shu qiziqtiradi. iroq iroqda aholining mutlaq ko‘pchiligini shia arablar tashkil etadi. bag‘doddagi mahalliy hukumat shia partiyalaridan tuzilgan. ammo ular mamlakatning butun hududini nazorat qilmaydi. iroq hududining bir qismi ishid nazorati ostida. bu tumanlarda sunniy ozchiligi yashaydi. ular al-abadiy boshchiligidagi shia hukumatiga qarshi uzoq vaqt isyon qilgan edi. ixtilof sabablaridan biri shundaki, iroqdagi neft zaxiralarining asosiy qismi shialar yashovchi janubda joylashgan, hukumat sunniylarga neft daromadidan katta ulush ajratmaydi. bundan tashqari, sunniylarga shialar hukumat tepasida ekanligi, o‘z-o‘zidan tushunarliki, ma’qul emas. ayni paytda shia hukumati ishidga qarshi kurash olib bormoqda. iroqning shimoli-sharqi kurd hukumati nazorati ostida — ular de-fakto bag‘dodga …

4 / 6

tining yarmi — professional harbiylar hamda saddam razvedkasining zobitlari. ishidning siyosat sahnasiga chiqishi mintaqadagi hech bir aktorni qoniqtirmaydi, shu bois barcha unga qarshi kurashadi: iroqning shia hukumati (iroqda shialar aholining 65 foizini tashkil etadi va shialar namoyandalari hokimiyat tepasidadir), suriyaning shia hukumati, suriyaning sunniy isyonchilari. gap shundaki, ishid o‘zini “xilofat” — musulmonlarning muqaddas davlati sifatida ko‘rsatadi, unga esa, guruh ideologiyasiga ko‘ra, sayyoradagi barcha musulmonlar bo‘ysunishi shart. suriya va iroqning ishid nazorati ostidagi hududlarda 5-7 mln kishi yashaydi, u yerda, shuningdek, neft konlari hamda turli sanoat va savdo korxonalari bo‘lib, ular xilofatchilarga soliq to‘laydi. ammo ishid daromadining 44 foizi “kofirlar”, boshqa oqimlar vakillari hamda tuzum muxoliflarining mol-mulkini egallab olish hisobiga tushadi. ishid barcha shialarni jismonan yo‘q qilish borasida bayonotlar beradi, uning fikricha, “agar ular bizning dinimizga o‘tmasa, ularning barchasini o‘ldirish kerak”. mintaqada 150 mlndan ortiq shia istiqomat qiladi. shu tariqa, ishidning xatti-harakatlari mintaqa aholisining kattagina qismiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri jismonan yo‘q bo‘lish tahdidini …

5 / 6

hokimiyatga da’vogarlik qilmoqda. kurdlar suriya (rojava — shimoliy suriya federatsiyasi) va iroq hududidagi (kurd muxtoriyati) kurd davlat tuzilmalari mintaqadagi mustaqil kuchni tashkil qiladi. rasman u yerlarda hech kim mustaqil davlatchilikni e’lon qilmaydi (birinchi galda zamonaviy dunyoda ularni hech kim tan olmasligi tayin bo‘lgani uchun), amalda esa suriya va iroqning federallashuvi u yerda mustaqil kurd davlatlarining paydo bo‘lishiga olib keldi. ushbu ikki kurd davlati o‘z hukumatiga, byurokratiyasiga, qurolli kuchlariga, parlamentiga ega. ikki kurd hukumati bir-biri bilan do‘stona munosabatda emas va hattoki qarama-qarshilikdadir. gap shundaki, suriyadagi rojava “kurdiston ishchi partiyasi” (abdulla o‘jalan g‘oyalari tarafdorlari, o‘jalanchilar) nazorati ostidadir, ular rojava qurolli kuchlari (50 ming kishilik ypg ko‘ngillilari) qo‘mondonligining asosini tashkil etadi. iroq kurdistonidagi rejim arbil shahridagi hukumat nazoratidadir — bu “kurdiston demokratik partiyasi” (barzoniy tarafdorlari) hukumatidir. ularning ixtiyorida 100 kishilik armiya (“peshmerga”) mavjud. biroq iroq kurdistonidagi rejim bir turli bo‘lmay, ayrim tumanlar boshqa kurd guruhlari qo‘lida hamdir. iroq kurdistoni oddiy kapitalistik davlatdir. rojavaga, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yaqin sharq va markaziy osiyoda extremizm va terrorizm" haqida

markaziy osiyodagi barqarorlikka tahdid solayotgan din niqobidagi ekstremistik va terroristik tashkilotlar. yaqin sharq mintaqasida bir necha yillardan buyon davom etayotgan keng miqyosli harbiy harakatlar, g‘alayonlar, isyonlar, xalqaro jangovar kampaniyalar butun dunyoni larzaga solishda davom etmoqda. har kuni jahon axborot sahnida voqea joyidan yangi xabarlar, foto va videolavhalar paydo bo‘ladi, navbatdagi qotilliklar, teraktlar va o‘limlar haqidagi faktlar kishilar e’tiborini qaratadi. urush girdobida qolgan o‘lkalarda ayanchli ahvolda yashayotgan yoki zo‘ravonlik qurboni bo‘lgan bolalar, ayollar, begunoh insonlarning taqdiridan hikoya qiluvchi materiallar o‘n millionlab odamlarning ko‘z yoshiga sabab bo‘ladi, faollar urushni qoralaydi, xalqaro strukturalarni qat’iy harakatga chorlay...

Bu fayl DOCX formatida 6 sahifadan iborat (25,4 KB). "yaqin sharq va markaziy osiyoda extremizm va terrorizm"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yaqin sharq va markaziy osiyoda… DOCX 6 sahifa Bepul yuklash Telegram