eron bilan yaqin sharq munosabatlari

PDF 6 pages 232.1 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 232.1 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

maqola-eron bilan yaqin sharq munosabatlari eron bilan yaqin sharqmunosabatlari annotatsiya ushbu maqolada 2020–2025 yillar davomidagi zamonaviy ma’lumotlar asosida eronning yaqin sharq mamlakatlari bilan siyosiy, iqtisodiy, harbiy, diniy va madaniy munosabatlari tahlil qilinadi. xx asr oxiri–xxi asr boshida eron siyosiy va harbiy jihatdan mintaqada faol o‘rin egalladi: 1979-yildagi islom inqilobidan keyin tehron o‘z ta’sirini kengaytirmoqchi bo‘lib, iroq, livan, suriya va yamandagi mahalliy guruhlar (masalan, hizbolla, husiylar) orqali kuchli pozitsiya olib keldi. so‘nggi yillarda eron raisi ma’muriyati “qo‘shnilar birinchi” strategiyasini ilgari surib, saudiya arabistoni va baa bilan diplomatik aloqalarni tikladi. iqtisodiy jihatdan savdo aloqalari asosan iroq bilan (eksportning ~40% ni tashkil etadi) bog‘liq, biroq aqsh sanksiyalari savdo hajmini keskin cheklamoqda. harbiy jihatdan tehron yadroviy va raketa dasturlarini davom ettirar ekan, assad rejimi, hizbolla va husiylar kabi ittifoqchilarni qurollantirishda davom etmoqda. mazkur munosabatlarga bo‘ysunib, eron o‘zini yaqin sharqdagi shia musulmonlarning himoyachisi deb hisoblab, ash va isroilga qarshi kurashni kuchaytirmoqda. madaniy sohada esa eron …

2 / 6

данных 2020–2025 годов анализируются политические, экономические, военные, религиозные и культурные отношения ирана со странами ближнего востока. в конце xx – начале xxi века тегеран активно участвовал в региональных процессах: после исламской революции 1979 года иран пытался расширить свое влияние через локальные группировки в ираке, ливане, сирии и йемене (например, «хизбалла», хуситы). в последние годы администрация раиси продвигает стратегию «соседи в первую очередь», нормализуя дипломатические отношения с саудовской аравией и оаэ. в экономике торговые связи в значительной мере связаны с ираком (около 40% экспорта ирана), однако санкции сша значительно ограничивают объем торговли. в военной сфере иран продолжает ядерную и ракетную программы, а также поддержку режима ассада, «хизбаллы» и хуситов. в итоге иран позиционирует себя защитником шиитов в суннитском регионе, усиливая противостояние с сша и израилем. в культурной сфере иран, который в 1970–80-е годы считался лидером в регионе, сегодня сталкивается с новой конкуренцией «мягкой силы» на фоне внутреннего строгого контроля. проведенный анализ …

3 / 6

faol bo‘lib, iroq, livan, suriya va yamandagi mahalliy guruhlar (masalan, hizbolla, kata’ib hizbolla va husiylar) orqali o‘z pozitsiyasini mustahkamladi. 2020-yillarda raisi ma’muriyati “qo‘shnilar birinchi” strategiyasini ilgari surib, mintaqaviy izolyatsiyani kamaytirishga harakat qila boshladi. shu munosabat bilan mart 2023-yilda saudiya arabistoni va eron diplomatik aloqalarni normallashtirish to‘g‘risida kelishuvga erishdi. xitoy va mintaqaviy vositachilar ishtirokida amalga oshirilgan bu bitim saudiya va baani ham eron bilan tiklangan aloqalarga jalb qildi. joriy yilning may oyida eron va aqsh o‘rtasida ummon va rimda bo‘lib o‘tgan muzokaralar natijasida yadro dasturi bo‘yicha yangi kelishuvlar muhokama qilindi. eron prezidenti mas'ud pezeshkian yadro muzokaralarini davom ettirishga tayyorligini bildirgan bo‘lsa-da, aqshning sobiq prezidenti donald trampning harbiy tahdidlariga javoban eron o‘zining suveren huquqlarini himoya qilishini ta'kidladi. bundan tashqari, eronning yaqin sharqdagi ittifoqchilari, xususan, yamandagi husiylar, isroilga qarshi raketa hujumlarini davom ettirmoqda. bu esa mintaqadagi ziddiyatlarni yanada kuchaytirmoqda. eronning rossiya bilan 2025-yil yanvar oyida imzolangan "har tomonlama strategik hamkorlik shartnomasi" esa mintaqadagi …

4 / 6

i, saudiya esa tehrondagisini qayta ochdi. bahrayn ham saudiya va baaning siyosiy yo‘nalishiga ergashib, eron bilan muloqot o‘rnatishga intilmoqda. qirol hamad putinga aytishicha, “eron bilan diplomatik, savdo va madaniy aloqalarni o‘rnatishga harakat” qilinmoqda. biroq bahrayndagi 1979-yildagi inqilobiy qo‘zg‘olon urinishlari fonida shakllangan ishonchsizlik hamon saqlanib qolgan. o‘rta sharqdagi boshqa arab davlatlari (shu jumladan misr, iordaniya) saudiya va aqsh bilan ittifoqchi bo‘lib qolmoqda, biroq eron bilan siyosiy muloqotni asta-sekin qayta yo‘lga qo‘yishi ehtimoli muhokama qilinmoqda. shu bilan birga, oman rossiya va xalqaro forumlarda vositachilik qilib, eron bilan muloqotni saqlash yo‘lida muhim rol o‘ynab kelmoqda. iqtisodiy munosabatlar eron iqtisodiyoti mintaqa bilan teskari muvofiqlashtirish asosida yo‘lga qo‘yilgan. iqtisodiy jihatdan, iroq eron eksportining 40 foizini tashkil qilib, tehron uchun eng yirik savdo hamkori hisoblanadi. eronlik qurilish kompaniyalari va irgcga aloqador tuzilmalar iroqda milliardlab dollarlik infratuzilma loyihalari (yo‘llar, elektr stansiyalari, mehmonxonalar) tashkil etdi; ayni vaqtda bu iqtisodiy yo‘lakning hajmi pandemiya oldidan taxminan 9 milliard dollarni tashkil …

5 / 6

dasturlarini rivojlantirishni davom ettirdi, shuningdek, suriyadagi assad rejimini, livandagi hizbolla partiyasini va yamandagi husiy harakatini qurollantirish va moliyalashtirish siyosatini saqlab qoldi. madaniy munosabatlar madaniy sohada eron o‘zining tarixiy-ta’limiy merosini saqlab kelmoqda. xx asrning 70-yillari oxirida eron iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishda yaqin sharqda yetakchi o‘rinni egallardi, ayollarning huquqlari va ta’lim sohasida ilg‘or tashabbuslari bilan mashhur edi. biroq 1979-yil inqilobidan so‘ng eron ichki siyosati qat’iy diniy tartibga asoslandi, va ichki bosim kuchaydi. middle east institute tahliliga ko‘ra, eron rahbariyati odatda qattiq ichki nazoratga hamda kuchli tashqi harbiy ta’sirga tayanadi; hozirgi “yumshoq kuch” strategiyasi esa unga yangi raqobatni yuzaga keltirdi. shuning uchun g‘arb va mintaqa mamlakatlarida eron madaniy ta’sirini kuchaytirish sa'y-harakatlari anchayin cheklangan: u ko‘proq diniy hamjihatlik va g‘arbga qarshi tashviqot orqali ovozini yetkazishga harakat qilmoqda. xulosa. xulosa qilib aytganda, eronning yaqin sharq mamlakatlari bilan madaniy, harbiy, iqtisodiy va siyosiy munosabatlari 2025-yilda yanada murakkab va ko‘p qirrali tus oldi. madaniy sohada eron o‘zining …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eron bilan yaqin sharq munosabatlari"

maqola-eron bilan yaqin sharq munosabatlari eron bilan yaqin sharqmunosabatlari annotatsiya ushbu maqolada 2020–2025 yillar davomidagi zamonaviy ma’lumotlar asosida eronning yaqin sharq mamlakatlari bilan siyosiy, iqtisodiy, harbiy, diniy va madaniy munosabatlari tahlil qilinadi. xx asr oxiri–xxi asr boshida eron siyosiy va harbiy jihatdan mintaqada faol o‘rin egalladi: 1979-yildagi islom inqilobidan keyin tehron o‘z ta’sirini kengaytirmoqchi bo‘lib, iroq, livan, suriya va yamandagi mahalliy guruhlar (masalan, hizbolla, husiylar) orqali kuchli pozitsiya olib keldi. so‘nggi yillarda eron raisi ma’muriyati “qo‘shnilar birinchi” strategiyasini ilgari surib, saudiya arabistoni va baa bilan diplomatik aloqalarni tikladi. iqtisodiy jihatdan savdo aloqalari asosan iroq bilan (eksportning ~40% ni ...

This file contains 6 pages in PDF format (232.1 KB). To download "eron bilan yaqin sharq munosabatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: eron bilan yaqin sharq munosaba… PDF 6 pages Free download Telegram