ishlab chiqarish xarajatlari

DOC 13 pages 161.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 161.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

ishlab chiqarish xarajatlari reja: 1. korxona ishlab chiqarish xarajatl ari to'g'risida tushuncha 2. doimiy, o’zgaruvchan va umumiy harajatlar. 3. o’rtacha harajatlar. korxona ishlab chiqarish xarajatl ari to'g'risida tushuncha korxona yoki firmaning bozorga mahsulot yetkazib berishdagi qobiliyati va intilishini belgilovchi eng .mihim omillardan biri — ishlab chiqarish xarajatlaridir. har qanday tovarni ishlab chiqarish o'zining i.isbalan kamyobligi tufayli ma'lum bahosiga ega bo'lgan iqtisodiy resurslar xarajaliai ialub etadi. ' j:xwisu yoki iiibu.ning bozorga chiqarishga intilgan qandaydir tovariuing miqdori, bir iih'ab chiqarish uchun zarur bo'lgan baho (xara-jatlar)ga, resurslardau foydalanish samaradorligiga, ..i.i’.iclj tomondan, bozorda sotiladigan tovarning bahosiga bog'liq bo'ladi. i-.tisodchilar xarajatlarga barcha to'lovlarhi — tashqi va ichki to'lovlarni, oxirgisiga normal foydani am qo'shib hisoblashadi. ular resurslarni mo'ljallangan faoliyat doirasida to'plash, saqlash uchun zarur bo'ladi. agar hisobchini firma yoki korxonaning moliyaviy balansi qiziqtirsa, u aktiv vapassivni nazorat qiiib borsa, korxona (firma)ning o'tgan davrlardagi faoliyati foydaliligini bahoiasa, iqtisodchilar va korxona rahbarlari esa aksincha, korxonaning kelajagi bilan qiziqishadi. …

2 / 13

$uvchilarga to'plashi shart bo'lgan foyda. bun jay io'io riar ia-l.qi >oai ichki bo'lishi mumkin. korxona (firma)ni o’z hisobidan mehnat resurslari, xomashyo, yoqilg'i, transport xizmatlari, energiya va bosliqalar bilan ta'minotchilar foydasiga berilgan pul to'lovlari, ya'i.ii r>u! .xarajatlari tashqi xarajatlar, deb ataladi. tashqi xarajatlar — shu korxona (firma)ga egalik qilmaydigr.il ta minlovchi tashkilotlarning resurslari uchun to'lovlardan iborat. ammo korxona bulardan tashqari faqat o'z ixtiyorida bo'lgan ma'lum xil resurslardau ham loydalanishi mumkin. ma'lumki, resurslar korxonaning o'zinikimi yoki foydalanish uchun oiinganmi, bundan qat'iy nazar, ulardan ma'lum usullar bilan foydalanish birmuncha xarajatlar talab etadi. resurslardau foydalanish bo'yicha bo'ladigan xarajatlar ichki xarajatlar, ya’r.i iv.q lo’tanaiyciigan \лг. jailar, deb ataladi. korxona nuqiayi uazaridan resurslarni eng foydali maqsadtordn isl!.ui;:u u/>icha -.aiajailari unmg ieliki xarajallariga tsng. masalan, qandaydir savdo do'koni egi.i i::a . / laiyoridagi joyjan foydalandi. bunda u har oylik lenta lbydasidan voz kcehad;, . a.sr.i ijaraga tepf.hirib foyda ko'rishi mumkin edi. yoki boshqa misol ohusa, xaaa:ay fijiuari …$

3 / 13

resurslar miqdori — ko'pincha jonli mehnat turlari, xoi.uudiyu, yoqilg'i tsewivasi va boshqalar osongina tcz o'zgartirilishi mumkin. boshqa resurslar ularni o'zlashtirish uchun : vaqt talab qiladi. masalan, qayta ishlasli sanoati korxonalari, ya'ni uni ishlab chiqarish : nolarining maydonlari, undagi mashina va dastgohlarning miqdori uzoq vaqt niobaynidagma _artirilishi mumkin. ayrim ogir sanoat tarmoqlarida ishlab chiqaiisli quvvatini ozgaitiiijli bii -echa yillar talab etadi. ishlab chiqarish jarayonida ishlatiladigan resurslar miqdorini o’zgartirishga lurlicha vaqt ketganhgi li qisqa muddatli va uzoq muddatli davrlarga ajratiladi. qisqa muddatli daw bu korxona о zining ziarmas ishlab chiqarish quwatidan intensiv foydalanish darajasini o'zgartirishi uchun yetarli miqdordagi davrdir. qisqa muddatli davr — o'zgarmas quvvatlar davri. amal qilib turgan korxonalar (firm alar) nuqtayi nazaiidan uzoq muddatli davr anclia uzun bo'lgan r. bunda band bo'lgan barcha resurslar va ishlab chiqarish quvvali miqdorini ham o'zgartirish mumkin. 1’armoq nuqtayi nazaridan olmsa, uzoq muddatli davr o'z ichiga uning tarkibida amal qilib :urgaii firmalar bo'lib, tarmoqni tark …

4 / 13

;.hr.ji dastgohlar -.iuvjud. agar shu finnu atigi ikki ishchini ishga jalb etadigan bo'lsa, umumiy ishlab cklqailh hajmi va :.ieh:iui unumdoriigi darajasi pasayib ketgan bo'iardi. bu ishcliilar bir ishdan ikkinchi ishga o'tib, ish · aqtii.i bekor o'tkuzgani bois ishlab chiqarish samarali bo'lmay qolar edi. ishchilar son ini o'stirish bilan bu kamchiliklar bartaraf eiilardi. dastgohlardan foydalanish to'liq bo'lib, ishchilar aniq opcratsiyalarni bajarishda ixtisoslashardi. natijada, bekor vaqt kamayib, samaradorlik ortadi. ishchilarning keyinchalik yana ko'payib borishi ularning ortiqchaligi muammosini keltirib chiqaradi. o'zgarmas ishlab chiqarish quvvati sharoitida har bir ishchiga shuncha kam dastgoh to'g'ri kelardi. ishchilar sonini yanada oshirib borish butun ishlab chiqarislmi ular bilan to'ldirib yuborish zarar •x)'iardi. natijada, ishlab chiqarish jarayoni to'xtaydi. bu qonun bo'yicha, demak, pirovard mahsulot yo'qolib ketmoqda. boshqa misol. dehqon (fermer)ning ixtiyorida o'zgarmas 80 ga yeri bor. u tuproqni kultivaisiya qihnasdan hargektardan 40 sentner hosil oldi. birinchi ishlov berilgandan so'ng ьозм gektaridan 50 sentnerga oshdi. ikkindii ishlovdan so'ng hosil 57 …

5 / 13

arsa ishlab chiqarmasa ham amalga oshiriladi (korxona tomonidan to'lanadi). odatda, doimiy xarajatlarga qimmatli cog’ozlar bo’yicha majburiyatlarning to'lovi, reja to'lovlari, binolar va dastgohlar amortizatsiyasining bir qismi, :sug’urta to'lovlari, korxona mutaxassislarini tayyorlash to'lovlari, rahbar xodimkrga haq to'lashlar kiradi. o’zgaruvchan xaraatlar ishlab chiqariljigan mahsulot hajmining o'zgarishiga bogiiq holda o'zgaiaaigaa х:.гф:!аг m’.qdoriga «o'zgaruvchan xarajatlar» deyiladi. ularga xomashyo, materiallar, yoqilg'i, energiya, truispoit . . raati.r'i, mehnat resurslarining ko'pgina qismi, shunga o'xshash mehnat resurskui uchun xarajatlar . iradi. shuni aytish kerakki, ishlab chiqariladigan mahsulot hajmining bir birlikka o'sishi (yoki kamayishi bilan) o'zgarmas xarajatlar summasining o'sishi (a) doimiy bo'lib qolmaydi, ishlab chiqarishning ko'payishi jarayonida o'zgaruvchan xarajatlar qandaydir vaqt mobaynida past sur'atlar -ilan ortib boradi. bunday holat yangi ishlab chiqarish quvvatlari kiritilishi, uni o'zlashtirilishi bilan •lanadi. bu davrda o'zgaruvchan xarajatlar har bir keyingi ishlab chiqariladigan mahsulot uchun juqori sur'atlarda oshib boradi. bunda foydalilikning kamayib borish qonuni amal qilgan bo'iadi. xaraatlarning umumiy summasi bu iboranii/’ o'z; ko'rsatib turibdiki berilgan …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish xarajatlari"

ishlab chiqarish xarajatlari reja: 1. korxona ishlab chiqarish xarajatl ari to'g'risida tushuncha 2. doimiy, o’zgaruvchan va umumiy harajatlar. 3. o’rtacha harajatlar. korxona ishlab chiqarish xarajatl ari to'g'risida tushuncha korxona yoki firmaning bozorga mahsulot yetkazib berishdagi qobiliyati va intilishini belgilovchi eng .mihim omillardan biri — ishlab chiqarish xarajatlaridir. har qanday tovarni ishlab chiqarish o'zining i.isbalan kamyobligi tufayli ma'lum bahosiga ega bo'lgan iqtisodiy resurslar xarajaliai ialub etadi. ' j:xwisu yoki iiibu.ning bozorga chiqarishga intilgan qandaydir tovariuing miqdori, bir iih'ab chiqarish uchun zarur bo'lgan baho (xara-jatlar)ga, resurslardau foydalanish samaradorligiga, ..i.i’.iclj tomondan, bozorda sotiladigan tovarning bahosiga bog'liq bo'ladi...

This file contains 13 pages in DOC format (161.5 KB). To download "ishlab chiqarish xarajatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish xarajatlari DOC 13 pages Free download Telegram