tuproq ifloslanishining inson salomatligiga ta'siri

PPTX 1.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1421423187_59974.pptx /docprops/thumbnail.jpeg tuproq ifloslanishining inson salomatligiga ta'siri tuproq ifloslanishining inson salomatligiga ta'siri reja: tuproqning inson hayotidagi roli. tuproqqa insonning ta'siri. tuproq ifloslanishining salbiy oqibatlari. tuproqni muhofaza qilish chora tadbirlari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1. tuproqning inson hayotidagi roli. tuproq tabiatning eng muhim boyligi bo'lib, yer po'stining eng ustki g'ovak,unumdor qismidir. u litosfera, gidrosfera, atmosfera va biosferada uzoq vaqt bir-biri bilan bog'liq holda sodir bo'lgan fizik, kimyoviy va biologik jarayonlar natijasida vujudga kelgan. tuproq orqali moddalarning litosfera bilan atmosfera orasida o'zaro aloqasi ham ro'y beradi. shamol natijasida tuproq ustidan ko'tarilgan chang-to'zonlar atmosferaga etib, unda havoning tiniqligiga ta'sir etadi. tabiatda moddalarning almashinuvida (tuproq-o'simlik-tuproq) tuproq ham ishtirok etadi, uni v.r. vilyams biologik aylanish deb atagan. bu jarayonlar tufayli tuproqninng unumdorlik xususiyati doimo saqlanib turadi. dehqonchilik madaniyatining o'sishi natijasida tuproq bilan ekiladigan o'simliklar orasida ro'y beradigan biologik aylanish tufayli yangi ozuqa moddalar vujudga keladi. tuproqlarning kishilik jamiyatidagi muhim ahamiyati shundaki, u o'z-o'zini tozalash xususiyati mavjudligi tufayli …

eral va organik birikmalar to'planadigan gorizont; s –tuproq vujudga keladigan ona jinsi. tuproqning har bir gorizonti organik va mineral birikmalar aralashmasidan iborat. tuproq tarixiy tarkib topgan murakkab, mustaqil tabiiy jism bo'lib o'zgaruvchidir. 1 gramm tuproqda 1 mln. dan ortiq sodda hayvonlar va tuban o'simliklar uchraydi. ma'lumki, sog'lom unumdor 1 gektar erdagi tuproqda 3-3,5 milliard tonna mikro va mikroorganizmlar bo'lib, ular 8-12 tonnani tashkil etadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz bularga dala sichqonlari, tuproqda yashovchi xilma-xil hasharotlar, yomg'ir chuvalchanglari kabilar kiradi. ayniqsa, yomg'ir chuvalchangining tuproq strukturasini yaxshilashdagi roli juda kattadir. yomg'ir chuvalchangi erda 1 metrga qadar chuqurlikda “kanalchalar” qazib, ular orqali o'simlik ildizi tashqaridan nafas olishi va suv, oziq moddalar so'rishi imkonini beradi. ular yilida ovqat hazm qilish organlari orqali 300-400 tonna tuproqni o'tkazib, tuproq unumdorligini oshiradi. yomg'ir chuvalchangining er unumdorligini oshirishdagi ahamiyatini hisobga olib aqsh va ba'zan g'arbiy yevropa mamlakatlarida uni ko'paytirib sotuvchi maxsus fermalar ishlab turibdi. bunday ishlar respublikamiz va viloyatimizda ham …

ladi. insonning ta'siri ayniqsa sug'oriladigan erlarda kuchli bo'lib, sug'orib ekin ekayotganda ilg'or agrotexnika qoidalariga rioya qilinsa, (sug'orish qoida va me'yorlariga rioya qilish, erlarning meliorativ holatini yaxshilash va b.q.) tuproqning holati, fizik-kimyoviy va biologik xususiyatlari yaxshilanib, uning hosildorligi ortib boradi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tabiatda shamol va suv ta'sirida tuproqning emirilishi yoki eroziyasi kuzatiladi. lekin bugungi kunda kishilarning tuproqqa noto'g'ri munosabatda bo'lishi tufayli, ya'ni tik erlarni noto'g'ri haydash, bostirib sug'orish, o'simliklarga noto'g'ri munosabatda bo'lishi, qayta sho'rlanish, zaxarli kimyoviy moddalar solish va boshqalar tuproq eroziyasini vujudga keltirib chiqaradi. antropogen eroziya tuproq resurslaridan noto'g'ri foydalanishining oqibati bo'lib, uning asosiy sabablari o'rmon va to'qaylarni qirqib yuborish, yaylovlarda chorva mollarini boqish normasiga amal qilmaslik, dehqonchilik yuritishning noto'g'ri usullaridan foydalanish va boshqalardir. ma'lumotlarga ko'ra, har kuni yer yuzida eroziya natijasida 3500 gektar unumdor tuproqli erlar ishdan chiqadi. suv eroziyasi ko'proq tog' oldi va tog'li rayonlarda, shamol erozmiyasi kuzatiladi. eroziya jarayonlarining oldini olish uchun o'simlik qoplamini tiklash, agrotexnik tadbirlarni …

.arxiv.uz 3. tuproq ifloslanishining salbiy oqibatlari. ilgarilari ekin maydorlari ancha kichik bo'lib, uning atrofi qalin mevali daraxtlar bilan o'ralgan. bu daraxtlar tuproqni kuchli esgan shamollardan asragan. daraxtlar biologik drenaj vazifasini ham bajargan, ya'ni er osti suvini ildizi orqali surib, uni tuproqning yuqori qismiga ko'tarilgani qo'ymagan, yerni zaxarlanishi va sho'rlanishini oldini olishga yordam bergan. turg'unlik yillarida xo'jaliklarning erlari atrofidagi mevali daraxtlar qo'porib tashlanib ekinzorlar kengaytirildi.buning oqibatida atrofi ochiq (yalang) qolgan dalalarga kuchli esgan shamol tuproqning unumdor qismini o'chirib, eroziyaga uchrashini kuchaytirdi. bunday hol qashqadaryo viloyatining nishon, chiroqchi, qamashi, muborak, mirishkor kabi rayonlarda ko'plab sodir etildi. keyingi yillarda kimyoviy preparatlarni dehqonchilikka qo'llash ancha tartibda olingan bo'lsa ham, 1993 yilda viloyatimizning nishon, dehqonobod, qamashi, koson rayonlarida makrokko chigirtkasiga qarshi 12 t geksoxloran, 1,5 t xlorofos, 2t bi-58 kabi juda zaharli moddalar qo'llanildi. yerda yig'ilib qolgan bu zaxarli moddalar o'simlik ildizi orqali surilib, uning mevalariga yig'ildi, xashaklar orqali hayvonlar organizmiga o'tib, uni zaharlaydi. www.arxiv.uz …

kroorganizmlarning o'lishiga, o'simliklarni qurishiga olib keladi. www.arxiv.uz tuproqni ifloslanishida mineral o'g'itlar, zaharli ximikatlar ham ishtirok etadi. bu zaharli ximikatlar tuproqda uzoq vaqt saqlanib, o'z xususiyatini o'zgartirmasdan to'planib qoladi, oqibatda tuproqni zaharlaydi, undagi mikroorganizmlarga salbiy ta'sir etib, ularni qirilib ketishiga sabab bo'ladi. zaharli kimyoviy moddalarning qoldiqlari suv, oziq-ovqat ekinlari orqali insonga ham o'tib, uning salomatligi uchun xavf tug'dirishi mumkin. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 4. tuproq resurslarini muhofaza qilish tuproq resurslarini muhofaza qilishda yerlarni qayta sho'rlanishiga qarshi kurashish muhim ahamiyatga ega. tuproqning qayta sho'rlanishiga qarshi kurashish uchun qo'yidagilarni amalga oshirish lozim: grunt suvi yer betiga yaqin bo'lgan ijoylarda zovurlar, drenajlar tashkil etish; sho'rlangan tuproqni yuvib turish; sug'orish normasiga va texnikasiga qat'iy rioya qilish; sug'orishning yangi usullarini (tuproq ostidan, shudgorsiz haydov, shlanglar va lotoklar yordamida, yomg'irlatish, tomchilab sug'orish va boshqalar) qo'llash; kanal va ariqlarni betonlash orqali filtrasiyani kamaytirish va boshqalar. tuproqni injenerlik kommunikasiya ta'sirida ifloslanishdan saqlashda quyidagilarga amal qilish kerak: er osti injenerlik kommunikasiya qurilishlarida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq ifloslanishining inson salomatligiga ta'siri"

1421423187_59974.pptx /docprops/thumbnail.jpeg tuproq ifloslanishining inson salomatligiga ta'siri tuproq ifloslanishining inson salomatligiga ta'siri reja: tuproqning inson hayotidagi roli. tuproqqa insonning ta'siri. tuproq ifloslanishining salbiy oqibatlari. tuproqni muhofaza qilish chora tadbirlari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1. tuproqning inson hayotidagi roli. tuproq tabiatning eng muhim boyligi bo'lib, yer po'stining eng ustki g'ovak,unumdor qismidir. u litosfera, gidrosfera, atmosfera va biosferada uzoq vaqt bir-biri bilan bog'liq holda sodir bo'lgan fizik, kimyoviy va biologik jarayonlar natijasida vujudga kelgan. tuproq orqali moddalarning litosfera bilan atmosfera orasida o'zaro aloqasi ham ro'y beradi. shamol natijasida tuproq ustidan ko'tarilgan chang-to'zonlar atmosferaga etib...

PPTX format, 1.6 MB. To download "tuproq ifloslanishining inson salomatligiga ta'siri", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq ifloslanishining inson s… PPTX Free download Telegram