parazitosenoz. parazitofauna va uning o’zgarish sabablari

DOC 50.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663174594.doc parazitosenoz. parazitofauna va uning o’zgarish sabablari reja: 1. parazitosenoz haqida tushuncha. xo’jayin tanasidagi har xil parazitlarning o’zaro munosabatlari. 2. kasalliklarni tabiatda manba holida tarqalish qonuniyatlari. parazitosenoz haqida tushuncha xo’jayin tanasining turli organlarida yashovchi parazit va parazit bo’lmagan (kommensallar, erkin yashovchilar va hokazo) organizmlar o’zaro turli darajadagi hamkorlik va munosabatlarda bo’ladi. masalan, odam yoki biron-bir hayvon ichagida bir vaqtning o’zida bir hujayrali hayvon, har xil chuvalchang, bakteriya, zamburug’, virus kabilarning turli vakillari yashaydi. ushbu organizmlarning o’zaro hamkorlik va munosabatlar darajasi, xo’jayin organizmining holatiga turlicha ta’sir o’tkazadi. bu ta’sir darajasi mavjud parazit va noparazit organizmlarning turlar tarkibi hamda ularning turli-tuman kombinasiyalariga juda ham bog’liq bo’ladi. bu kombinasiyalarning ayrimlari xo’jayin organizmiga salbiy ta’sir etib kasallik paydo qilishi hamda uning og’irlashuviga olib kelsa, boshqa bir kombinasiyalar esa parazitlarning zararli ta’sirini kamaytirib, uning faoliyatini bostirib turadi yoki ma’lum bir turga mansub bo’lgan parazitni xo’jayin tanasidan chiqarib tashlashga yordam beradi. parazitosenoz tushunchasini fanga birinchi bo’lib …

iyatli ekanligini quyidagi dalillar bilan tasdiqlash mumkin. ovqat hazm qilish sistemasida askarida, qilbosh nematodasi va ostrisa bo’lgan odam ichburug’ (bakterial dizenteriya) kasalligiga duchor bo’lsa ushbu infeksion kasallik juda og’ir va surunkali kechadi hamda uni davolash juda qiyin bo’ladi. gimenolipidozda ham surunkali bakterial ichburug’ kasalligi uch va undan ko’p yillar davom etishi mumkin. shuning uchun, bakterial ichburug’ kasalligini amaliyotda davolash uchun, eng avvalo, bemorda gelmintoz kasalliklarning mavjudligini aniqlash va shundan keyingina davolashga kirishish lozimligi qonunlashtirilgan. bolalarda kelib chiqish sabablari turlicha bo’lgan bakterial ichburug’ kasalligi bilan lyambliyalarning o’zaro bog’liqlik darajasi ham tadqiq qilingan. masalan, bakterial ichburug’ bilan kasallanmagan sog’lom bolalarning 40,9% ida lyambliyalar topilgan bo’lsa, fleksner bakterial ichburug’i bilan kasallangan bolalarning 77,3% ida lyambliyalar topilgan. ushbu holatlarga qarama-qarshi ravishda zonne bakterial ichburug’i bilan kasallangan bolalarning esa faqatgina 8,4% ida lyambliyalar bo’lishi aniqlangan. ichakdagi ichburug’ amyobasi (entamoeba histolytica) va ichak bakteriyalari (escherichia coli)ning o’zaro munosabatlari va bir-biriga ta’siri juda qiziq hodisa va jarayonlarni …

larga salbiy ta’sir qilib, ularni ko’plab halok bo’lishiga asosiy sabab bo’lsa kerak. shunday qilib, yuqorida keltirilgan dalillardan shu narsa kelib chiqadiki, parazitosenoz tarkibidagi turlar orasida yoki antogonistik (zid, ziddiyatli, qarama-qarshi) yoki sinergitik (hamkorlik, bir yo’nalishda ishlash, qulaylik yaratish) munosabatlari mavjud bo’ladi. antogonistik munosabatda bir tur boshqa parazit turni yoki turlarni faoliyatini chegaralab, bostirib tursa, sinergitik munosabatda esa bir tur boshqa parazit turning (turlarni) faoliyatini kuchaytirishga imkoniyat tug’diradi. 2. parazitosenoz dinamikasi va uning o’zgarish sabablari xo’jayin tanasidagi parazitlar yig’indisi yoki parazitosenoz xujayinining morfo-fiziologik xususiyatlari va atrof-muhit ta’sirida shakllanadi. xujayin xususiyatlari parazitlar uchun birinchi darajali muhit hisoblansa, tashqi sharoitlar ikkinchi darajali muhit hisoblanadi. parazitosenoz uchun xo’jayinning xususiyatlari, xarakteri, yashash joyi va oziqlanish shakli katta ahamiyatga ega. bunday shart-sharoitlar har xil guruhlarga kiruvchi hayvonlarning ovqati bir xil bo’lsa ovqat hazm qilish sistemasi parazitlari yig’indisi o’xshash bo’ladi. bunday hayvonlarga tuyoqlilar bilan kemiruvchilarni ko’rsatish mumkin. masalan, dala sichqoni, o’rmon sichqoni va lemminglarni ovqat hazm qilish …

arning ikkalasini ham rivojlanishi va o’sishi kuchayadi. bordiy-u ikkita yoki bir necha tur o’zaro bir-biriga salbiy (antibioz) ta’sir ko’rsatsa, ularning ko’payish chegaralanishi yoki hayotini davom etirishi qiyin bo’lib qoladi. xo’jayin tanasidagi parazitosenozning mavsumiy dinamikasi tashqi muhitning o’zgarishi, xo’jayinining holati va uning yashash tarzining o’zgarishi hamda parazit, oraliq va asosiy xujayinlarini rivojlanish sikllarining o’zgarishiga bog’liqdir. ko’pgina xo’jayin almashtirmaydigan bir hujayralilar, nematodalar va boshqa ayrim parazitlar, o’zlarining qisqa vaqt davomida amalga oshuvchi rivojlanish siklariga ega bo’lishi tufayli yilning barcha fasllari davomida bir xil miqdorda bo’ladi, lekin oraliq xo’jayinlarining hayot tarzi mavsumlar bilan bog’liq bo’lsa, (masalan, hasharotlar bo’lsa) parazitlarning bo’lishi yoki bo’lmasligi aynan ana shu xo’jayin bilan bog’liqdir. masalan, qishloq qaldirg’ochining ichagida parazitlik qiluvchi phaneropsolus micrococcus trematodasi faqat may-avgust oylarida o’z rivojlanishini tugatib, oraliq xo’jayin hisoblanuvchi hasharotlar ko’paygan davrda ularni tuxumlari bilan ko’p miqdorda zararlanishi sodir bo’ladi. ektoparazitlarda mavsumiy o’zgarishlar dinamikasi aniq ifodalangan bo’ladi. masalan, burgalar orasida yozgi, bahorgi, qishki va kuzgi turlar …

a saqlanishini ta’minlashadi. qon so’ruvchi qo’sh qanotli hasharotlarni mavsumlarda paydo bo’lishi havo harorati va namligiga bog’liq bo’ladi. shunga binoan, odamning leyshmanioz bilan zararlanishi ushbu kasallikni yuqtiruvchi iskaptoparlarning faollik mavsumiga to’g’ri keladi. 3. parazitofaunaning xo’jayin migratsiyasiga bog’liq bo’lishi xo’jayin parazitofaunasini o’zgartiruvchi omillardan (sabablardan) biri uning hayotida migrasiya hodisasining bo’lishidir. xo’jayinning uzoq masofalarga ko’chib, yangi muhitga o’tishi o’zidagi parazitlarni ham yangi, o’zgacha sharoitga solib qo’yadi. yangi muhitga o’tish jarayonida xo’jayin organizmida bir qator fiziologik o’zgarishlarni yuzaga keltiradiki, u o’z navbatida tanadagi parazitlarga o’z ta’sir kuchini o’tkazadi. uzoq masofalarga migrasiyalarni oshiruvchi bir qancha umurtqasiz va umurtqali hayvonlarda, shu jumladan, turli-tuman baliqlar va qushlarda parazitlar faunasida turlarning o’zgarishlarini aniq ko’rish mumkin. masalan, bir necha takrorlanuvchi migrasiyalarni boshidan kechirib hayot kechiruvchi losos balig’ida parazitofaunaning o’zgarishini keltirish mumkin, ya’ni ushbu baliq 3-4 yoshgacha shimoliy daryolarning yuqori o’zanida yashaydi. bu joylarda u juda sust o’sadi va yomon oziqlanadi. keyin baliq dengizga o’tadi va u yerda u tez …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "parazitosenoz. parazitofauna va uning o’zgarish sabablari"

1663174594.doc parazitosenoz. parazitofauna va uning o’zgarish sabablari reja: 1. parazitosenoz haqida tushuncha. xo’jayin tanasidagi har xil parazitlarning o’zaro munosabatlari. 2. kasalliklarni tabiatda manba holida tarqalish qonuniyatlari. parazitosenoz haqida tushuncha xo’jayin tanasining turli organlarida yashovchi parazit va parazit bo’lmagan (kommensallar, erkin yashovchilar va hokazo) organizmlar o’zaro turli darajadagi hamkorlik va munosabatlarda bo’ladi. masalan, odam yoki biron-bir hayvon ichagida bir vaqtning o’zida bir hujayrali hayvon, har xil chuvalchang, bakteriya, zamburug’, virus kabilarning turli vakillari yashaydi. ushbu organizmlarning o’zaro hamkorlik va munosabatlar darajasi, xo’jayin organizmining holatiga turlicha ta’sir o’tkazadi. bu ta’sir darajasi mavjud parazit...

DOC format, 50.5 KB. To download "parazitosenoz. parazitofauna va uning o’zgarish sabablari", click the Telegram button on the left.

Tags: parazitosenoz. parazitofauna va… DOC Free download Telegram