yirtqichlar va ularning o’ljalari. yirtqich va o’ljalarning moslashuvlari

DOC 42.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663176895.doc yirtqichlar va ularning o’ljalari. yirtqich va o’ljalarning moslashuvlari reja: 1. yirtqichlarning moslashuvlari. 2. yirtqichlik bilan hayot kechirishni ifodalovchi xususiyatlar. 3. o’ljaning himoyalanishga moslashuvi va uning asosiy shakllari. 4. yirtqich va o’lja munosabatlarining ular soni dinamikasida ahamiyati. yirtqichlarning moslashuvlari fitofag hayvonlar bilan o’simliklar orasidagi o’zaro munosabatlar qanchalik yaqin va ikki tomonlama bo’lganidek, go’shtxo’r hayvonlar bilan ularning o’ljalari orasidagi bog’lanishlar ham shunchalik yaqin hisoblanadi. ushbu bog’lanish ularning tuzilishlaridagi o’zaro moslanishlar, fiziologik xususiyatlari, xulqi va hayot kechirish tarzida o’z aksini topgan. go’shtxo’r hayvonlarning ovqat hazm qilish kanali, ayniqsa, ichaklari, o’txo’r hayvonlarnikiga nisbatan ancha kalta bo’lishi hamda ovqatni hazm qiluvchi suyuqlik ko’p ajralishi bilan farq qiladi. ularda hayvon oqsilini qayta ishlash va hazm qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning faolligi ancha yuqori bo’ladi. ayrim go’shtxo’r qushlar hatto suyakni ham parchalab, hazm qilib yuboradi. yirtqichlar o’zlarining markaziy nerv sistemasining yuqori taraqqiy etganligi, sezgi organlarining takomillashganligi va nerv faoliyatining murakkabligi bilan ajralib turadi. odatda ular juda harakatchan …

qushlarning oziqa zahirasi juda kam o’zgarishi sababli ushbu qushlar kampusht bo’lib, turli yillarda qo’ygan tuxumlarining soni deyarli o’zgarmaydi. masalan, jo’rchi 2 ta, cho’l burguti 1-4 ta (odatda, 2-3 ta), kichik baliqxo’r 2-3 ta, sajan 2-4 ta, kichik arixo’r qush 1-4 ta (odatda, 2 ta) tuxum qo’yadi. oziqa zahirasi o’zgarib turuvchi qushlarda (chigirtkasimonlar, mayda kemiruvchilar bilan oziqlanuvchilar) esa serpushtlik ancha yuqori bo’ladi va u oziqaning holati va uning zahirasiga bog’liq bo’ladi. masalan sor (qarchig’ayga o’xshash) 5-6 ta tuxum qo’ysa, oziqa bo’lgan yillari umuman tuxum qo’ymaydi. miqqiy (kuyka) oziqa ko’p bo’lgan yillari 8 tagacha, qirg’iy 10-12 tagacha tuxum qo’yadi. qarchig’aysimon boyo’g’li qushlari 13 tagacha, hatto botqoq boyo’g’lisi 14 tagacha tuxum qo’yadi. mayda kemiruvchilar kam bo’lgan yillari ushbu qushlar yoki uya qurmaydi yoki ayrimlari 1-3 tagacha tuxum qo’yadi. ba’zan oziqa yetishmay qolsa, ochlikdan ular o’z jo’jalarini ham yeb qo’yishi mumkin. oziqa kam bo’lgan yillari kichik hasharotxo’r qushlar ham ko’paymaydi. bunday xususiyatlar yirtqich sut …

sinfining ayrim turlarida mavjuddir. hasharotlarning himoyalanishida qattiq gavda qoplag’ichi va sassiq hidli suyuqlik hamda zaharli moddalar hosil qiladi. ko’pgina arilarda zahar bezlari bo’ladi. zaharli bezlar ayrim baliq va amfibiya turlarida ham hosil bo’lgan. boshoyoqli mollyuskalarda qora rang hosil qiluvchi bezning bo’lishi va uning suyuq mahsuloti (sepiyasi) maxsus siyoh xaltasiga to’planib, keyin undan zarur vaqtda otilib chiqishi sodir bo’ladi. ilon baliq (ugar) va skatda elektr toki ishlovchi organining mavjudligi, sekin suzuvchi baliqlarda, sudralib yuruvchilarda va ba’zi sut emizuvchilarda qattiq qalqon (panser) ning bo’lishi ham himoyalanishga moslanish hisoblanadi. lekin aytib o’tilgan, himoyalanish va belgilari uni to’la dushmandan qutulib qolishini har doim ham ta’minlamaydi. ko’pgina yirtqich qushlar va sut emizuvchilar kipritikonni, ancha yiriklari esa jayrani yeydi. tiqis tukli hasharot lichinkalarini ko’pgina hasharotxo’r qushlar yemaydi, lekin kakku bunday lichinkalarni ko’plab iste’mol qiladi. chittak tukli lichinkalarning ichini yorib, ichki organlarini yesa, bulbul uni yerga ishqab, tuklarini to’kib keyin yeydi. shunday bo’lsa ham qattiq qalqon yoki …

rangi bilan bir xilda bo’ladi. bunday rang tufayli hayvon tanasining rangi atrofdagi narsalar rangi bilan qo’shilib, hayvonni bilinmaydigan qiladi. kriptik rang hayvonning tusi, shakli va vaziyati atrof bilan qo’shilib ketadi. bunday hol tabiatda ancha keng tarqalgan. ko’k o’t ichida yashovchi hasharotlarning rangi ko’pgina o’t rangida bo’ladi. daraxt tanalarida yashirinib olgan qo’ng’izlar (uzun mo’ylov qo’ng’izlar va qarag’ay filchalari) va bir qator hasharotlarning rangi daraxt tanasi rangiga mos keladi. o’rmon loyxo’ragi qurigan va to’kilgan bud barglari orasida bilinmay qoladi. ma’lum ekologik muhitda ma’lum kriptik rang ustun turadi. masalan, qumli cho’lda qum rang dominantlik qilsa, shimoliy qutbda hayvonlar orasida oq rang ustunlik qiladi. yuz bergan vaziyatga qarab tez o’zgartirib turiladigan kriptik rang eng murakkab hisoblanadi. bu hodisa hayvon to’qimalaridan maxsus hujayralar - xromatoforlardagi pigment donalarini bir joydan ikkinchi joyga ko’chirish layoqati bilan bog’liqdir. bu jarayon boshoyoqli mollyuskalarda ancha yaxshi o’rga-nilgan. ular o’z tanasining rangini tez o’zgartira olish xususiyatiga ega. masalan, kalmarlar suv yoki …

tomondan qaralsa, u yapaloq bo’lib ko’rinadi, konturlari esa atrofdagi narsalar bilan qo’shilib ketadi. shunga binoan, hayvon kuzatuvchiga bilinmay qoladi. chalg’itadigan rang. ushbu rangning mohiyati shundan iboratki, hayvon tanasi boshdan-oyoq noto’g’ri dog’ va yo’llar bilan qoplangan bo’ladi. bu dog’ va yo’llar kuzatuvchini o’ziga jalb qilib, uning diqqatini hayvonning o’zidan chetga chalg’itadi. chalg’ituvchi rang-tuslar qancha har xil bo’lsa ular shu qadar ko’p samara beradi. bunday ranglar hasharotlarda, amfibiya va sut emizuvchilarda ko’p uchraydi. ko’pgina chigirtka va qora chigirtkalarning tanasi va oyoqlarida, tananing umumiy ko’rinishini bo’lib-bo’lib ko’rsatadigan chalg’ituvchi yo’llar bo’ladi. masalan, yo’lbars yoki zebra tanasidagi joylashgan tik yo’llar juda foydali chalg’ituvchi belgi hisoblanadi. namoyish qilish. ushbu xususiyat kriptik rang hodisasiga qarama-qarshi va ma’lum ravshan ranglar, masalan, qizil, qora, sariq, oq, qora va oq, sarg’ish va qora ranglar bir-biriga qo’shilib ketganligi tufayli hayvon darrov ko’zga tashlanadi. odatda, bunday rang yeb bo’lmaydigan hayvonlarda uchraydi. shunga binoan bu belgi ogohlantiruvchi rang deb ataladi. ko’pgina hasharotlar, jumladan, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yirtqichlar va ularning o’ljalari. yirtqich va o’ljalarning moslashuvlari"

1663176895.doc yirtqichlar va ularning o’ljalari. yirtqich va o’ljalarning moslashuvlari reja: 1. yirtqichlarning moslashuvlari. 2. yirtqichlik bilan hayot kechirishni ifodalovchi xususiyatlar. 3. o’ljaning himoyalanishga moslashuvi va uning asosiy shakllari. 4. yirtqich va o’lja munosabatlarining ular soni dinamikasida ahamiyati. yirtqichlarning moslashuvlari fitofag hayvonlar bilan o’simliklar orasidagi o’zaro munosabatlar qanchalik yaqin va ikki tomonlama bo’lganidek, go’shtxo’r hayvonlar bilan ularning o’ljalari orasidagi bog’lanishlar ham shunchalik yaqin hisoblanadi. ushbu bog’lanish ularning tuzilishlaridagi o’zaro moslanishlar, fiziologik xususiyatlari, xulqi va hayot kechirish tarzida o’z aksini topgan. go’shtxo’r hayvonlarning ovqat hazm qilish kanali, ayniqsa, ichaklari, o’txo’r...

DOC format, 42.5 KB. To download "yirtqichlar va ularning o’ljalari. yirtqich va o’ljalarning moslashuvlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yirtqichlar va ularning o’ljala… DOC Free download Telegram