jadidchilik_harakati_namoyondalari_va_ularning_faoliyati

PPT 24 pages 9.5 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.5 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

слайд 1 * reja: turkiston jadidchilik harakatining yirik namoyondalari jadidlarharakatini milliy xususiyatlari. “аsrimiz boshlаridа jаdidlаrning o`z hisobidаn mаktаblаr, kutubxonаlаr, qiroаtxonаlаr, teаtrlаr, ro`znomаlаr tashkil etgаnliklаrini, dаrsliklаr, qo`llаnmаlаr nashr qilgаnliklаrini, ulаrni turkiston bolаlаrigа bepul tаrqаtgаnliklаrini eslаylik”. islom kаrimov. jadidlar harakati "jadid" arabcha so’z bo’lib, "yangi" degan ma'noni bildiradi. ismoilbek g'oyalarini qabul qilgan yangilik tarafdorlari "jadidlar", uning g'oyalari esa jadidchilik nomini oldi. ismoilbek gaspirali darslik yaratdi, o’zining "tarjimon" (1883-1914) gazetasini tashkil etib, jadidchilikni turkiy xalqlar orasida targ'ib qildi. bu gazeta turkiston olkasi shaharlarida, shuningdek buxoro amirligi va xiva xonligida ham tarqala boshladi. ismoil g`aspirali bey (1851-1914) o`rta osiyoda jadidlar harakatini rivojlantirishda katta hissa qo`shgan istambulda ta’lim olgan siyosat va jamoat arbobi (qirimlik). u tarjimon gazetasi (1883-1914) rossiya musulmonligi (1881), ovropa madaniyatiga bir nazar muvozini (1885) asarlari va bir nechta darsliklari turkistonga yetib keldi. jadidchilikning asosiy vazifalari. jadidchilik turkistonda madaniy-ma'rifiy harakat sifatida rivojlandi va asosiy maqsadi milliy hayotni zamonaviylashtirishga qaratildi. bu jumladan quyidagilarni anglatar …

2 / 24

arsliklar ham yaratganlar. xususan, saidrasul aziziyning "usto’zi avval" (1903), munavvarqorining "adibi avval" (1907), abdulla avloniyning "birinchi muallim", "ikkinchi muallim" (1912) darsliklari alohida e'tiborga molikdir. jadidlar yoshlarni chet ellarga o’qishga yuborish tashabbusi bilan chiqdilar. boy tabaqaning ilg'or vakillari jadidlarning bu harakatini ma'qullab tegishli mablag' bilan komaklashdilar. ko’pgina umidli yoshlar germaniya, misr, turkiya va rossiyaning markaziy shaharlariga o’qishga yuborildi. 1910 yili buxoroda mudarris hoji rafiy va boshqalar "bolalar tarbiyasi" xayriya jamiyatini tashkil etib, 1911 yilda 15 ta, 1912 yilda 30 ta talabani turkiyaga o’qishga jo’natdi jadidlarning xalqparvarligi jadidlar etiqodli, izchil va chinakam musulmonlar bo’lib, hech mahal turkistonda islom dini arkonlarini taftish qilishni istamaganlar. jadidlar islomni bar xil soxtaliklardan tozalab, xaqiqiy dinni qaror toptirish va dunyoviy bilimlami egallash yo’li bilan jamiyatda uning ta'sirini mustahkamlashga erishmoqchi edilar. jadidlarga mutaassib ruxoniylar qarshilik ko’rsatdilar. ular jadidlarni padarkushlar, maktablari haqida esa «bu xil maktabda o’quvchi-talabalar birinchi yili gazeta o’qiy boshlaydi, ikkinchi yili ozodlikni talab qilishadi, uchinchi yili …

3 / 24

a boshlagan. u dastavval mahalliy qozi huzurida mirzalik qiladi, shariat va fiqhni o`rgandi hamda musulmon huquqi bo`yicha maslahatlar bera boshladi. 1907-yilda rossiyaga, so`ng o`rta sharqqa sayohat qildi, qohira, damashq, istanbul shaharlarida bo`ldi. yangiusul maktablarida ishlab, geografiya bo`yicha 8 ta darslik yaratdi. abdulla avloniy (1878-1934) o`zbek xalqining atoqli shoiri, muallimi va mutafakkiri, jadidchilarning yetuk vakillaridan biridir. u o`z tarjimoi holida: “turli gazeta va jurnallar o`qishga tutindim. 1904 yilda jadidlar to`dasiga kirdim. mirobodda “usuli jadid” maktabi ochib o`qituvchilik qila boshladim”, deydi. abdulla avloniy o`zi ochgan maktab uchun to`rt qismdan iborat “birinchi muallim”, “ikkinchi muallim”, “maktab gulistoni”, “turkiy guliston yoxud axloq” kabi darsliklar va o`qish kitobini yaratdi. maktab-maorif ishlariga ko`mak ko`rsatuvchi “jamiyati xayriya” tashkil etdi. “nashriyot” shirkati tuzib, xadrada “maktab kutubxonasi” kitob do`konini ochadi. abdurauf fitrat (1886-1938) jadidichilik harakatining yirik namoyondalaridan biridir. u hali 1909-1913 yillarda o`qishni istanbulda davom ettirib yurgan kezlarida f.xo`jaevning bergan ma`lumotiga ko`ra abdurauf fitrat hamyurtlari bilan birgalikda «buxoro ta`limi …

4 / 24

di; cho’lpon(1897) taniqli adabiyotshunos olim, o’zbekiston qahramoni ozod sharafuddinov: «mazkur maktubni o’qib chiqqan har bir adabiyot ihlosmandi hayajonga tushmasdan qolmaydi. chunki unda biz uchun g’oyatda qimmatli, g’oyatda muhim ma`lumotlar bor. buni qarangki, cho’lpon 1914—1915 yillardayoq ya`ni 17—18 yasharligidan boshlab mustabid chorizm zulmiga qarshi kurashga qo’shilgan, uning tevaragida esa, o’sha davrdagi andijondagi yetuk ziyolilardan bir qanchasi bo’lgan ekan». turkiston xalqining milliy g`ururi mustamlakachilar turkiston xalqlari turmushida nimaiki ularning istiqboliga to’g'anoq bo’lsa, ularni ozodlik uchun kurashdan chalg'itsa, hammasini qo’llab-quvvatlagan holda, istiqlolga xizmat qiluvchi barcha intilishlarning payini qirqdilar. rossiya mustamlakachilarining og'ir asorati sharoitida ham xalqimiz o’zligini, milliy qadriyatlarini, ma'naviyatini, madaniyatini, urf odatlari va turmush tarzini saqlab qola oldi. жадидлар харакатининг мақсади халққа зиё тарқатиш чораларини кўриш мустамла- качилик зулмидан қутулиш иқтисодий ва маданий тараққиётга йўл очиш ўз миллий давлатчи- лигини тузиш tavallo аbduqodir shаkuriy. ubаydullаxo’jа аsаdullаxo’jаyev. axmad zakiy validiy to’g’on xulosa qilib aytganda, asr boshida yuzaga kelgan jadidchilik xarakati turkiston xalqlarining milliy ozodlik, …

5 / 24

jadidchilik_harakati_namoyondalari_va_ularning_faoliyati - Page 5

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jadidchilik_harakati_namoyondalari_va_ularning_faoliyati"

слайд 1 * reja: turkiston jadidchilik harakatining yirik namoyondalari jadidlarharakatini milliy xususiyatlari. “аsrimiz boshlаridа jаdidlаrning o`z hisobidаn mаktаblаr, kutubxonаlаr, qiroаtxonаlаr, teаtrlаr, ro`znomаlаr tashkil etgаnliklаrini, dаrsliklаr, qo`llаnmаlаr nashr qilgаnliklаrini, ulаrni turkiston bolаlаrigа bepul tаrqаtgаnliklаrini eslаylik”. islom kаrimov. jadidlar harakati "jadid" arabcha so’z bo’lib, "yangi" degan ma'noni bildiradi. ismoilbek g'oyalarini qabul qilgan yangilik tarafdorlari "jadidlar", uning g'oyalari esa jadidchilik nomini oldi. ismoilbek gaspirali darslik yaratdi, o’zining "tarjimon" (1883-1914) gazetasini tashkil etib, jadidchilikni turkiy xalqlar orasida targ'ib qildi. bu gazeta turkiston olkasi shaharlarida, shuningdek buxoro amirligi va xiva xonligida ha...

This file contains 24 pages in PPT format (9.5 MB). To download "jadidchilik_harakati_namoyondalari_va_ularning_faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: jadidchilik_harakati_namoyondal… PPT 24 pages Free download Telegram