aylanma jismlar, ularning sirtlari va hajmlari. fazoviy figuralarning o‘zaro kombinatsiyasiga doir masalalar

DOCX 21 pages 2.3 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: aylanma jismlar, ularning sirtlari va hajmlari. fazoviy figuralarning o`zaro kombinatsiyasiga doir masalalar reja: 1. aylanma jismlar, ularning sirtlari va hajmlari. 2. fazoviy figuralarning o`zaro kombinatsiyasiga doir masalalar 3. xulosa t a' r i f. doiraviy silindr deb, parallel tekisliklarda yotuvchi ikkita teng doira va yasovchilari berilgan tekisliklarga perpendikular bo'lgan silindrik sirt bilan chegaralangan geometrik jismga aytiladi. bunda parallel tekisliklarda yotgan doiralar silindrning asoslari, silindrik sirt esa uning yon sirti deyiladi. silindr asoslarining markazlarini tutashtiruvchi oo1 kesma (99 - chizma) silindrning o'qi deyiladi. to'g'ri doiraviy silindrlar qaralganda, oo1 o'qning uzunligi silindrning balandligiga teng bo'ladi: oo1 =h silindr asosining radiusini r bilan belgilaymiz, ya'ni oa=r . 97 – chizma. 98 – chizma 99 – chizma. 100 – chizma. 101 – chizma. silindrning oo1 o'qi orqali o'tkazilgan tekislik uning o'q kesimi deyiladi. silindrik sirtni aa1 yasovchi bo'yicha qirqamiz va tekislikka yoyamiz (100 – chizma). natijada, silindrning aa1c1c to'g'ri to'rtburchak va ikkita doira …

2 / 21

i to’rtburchakni (101 – chizma) ad tomon atrofida aylantirib, radiusi to’g’ri to’rtburchakning ab tomoniga teng bo’lgan silindr hosil qilamiz. bunda to’g’ri to’rtburchakning ad tomoni silindrning o’qidan iborat bo’ladi. 102 – chizma. 3. silindrning hajmi. 1 – t e o r e m a. silindrning hajmi asosining yuzi bilan balandligi ko’paytmasiga teng. i s b o t i. asosining yuzi s, balandligi h bo’lgan silindr berilgan bo’lsin (102-chizma). silindrga ichki va tashqi n burchakli muntazam prizmalar chizamiz. prizmalar asoslarining yuzlarini, mos ravishda, sn va s’n orqali belgilasak, bu prizmalarning hajmlari, sa • h va s’n • h ko’rinishda yoziladi. ichki chizilgan prizma silindrning ichida, tashqi chizilgan prizma esa uning tashqarisida yotganllgidan, silindrning v hajmi uchun sn • h v s’n • h tengsizlikni yozish mumkin. agar n cheksiz orttirilsa, sn va s’n yuzlar silindr asosining sasos yuzidan yetarlicha kichik farq qiladi. demak, hosil qilingan qo’sh tengsizlikdagi uchta ifodaning barchasi sasos • …

3 / 21

ida yotuvchi doira qo'shib qaraladi. 2. konusning yon sirti va to’la sirti. konus yon sirtining yuzi sifatida uning yon sirti yoyilmasining yuzi qabul qilingan. l konusning yasovchisi, r uning asosi radiusi, aba1 yoyning (boshqacha aytganda, konus yoyilmasi burchagining) gradus o’lchovi ga teng bo’lsin (105 – chizma). u holda konus yoyilmasining radiusi l, aba1 yoyning uzunligi 2r bo’ladi. shu sababli konus yon sirtining yuzi saa1 sektorning yuzi kabi hisoblanadi: syon = endi aba1 yoyning uzunligi uchun olingan ifodalarni tenglashtiramiz: 2. bundan bu ifodani yon sirt yuzi ifodasiga keltirib qo’yamiz: syon = yoki syon = r l (8) shunday qilib, konus yon sirtining yuzi asos aylanasi uzunligi yarmining yasovchiga ko’paytmasiga teng. konus to'la sirtining yuzi yon sirt va asos yuzlari yig'indisi kabi hisoblanadi: sto’la = syon + sasos = rl + r2 yoki sto’la = r (l + r) (9) 3. kesik konus. biror konusda uning o'qiga perpendikular tekislik o'tkazamiz. kesimda tekisligi …

4 / 21

keltirib qo'yamiz: syon = r l + (r – r) • . syon = (r + r) l (11) demak, biz kesik konus yon sirtining yuzi uning asoslari yig'indisining yarmi bilan yasovchisining ko'paytmasiga teng ekanligini isbot qildik. kesik konus to'la sirtining yuzi uning yon sirti yuzi va ikkita asosi yuzlarining yig'indisiga teng: sto’la = syon + s1 + s2 yoki sto’la = (r + r) l + r2 + r2 (12) 4. konusning hajmi. 2 – t e o r e m a. konusning hajmi asosining yuzi bilan balandligi ko’paytmasining uchdan biriga teng. i s b o t i. asosining yuzi s, balandligi h bo'lgan konus berilgan bo'lsin (108 – chizma). bu konusga ichki va tashqi n burchakli muntazam piramidalar chizamiz. bu piramidalar asoslarining yuzlarini, mos ravishda, sn va s'n deb belgilasak, ularning hajmlari, mos ravishda, sn h va s'n h bo'ladi. ichki chizilgan piramida konusning ichida, konus esa tashqi …

5 / 21

, s1n va s2n lar s1 dan, s'1n lar esa s2 dan yetarlicha kichik farq qiladi. u holda kesik konusning hajmi (16) formula bo'yicha hisoblanishi kelib chiqadi. teorema isbotlandi. 3 – n a t i j a. agar r va r, mos ravishda, kesik konusning pastki va yuqori asoslari radiuslari, h— uning balandligi bo'lsa, kesik konus hajmini topish formulasi (16) v = h (r2 + r2 + rr) (17) ko'rinishda yoziladi. 4 – t a' r i f. fazoda berilgan o nuqtadan berilgan masofada joylashgan nuqtalarning geometrik o'rniga sfera deyiladi (110 – chizma). bunda berilgan o nuqta – sferaning markazi, berilgan r masofa – uning radiusi deyiladi. 5 – t a' r i f. fazoda berilgan o nuqtadan berilgan r masofadan katta bo'lmagan masofada joylashgan nuqtalarning geometrik o'rni shar deyiladi. bunda o – sharning markazi, r – sharning radiusi deyiladi (110 – chizma). agar x – sferaning ixtiyoriy nuqtasi bo'lsa, …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aylanma jismlar, ularning sirtlari va hajmlari. fazoviy figuralarning o‘zaro kombinatsiyasiga doir masalalar"

mavzu: aylanma jismlar, ularning sirtlari va hajmlari. fazoviy figuralarning o`zaro kombinatsiyasiga doir masalalar reja: 1. aylanma jismlar, ularning sirtlari va hajmlari. 2. fazoviy figuralarning o`zaro kombinatsiyasiga doir masalalar 3. xulosa t a' r i f. doiraviy silindr deb, parallel tekisliklarda yotuvchi ikkita teng doira va yasovchilari berilgan tekisliklarga perpendikular bo'lgan silindrik sirt bilan chegaralangan geometrik jismga aytiladi. bunda parallel tekisliklarda yotgan doiralar silindrning asoslari, silindrik sirt esa uning yon sirti deyiladi. silindr asoslarining markazlarini tutashtiruvchi oo1 kesma (99 - chizma) silindrning o'qi deyiladi. to'g'ri doiraviy silindrlar qaralganda, oo1 o'qning uzunligi silindrning balandligiga teng bo'ladi: oo1 =h silindr asosining radiusini...

This file contains 21 pages in DOCX format (2.3 MB). To download "aylanma jismlar, ularning sirtlari va hajmlari. fazoviy figuralarning o‘zaro kombinatsiyasiga doir masalalar", click the Telegram button on the left.

Tags: aylanma jismlar, ularning sirtl… DOCX 21 pages Free download Telegram