maktabgacha yoshdagi (3–7 yosh) va ilk yoshdagi (1–3 yosh) bolalarni psixologik-pedagogik o‘rganish metodikasi

DOCX 23 pages 29.2 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.2 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

maktabgacha yoshdagi (3-7 yoshgacha) bolalarni psixologik-pedagogik o‘rganish tayanch iboralar: gо‘daklik, ilk yosh, harakatlanish, sensor, hissiy; ovoz faolligi, amaliy faoliyat, kattalar bilan munosabat, о‘yin faoliyati. odatda psixodiagnostik о‘rganish bolalar hayotining 1,5-2 oyidan keyin boshlanadi. bunday tekshirishning obyektlari bо‘lib miyasida erta organik nuqsoni bor, yoki ijtimoiy yo hissiy og‘ir muhitda (bolalar uyi, ona tomonidan bolaga bо‘lgan e’tiborsizli) о‘sib boruvchi bolalar hisoblanadi. bir yoshdagi bolalarni о‘rganishning bir necha metodikalari mavjud. rossiyada keng tarqalgani bu gezel rivojlanish shkalasi, denver skrining metodikasi va boshqalar. g.v.pantyuxina, k.n.pechora, e.l.fruxt, o.v.bajenova, l.t.jurba, ye.m.mastyukovalarning ishlarini ham alohida ajratish mumkin. barcha metodikalar bitta tamoyil asosida tuzilgan:ular harakat, nutqiy, bilim olish, ijtimoiy soxalarni о‘rganishga qaratilgan vazifalar tо‘plamidan iborat. yoshiga qarab vazifalar qiyinlashib boradi. bolaning teshirish natijalari normativ bilan solishtirilib baholanadi. metodikalar bolaning psixikasi shakllanganligi norma xolatdaligini, qolib ketgan bо‘lsa, zaiflashgan sohalarni aniqlash yechimini topadi. 8 oydan katta bolalarni maxsus stol yordamida tekshirish mumkin, kattaroq bolalar maxsus bolalar stoli yoniga yoki onasining …

2 / 23

yinchoqni ushlab olishi, tez va aniqligi, barmoqchalar harakati, ushlab turish vaqti baholanadi. tekshirish davomida bolaning hissiy va ovoz reaksiyalarining holati о‘rganiladi, tabassumining xarakteri va aniq ifodalanganligi belgilanadi, u qaysi vaziyatlarda paydo bо‘lishi taxlil qilinadi. salbiy hissiy namoyonlar, ularning bola qayfiyatida kо‘pligi yoki sezilar darajada emasligi, baqirish xususiyatini bosa bilishi, vaziyatdagi о‘zgarishlarga qarab yig‘lash, yig‘lashini chalg‘itib tо‘xtatish imkonlariga e’tibor qaratiladi. psixologik tekshirish odatdagidek xulosa tuzish bilan yakunlanadi. xulosada nuqsonlarning og‘ir kо‘rinishda bо‘lishini baholash bilan bir qatorda, bolada rivojlanishi buzilgan psixik funksiyalar, ularning buzilish darajasi, hamda normal rivojlanayotgan funksiyalar aks ettirilishi lozim. bundan tashqari har bir funksyaining tekshirish davomida olingan natijalar asosida xarakteristikasini berib, ularni soxalar bо‘yicha guruxlash kerak : - harakatlanish; - sensor; - hissiy; - ovoz faolligi; - amaliy faoliyat; - kattalar bilan munosabat. xulosaning ushbu qismida nafaqat bola tomonidan muvaffaqiyatli о‘tilgan tekshirishlar va ularni bajarish о‘ziga xos xususiyatlari, balki bola о‘tolmagan topshiriqlar ham ta’riflanishi kerak. xulosada berilgan ma’lumot bolada …

3 / 23

oirasi; - nutqgacha va nutq rivojlanishi; - harakatlarining rivojlanishi. bolani psixik rivojlanishini tashxis qilishdan oldin, albatta uning kо‘rish va eshitishida qо‘pol nuqsonlarning yо‘qligiga qat’iy ahamiyat berish lozim. 2-3 yoshdagi bolalarni eshitishini pedagogik jihatdan tekshirish, murakkab jarayon hisoblanadi. ilk yoshdagi bolalarni bilish jarayonlarini tashxis qilishning о‘ziga xos tomonlari bu bolaning psixik faoliyatini ifodalovchi alohida vazifalarni bajarilishini taxlil qilishga tekshiruvchilarning diqqat markazini qaratishidir. bunda faqatgina natijasigagina emas, balki vazifa bajarish bо‘yicha tashkiliy faoliyatini imkoniyatlari qandayligiga e’tibor qaratiladi. ilk yoshda bilish faoliyatining asosiy baholash parametrlari quyidagilar deb hisoblash mumkin: - vazifani qabul etishi; - vazifani bajarish yо‘li; - tekshiruv jarayonida о‘rgatilishi; - о‘zining faoliyat natijalariga munosabati. vazifani qabul etish deganda bolani bajarish sifatidan qat’iy nazar berilgan vazifani uni bajarishga roziligi nazarda tutiladi. bu vazifani bajarishning birinchi, absolyut zaruriy shartidir. bunda bola о‘yinchoq yoki kattalar bilan muloqot qilishga qiziqish bilan qaraydi. ilk yoshdagi bolalarda asosiy vazifani bajarish yо‘llari quyidagilardir: - mustaqil bajarishi; - kattalar …

4 / 23

lish yо‘llarini kо‘rsatish uchtadan oshmasligi kerak. shuningdek kattaning nutqi vazifadagi maqsadni kо‘rsatishi hamda bola samarali bajarishiga imkon berishi kerak. bolaning noadekvat harakatlardan adekvat (mos) harakatlarga о‘tishi, uning potensial imkoniyatlaridan dalolat beradi. ta’limning pastligi ba’zi xollarda qо‘pol intellektual rivojlanmaganlik, hissiy -irodaviy doirasidagi nuqsonlarga bog‘liq bо‘lishi mumkin. bolalarning bilish faoliyatini diagnostik baholashda ularning о‘zining natijalariga bо‘lgan munosabati muhim mezon hisoblanadi. meyorida rivojlanuvchi bolalarda о‘z faoliyati va uni yakuniy natijalariga qiziqish xarakterlidir. intellektida nuqsoni bо‘lgan bolalar nima qilayotgani, undan olinadigan natijalarga befarqlik bilan qaraydilar. ilk yoshdagi bolalarda psixologo-pedagogik tekshiruv metodikalarini yoshining rivojlanish qonuniyatlaridan kelib chiqqan xolda tanlanishi kerak. vazifalarni yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda oddiydan-murakkabga qarab sekin-asta olib borilishi kerak. vazifalar fazoda predmetlarni oddiy shakli, xajmi, rangiga qarab joylashtirishni nazarda tutadi. vazifaning asosiy tashxis bosqichi kо‘rib moslashtira olishini rivojlanganlik darajasini aniqlashdir. idrok hususiyatini о‘rganishning asosiy metodikalari bu “segen taxtasi” (2-3 shaklli), piramidani tahlash (uch sharik, uch g‘ildirakdan), matryoshkani yig‘ish va ajratish (ikki qismli, …

5 / 23

kirishishi (kattalar bilan birgalikda ishlashga xoxishi). yuzaki, yengil hamda tо‘liq bо‘lmagan muloqot asosan intellektual nuqsonli, ya’ni aqli zaif bolalar uchun xarakterlidir. tormozlangan, о‘ta tashvishli, yangi sharoit va notanish odamlarga moslasha olishda qiynaladigan, nevrotik reaksiya va boshqa ta’sirlardan qо‘rqadigan bolalar muloqotga qiyin kirishadilar. muloqotlardan qochish kо‘pincha autik bolalar uchun xosdir, ularda muloqot qilishga talabning yо‘qligi bilan о‘zini predmetli olamdan chegaralab qо‘yganlar; - rag‘bat va ma’qullashga hissiy javob. ilk yoshdagi bolalarni harakat doirasini rivojlanganligini tashxis qilishda umumiy va mayda motorikasini о‘rganishni taqozo etadi. umumiy motorikasini rivojlanganlikni baholash parametrlari bolalarning umum yoshdagi meyoriy harakat doirasini rivojlanganligiga qarab tavsiflanadi: rasm chizish, tugmachalarni taqish, minora (bashnya) qurish kabi vazifalarni bajarish orqali mayda motorikasini rivojlanganlik darajasiga baho berish mumkin. masalan: 18 oy – shtrixni qaytaradi; 2 yosh – kо‘rsatilgan aylana va vertikal chiziqlarni qaytaradi; 2,5 yosh – ikki yoki undan kо‘p chiziqlarni chiza oladi; 3 yosh – doirani qarab chizadi, odamning rasmini tanasisiz (boshoyoq) chizadi. ushbu …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha yoshdagi (3–7 yosh) va ilk yoshdagi (1–3 yosh) bolalarni psixologik-pedagogik o‘rganish metodikasi"

maktabgacha yoshdagi (3-7 yoshgacha) bolalarni psixologik-pedagogik o‘rganish tayanch iboralar: gо‘daklik, ilk yosh, harakatlanish, sensor, hissiy; ovoz faolligi, amaliy faoliyat, kattalar bilan munosabat, о‘yin faoliyati. odatda psixodiagnostik о‘rganish bolalar hayotining 1,5-2 oyidan keyin boshlanadi. bunday tekshirishning obyektlari bо‘lib miyasida erta organik nuqsoni bor, yoki ijtimoiy yo hissiy og‘ir muhitda (bolalar uyi, ona tomonidan bolaga bо‘lgan e’tiborsizli) о‘sib boruvchi bolalar hisoblanadi. bir yoshdagi bolalarni о‘rganishning bir necha metodikalari mavjud. rossiyada keng tarqalgani bu gezel rivojlanish shkalasi, denver skrining metodikasi va boshqalar. g.v.pantyuxina, k.n.pechora, e.l.fruxt, o.v.bajenova, l.t.jurba, ye.m.mastyukovalarning ishlarini ham alohida ajratish mum...

This file contains 23 pages in DOCX format (29.2 KB). To download "maktabgacha yoshdagi (3–7 yosh) va ilk yoshdagi (1–3 yosh) bolalarni psixologik-pedagogik o‘rganish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha yoshdagi (3–7 yosh)… DOCX 23 pages Free download Telegram