табиий энергия манбалари ва улардан фойдаланиш. қуёш энергияси, биомассалар, шамол, дарё ва денгиз тўлқинлари

DOCX 344,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1685012087.docx табиий энергия манбалари ва улардан фойдаланиш. қуёш энергияси, биомассалар, шамол, дарё ва денгиз тўлқинлари режа: 1. қайта тикланувчан энергия манбалари 2. энергетика мустақиллигининг узоқ муддатли истиқболлари. 3. қуёш энергияси 4. шамол энергияси ва кичик сув оқимлардан фойдаланиш 5. биомасса энергияси ва экологик ёқилғиларнинг бошқа турлари 6. геотермал ресурслар салоҳияти 7. водород энергетикаси 8. ядро энергияси 9. биоэнергетика ҳозирги ҳолати ва истиқболлари табиий ресурслар инсоннинг яшаши учун зарур булган шундай воситалардирки, улар жамиятга бевосита эмас, балки ишлаб чикариш кучлари ва ишлаб чикариш воситалари оркали таъсир этади. “ресурс” сузи француз тилидан олинган булиб, «яшаш воситаси» деган маънони англатади. ресурс деганда табиий жисмлар ва фойдаланиладиган энергия турлари тушунилади. шуни алохида таъкидлаш керакки, «табиий ресурслар» тушунчасини купгина олимлар турлича таърифлашади. масалан, географ олимлар, акад. и.п. герасимов ва проф. д.л. арманд табиий ресурсларга энг тулик таъриф берганлар: «табиий ресурслар- кишилар бевосита табиатдан оладиган ва уларнинг яшаши учун зарур булган хилма-хил воситалардир». проф. ю.г. саушкин …
2
онлар киради. в гурухи – ишлаб чикаришдан ташкари сфера ресурслари. бу гурухга ичимлик суви, дарахтзорлар, иклим ресурслари ва хоказолар киради. табиий ресурсларга озик овкатга ишлатиладиган ёввойи ўсимликлар ва хайвонлар, ичимлик суви ва бошка максадларда фойдаланадиган сувлар, металлар олинадиган маъданлар, курилишга ишлатиладиган ёгоч тахталар, энергия ва ёкилги манбалари булган кумир, нефть ва табиий газлар киради. табиий ресурслар 2 турга булинади. 3. тугайдиган табиий ресурслар 4. тугамайдиган табиий ресурслар тугайдиган табиий ресурслар ўз навбатида 2 гурухга булинади. 1. тикланадиган ресурслар. 2. тикланмайдиган ресурслар. табиий ресурсларнинг таснифи (синфларга булиниши) куйидаги расмда курсатилган. 1-расм. табиий бойлик захирларининг таснифи. тикланмайдиган табиий ресурсларга ер ости табиий бойликлари ва фойдали казилмалар, яъни маъданли ва маъдансиз казилмалар киради. улар фойдаланаётган даражадан миллион-миллион марта секин тикланадиган табиий ресурслар хисобланадилар. бундай ресурсларни тиклаб булмас экан, минерал ресурслардан самарали фойдаланиш, уларни тежаб-тергаб ишлатиш ва уларни казиб олинаётганда ерларга зарар етказилишига юл куймаслик зарур. тикланадиган табиий ресурсларга тирик мавжудотлар, ўсимлик ва хайвонлар, …
3
ер кобигида тупрокнинг унумли ва хосилдор катламини хосил булиш жараёни нихоятда секинлик билан кечади. 100 йилда 0,5 см дан 2 см гача тупрок хосил булади. таркиби узгарган тупрокни яхшиланиши учун эса бир неча минг йил вакт керак. 20 см калинликдаги унумдор тупрок хосил килиш учун табиат 2000 йилдан 7000 йилгача вакт сарфлайди. шунинг учун табиий ресурсларни ишлатиш тезлиги, уларнинг тикланиш тезлигидан ошиб кетмаслиги керак. тикланадиган табиий ресурслар учун заруруий шароит яратиб берилса, улар инсон эхтиёжларини кондиришга абадий хизмат килиши мумкин. тугамайдиган табиий ресурсларга сув, иклим ва космик ресурслар киради. сув барча тирик организмлар учун хаёт манбаи булиб 3 та физик холатда: каттик(муз), суюк ва бугсимон холатларда учрайди. ер шарида сувнинг умумий микдори битмас-туганмас булиб, хеч качон узгармаса керак, бирок инсоннинг фаолияти натижасида сувнинг захираси ва микдори ер шарининг айрим минтакаларида турли даврларда турлича булиши мумкин. дунёдаги сувларнинг 94 % океанлардадир. бевосита фойдаланишга ярокли булган ичимлик сувининг захиралари 1 % ни …
4
уларнинг муайян кисми усимликлар томонидан узлаштирилади. куёшнинг нурли энергия захиралари миллиард-миллиард йилларга етиши мумкин. шунинг учун куёш энергияси битмас- туганмасдир. атмосфера хавоси тирик организмлар учун хаёт манбаидир. хаво битмастуганмас, лекин унинг таркиби ўзгариши мумкин. хаво таркибида карбонат ангидрид, радиоактив моддалар, турли газларнинг механик аралашмалари, кул, чанг ва бошка моддалар мавжуд. бундай ифлосликларни саноат корхоналари ва хусусан, транспорт воситалари чикаради. бу эса инсон соглигига ката салбий таъсир кўрсатади. қайта тикланувчан энергия манбалари ҳозирги авлод кўз олдида содир бўлаётган фожеалар сабабидан бири хх асрда, асосан охирги 40 йилда одамларнинг энергияга бўлган талаби сезиларли даражада ошишидир. ёқилғининг органик турларидан фойдаланувчи электр ва иссиқлик станцияларидан, тобора сони ортиб бораётган ички ёнув двигателларидан чиқаётган зарарли газлар туфайли атроф муҳитга салбий таъсир етказилмоқда. бу сайёрамизни исиб кетишига сабаб бўляпти. охирги 40 йил ичида, бутун инсоният тарихи давомида қазиб олинган органик ёқилғидан ҳам кўп ёқилғи қазиб олинди. бугунги кунда йилига табиий ёқилғи ишлатиш миқдори дунё бўйича 12 …
5
и. ёқилғи ва энергиянинг турли хиллари энергия истеъмоли ўзларининг мавжуд заҳираларидан кам бўлган камсонли мамлакатларда жам бўлган. бу эса энергия манбалари нарҳининг ортиб кетишига, алоҳида мамлакатлар ва аҳолининг баъзи қатламларини энергия хизматларидан чеклашга олиб келади ва натижада баъзи келишмовчиликлар, ҳатто давлатлараро урушлар ҳам келиб чиқади. бундан ташқари, органик ёқилғини қазиб олиш, қайта ишлаш ва ишлатишда атроф муҳитга кўпгина заҳарли газ ва зарарли чиқиндилар чиқарлииб, тузатиб бўлмас даражада зарар келтирилмоқда. қайта тикланучи энергия манбалари (қтем) марказлашган энергия манбаларидан (электр энергияси, табиий газ, иссиқ сув) узоқда яшайдиган кишиларни, тоғ ва чўлларда истиқомат қилувчи аҳолини, мавсумий ишдагилар ёки экспедисиядагиларни электр энергиясига, иссиқлик ва ичимлик сувга бўлган талабларини қондиришда ҳал қилувчи аҳамиятга эга. бундан ташқари улар шаҳарларларда бирламчи углеводород ресурслари тежашда, мамлакат энергия хафсизлигини таъминлашда катта рол ўйнайди. ҳозирги вақтда бу соҳада етарлича тажриба тўплпнган. қайта тикланувчи энергия манбаларининг кўпгина қурилмаларидан фойдаланиш бўйича ўтказилган тажрибалар шуни кўрсатадики, уларга бошлпнғич нисбатан катта маблағ сарфлангансада, иқтисодий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "табиий энергия манбалари ва улардан фойдаланиш. қуёш энергияси, биомассалар, шамол, дарё ва денгиз тўлқинлари"

1685012087.docx табиий энергия манбалари ва улардан фойдаланиш. қуёш энергияси, биомассалар, шамол, дарё ва денгиз тўлқинлари режа: 1. қайта тикланувчан энергия манбалари 2. энергетика мустақиллигининг узоқ муддатли истиқболлари. 3. қуёш энергияси 4. шамол энергияси ва кичик сув оқимлардан фойдаланиш 5. биомасса энергияси ва экологик ёқилғиларнинг бошқа турлари 6. геотермал ресурслар салоҳияти 7. водород энергетикаси 8. ядро энергияси 9. биоэнергетика ҳозирги ҳолати ва истиқболлари табиий ресурслар инсоннинг яшаши учун зарур булган шундай воситалардирки, улар жамиятга бевосита эмас, балки ишлаб чикариш кучлари ва ишлаб чикариш воситалари оркали таъсир этади. “ресурс” сузи француз тилидан олинган булиб, «яшаш воситаси» деган маънони англатади. ресурс деганда табиий жисмлар ва фойдаланиладиг...

Формат DOCX, 344,6 КБ. Чтобы скачать "табиий энергия манбалари ва улардан фойдаланиш. қуёш энергияси, биомассалар, шамол, дарё ва денгиз тўлқинлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: табиий энергия манбалари ва ула… DOCX Бесплатная загрузка Telegram