kompozitsiya turlari (15-amaliyot mavzusi)

DOCX 5 pages 19.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

15-amaliyot mavzusi: kompozitsiya turlari. reja: 1) kompozitsiya haqida umumiy tushuncha. 2) kompozitsiya turlari. 1.kompozitsiya (lotincha: compositio — tuzilish, birlashish, bogʻlanish) — badiiy asarning mazmunan, harakteri va maqsadi jihatidan bogʻlangan qismlarining joylashishi. har qanday badiiy ijod mahsuli bo‘lmish asaming mukammalligi, saviyasi, birinchi navbatda, kompozitsiya orqali namoyon bo‘ladi. «kompozitsiya» so‘zi «yaxlitlik», «birlik», «o‘zaro bog'liqlik» degan m a’nolarni bildiradi. boshqacha qilib aytaganda, qismlaming butunlikka bog‘liqligini ta'minlovchi sifatlar kompozitsiyani tashkil etadi. umuman olganda, asarning tuzilishi uning kompozitsiyasini tashkil qiladi. asarning tuzilishi, kompozitsiyasi qancha puxta bo‘lsa, uning saviyasi ham shuncha yuqori bo‘ladi. tasviriy sanʼatda—rassom (haykaltarosh va boshqa) gʻoyasini aniq ifoda etish vositasi boʻlib, unda ijodkorning mahorati yorqin namoyon boʻladi. kompozitsiya orqali muallif chiziq, shakl, rang va obrazlarni tartibga keltiradi, fazoviy kenglikni oʻzlashtiradi va badiiy muhit yaratadi. kompozitsiya asosini mantiqiylik, shakl aniqligi va ularning oʻzaro uygʻunligi tashqil qiladi. ijodkor yaratgan har bir asarining asosida kompozitsiya yotadi, unda borliqni idrok etish jarayonida hosil boʻladigan fikr, his-tuygʻular oʻz …

2 / 5

m) mahobatli devoriy rassomlik kompozitsiyasidan farq qiladi. shuningdek, kompozitsiyani idrok qilish ham turlicha boʻlishi mumkin. mas: haykaltaroshlik asarlaridan relyefni faqat old tomondan koʻrish mumkin. aksincha, mahobatli yodgorliklarni esa aylanib tomosha qilish lozim. haykaltarosh asar yaratayotganda kompozitsiya qonunlarini eʼtiborga olishi kerak. tasviriy sanʼatda koʻp shakl (figura)li kartina va haykallar ham kompozitsiya deb ataladi. meʼmorlikda — kompozitsiya (mujassamot) bino (inshoot va ularning majmualari)ning tuzilishi, vazifasi va gʻoyaviy badiiy jihatlari birligi va shaharsozlikdagi oʻrnini taʼminlashdan iborat; kompozitsiya butun bir shahar yoki meʼmoriy ansambl, alohida bino yoki inshootning tashqi qiyofasi bilan ichki xonalari, tuzilishi bilan bezaklari, rangi, loyihasi va qurilishini aniqlaydi, atrof muhit bilan uygʻunlashishi meʼmoriy kompozitsiyaga kiradi. bu esa meʼmordan katta mahorat talab etadi. adabiyotda kompozitsiya — asarni badiiy shakllantirishga xizmat qiladigan turli qismlarning holati, oʻzaro bogʻliqligi, voqea, harakter-obrazlar, lirik chekinishlar, tafsilotlar bayoni va shu kabi maʼlum maqsadga boʻysundiriladi. asar kompozitsiyasining yaxlitligi uning asosiy shartidir. ortiqcha personaj, epizod va detallar asar qimmatini pasaytiradi. …

3 / 5

n obraz yoki voqea asarga kiritish uchun muvofiqmi yoki yoʻqmi — buni faqat yozuvchi aytmoqchi boʻlgan gapga nisbatan aniqlash mumkin. bu ham kompozitsiyaning muhim bir tomoni. kompozitsiya shu jihati bilan asarda mazmunning qay darajada mazmundorligini koʻrsatuvchi muhim omillardan. musiqada — 1) musiqa asarining tuzilishi (qarang: musiqa shakli); 2) kompozitor ijodining mahsuli, tugal musiqa asari; 3) koʻp ovozli musiqa asarlarini yaratish jarayoni, badiiy ijod turi; 4) konservatoriya va boshqa musiqa oʻquv yurtlarida oʻqitiladigan tarixiy-nazariy va amaliy fan. musiqiy mavzularni yaratish tamoyillari, ularni rivojlantirishda koʻp ovozli musiqa vositalaridan unumli foydalanish yoʻllari, muayyan musiqa janri, tur va uslublarning xususiyatlari, asarlar tuzilishi va tugal shaklga keltirilishi qonun-qoidalari kabi maʼlumotlardan iborat. 2.biror bir shakl fazoda joylashishiga ko‘ra uch turga bo‘linadi: 1. frontal; 2. hajmiy; 3. hajmiy-fazoviy. tomoshabin ham shakllarni uch yo‘sindaidrok etishi mumkin: 1) tomoshabin bir joyda turib shaklni ko‘radi; 2) tomoshabin shaklning atrofida aylanib uning tashqi ko’rinishini ko‘radi; 3) tomoshabin shaklning ichi sari harakat …

4 / 5

o‘rtasi ichkariga kirgan shaklda ham bo‘lishi mumkin. aksari frontal kompozitsiyali binoning tarzi maydonga yoki ko‘chaga qaratiladi. namozgohlar arxitekturasi frontal kompozitsiyaning yorqin namunasidir. masalan, toshkent namozgohi (hazrati imom majmuasi), buxoro namozgohi. buxoro namozgohining dastlabki xi asrdagi holati ham, xvi asrdagi holati ham frontal kompozitsiyani beradi. oddiy frontal kompozitsiyali bino ko‘proq to ‘g‘ri to‘rtburchaklardan tashkil topadi. bunga misol qilib voskresonnada (fransiyada) arx. korbyuzye qurgan villa tarzini keltirish mumkin. frontal kompozitsiyani tuzish qator shartlarga bog‘liqki, uiar frontal kompozitsiyaning ta’sirchanligini ta’minlaydi: - frontallik uchun yuzaning bo‘yi eniga nisbatan nyuans munosabatda bo‘lishi; - frontal yuzalar kolproq to‘g‘ri to‘rtburchakli siluetga ega bomishi; -frontal yuzaning qisimlarga bominishlari; -frontal yuza vertikal, gorizantal chiziqlarga ega bo‘lishi bilan ajralib turadi. egri chiziqli bo'linishlar frontallikni buzadi.frontal kompozitsiyada uning elementlari bir yuzada joylashishi yokiko‘zga uncha tashlanmaydigan relyef hosil qilishi mumkin.agar elementlar ichkariga ko'proq kirib ketsa, frontallik buziladi. frontallikni saqlash shartlaridan biri elem entlar yuzasidagi rang, faktura, yorug‘-soya, relyef kabi sifatlarning muvozanatda bomishidir. …

5 / 5

ar kompozitsiyaning ta’sirchanligini oshiradi.hajmiylik uchun uch koordinata bo‘ylab olingan o’lchamlarning tengligiyoki tenglikka yaqinligi xarakterlidir; kub, balandligi diametriga yaqin bo‘lgansilindr kabi shakllar hajmiy kompozitsiyani tashkil qiladi; balandligi qolgan ikki o'lchamiga nisbatan ajralib turgan shaklda ham hajmiylik ta’minlanadi; bu alohida turuvchi ustun, minorasimon inshootlardir. hajmiy shakl hajm sifatida idrok etilsagina hajmiy kompozitsiya vujudga keladi; bir tomondan idrok etilgan kub frontal shaklday tugallanadi; ko‘p qirrali prizmani tomoshabin bir nuqtadan idrok etsa ham hajmiylik namoyon bo‘ladi. hajmiy kompozitsiyada shaklning tomoshabinga nisbatan joylashishi nihoyatda muhimdir. agar shakl perpendikular tekislilar bilan chegaralangan bo‘lsa, tomoshabin uning faqat bir tomonini ko‘rsa, tomoshabin uni hajmiy shakl deb qabul qilmaydi.shaklni aylantirishjarayonida kokruvchi birvaqtning o‘zida uning 2 tomonini va u hosil qilgan burchakni ko‘rsa, shakl hajmi to‘laroq namoyon bo‘ladi.gorizont balandligi shaklning idrok etilishiga katta ta’sir ko‘rsatadi. ko'ruvchi bilan shakl orasidagi masofa kattalashsa, shakl chegaralari (silueti) juda kam o‘zgaradi, hajm kuchsizroq ifodalanadi. ko‘ruvchi bilan shakl orasidagi nmsofa yaqinlashtirilsa, shakl chegaralari keskinroq farqlanadi; …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompozitsiya turlari (15-amaliyot mavzusi)"

15-amaliyot mavzusi: kompozitsiya turlari. reja: 1) kompozitsiya haqida umumiy tushuncha. 2) kompozitsiya turlari. 1.kompozitsiya (lotincha: compositio — tuzilish, birlashish, bogʻlanish) — badiiy asarning mazmunan, harakteri va maqsadi jihatidan bogʻlangan qismlarining joylashishi. har qanday badiiy ijod mahsuli bo‘lmish asaming mukammalligi, saviyasi, birinchi navbatda, kompozitsiya orqali namoyon bo‘ladi. «kompozitsiya» so‘zi «yaxlitlik», «birlik», «o‘zaro bog'liqlik» degan m a’nolarni bildiradi. boshqacha qilib aytaganda, qismlaming butunlikka bog‘liqligini ta'minlovchi sifatlar kompozitsiyani tashkil etadi. umuman olganda, asarning tuzilishi uning kompozitsiyasini tashkil qiladi. asarning tuzilishi, kompozitsiyasi qancha puxta bo‘lsa, uning saviyasi ham shuncha yuqori bo‘ladi. tasviri...

This file contains 5 pages in DOCX format (19.0 KB). To download "kompozitsiya turlari (15-amaliyot mavzusi)", click the Telegram button on the left.

Tags: kompozitsiya turlari (15-amaliy… DOCX 5 pages Free download Telegram