metallarning va qotishmalarning xossalari

PPTX 15 pages 437.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 437.0 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation metal va qotishmalarning xossalari abdulloh 1. metallarning va qotishmalarning qo'llanilishi 2. qotishmalar va ularning xossalari 3. metallarning asosiy xossalari reja: metallarning elektr xossalari temirning elektr o'tkazuvchanligi (10×10⁶ s/m atrofida) misga nisbatan ancha past, ammo po'lat kabi qotishmalar tarkibida, uning magnit xossalari bilan birgalikda, elektr motorlari va transformatorlar kabi qurilmalarda muhim rol o'ynaydi. alyuminiyning eng muhim elektr xossalaridan biri uning past zichligi va yuqori elektr o'tkazuvchanligi (37,7×10⁶ s/m) bo'lib, bu uni elektr uzatish liniyalarida, germaniya va aqshda keng qo'llanilishini belgilaydi. misol uchun, kumushning elektr o'tkazuvchanligi 62,1×10⁶ s/m ni tashkil etadi, bu esa misnikidan biroz past bo'lsa-da, elektronika sanoatida, ayniqsa, yuqori chastotali dasturlarda keng qo'llanilishini ta'minlaydi. qotishmalarning mexanik xossalari mis qotishmasi, masalan, messing (mis va sink qotishmasi), 500 mpa gacha bo'lgan yuqori mustahkamlikka ega, shu bilan birga yaxshi issiqlik o'tkazuvchanligi bilan ajralib turadi, buning natijasida u rossiya va evropa mamlakatlarida elektr apparatlari ishlab chiqarishda keng qo'llaniladi. qotishmalarning chidamlilik chegarasi, masalan, …

2 / 15

ammo 3% dan ortiq sink qotishmasi (mis-sink qotishmasi) korroziyaga nisbatan ancha yuqori chidamlilik namoyon etadi. temir qotishmalari, jumladan po'latlar, turli xil kislotalar (masalan, sulfat kislota) ta'siriga chidamlilik darajasi tarkibidagi qo'shimcha elementlarga, masalan, xrom (cr) miqdoriga bog'liq bo'lib, 10-15% cr po'latlar korroziyaga yuqori chidamlilikka ega. qotishmalarning elektr xossalari qotishmalarning elektr oʻtkazuvchanligi, masalan, temir-nikel qotishmalari (invar) kabi, temperaturaga bogʻliq boʻlib, xona haroratida 10^-6 om·m atrofida oʻzgaradi. yuqori haroratlarda, taxminan 1000°c da, baʼzi alyumin qotishmalari, masalan, d16 alyumin qotishmasi, elektr qarshiligining keskin oʻzgarishini namoyon qiladi. qotishmalarning elektr oʻtkazuvchanligi, masalan, mis qotishmalari uchun 50-60% gacha, toza misga nisbatan pastroq boʻlishi mumkin, bu qotishma tarkibidagi qoʻshimcha elementlarning taʼsiriga bogʻliq. metallarning kimyoviy xossalari metallarning korroziyaga chidamliligi ularning tarkibiga va atrof-muhit sharoitlariga bog'liq. masalan, 18/8 zanglamaydigan po'lat (xrom va nikel qotishmasi) 25°c da yuqori korroziyaga chidamlilik ko'rsatadi, lekin yuqori haroratlarda yoki xloridli muhitda bu xususiyatini yo'qotishi mumkin. metallarning oksidlanish darajasi ularning elektron berish qobiliyatiga bog'liq. masalan, alyuminiy …

3 / 15

magnit jihatdan zaif material sifatida tavsiflaydi. perm qotishmalari guruhiga kiruvchi alnico magnitlari, o'zining yuqori energiya mahsuloti tufayli (taxminan 12-15 mg·oe) radiotexnika va elektrotexnika sohalarida, masalan, samarqanddagi bir zavodda ishlab chiqariladigan qurilmalarda qo'llaniladi. nikel-alyuminiy qotishmalari, xususan, alnico qotishmalari, yuqori koersitiv kuchi bilan ajralib turadi va taxminan 700-1600 ka/m oralig'ida bo'ladi, shuning uchun yuqori haroratlarda ham magnit xossalarini saqlab qoladi. qotishmalar turlari qotishmalar tarkibiga kiruvchi metallarning nisbati va ularning kristall panjaralaridagi o'zaro ta'siri tufayli, masalan, 90% mis va 10% qalay qotishmasi bronza sifatida, fizikaviy xossalari sezilarli darajada farq qilishi mumkin. temir asosidagi qotishmalar, masalan, po'lat (temir va uglerod qotishmasi), turli miqdordagi uglerod (0,02% dan 2% gacha) qo'shilishi natijasida mustahkamlik va egiluvchanlik kabi mexanik xossalari jihatidan katta farqlarga ega alyuminiy qotishmalari, misol uchun, aviatsiya sanoatida keng qo'llaniladigan duralyumin (alyuminiy, mis, magniy va marganets qotishmasi) yuqori mustahkamlik va yengillik xususiyatlariga ega bo'lib, aqsh va rossiya kabi davlatlarda samolyot qurishda faol ishlatiladi. metallarning va qotishmalarning …

4 / 15

yiliga millionlab tonna chiqindini qayta ishlaydi. metallarning magnit xossalari alyuminiy qotishmalari, masalan, duralyuminiy, o'zlarining past magnit o'tkazuvchanligiga ega bo'lib, taxminan 1 ga yaqin, shuning uchun ular magnit maydonlaridan himoya qilishda qo'llaniladi, masalan, qarshi shahridagi elektronika zavodlarida. nikel va kobalt kabi metallar kuchli ferromagnetik xususiyatlarga ega bo'lib, ularning magnitlanish darajasi 10000 ga yaqin gauss bo'lishi mumkin. bu xususiyat toshkentdagi magnit ishlab chiqarishda muhim ahamiyatga ega. temirning magnit o'tkazuvchanligi 1000 ga yaqin bo'lib, bu boshqa metallarga nisbatan ancha yuqori va shu sababli u elektr motorlarida keng qo'llaniladi, masalan, samarqanddagi zavodlarda. metallarning mexanik xossalari mis qotishmalari, masalan, bronzalar, yuqori plastiklikka ega, 10-30% gacha cho'zilishga bardosh bera oladi va elektr o'tkazuvchanligi misning o'ziga nisbatan pastroq bo'lsa-da, samarqanddagi elektrotexnika korxonalarida keng ishlatiladi. alyuminiy qotishmalari, masalan, aviatsiya sanoatida keng qo'llaniladigan d16 alyuminiy qotishmasi, 450 mpa gacha bo'lgan taslim bo'lish kuchiga ega bo'lib, toshkentdagi zavodlarda ishlab chiqariladi. metallarning chidamlilik chegarasi, masalan, po'lat uchun 400-700 mpa oralig'ida bo'lib, …

5 / 15

ishi temir qotishmalari, masalan, po'lat, avtomobilsozlikda keng qo'llaniladi. dunyo bo'yicha 2022 yilda 100 milliondan ortiq avtomobil ishlab chiqarilgan bo'lib, ularning aksariyatida turli xil po'lat navlari ishlatilgan. mis qotishmalari, masalan, bronza va guruch, elektr simlari va qurilishda, xususan, 19-asr o'zbekistoni binolarida keng ishlatilgan. alyuminiy va uning qotishmalari aviatsiya sanoatida muhim ahamiyatga ega. masalan, boeing 787 dreamliner samolyotining 50% dan ortiq qismi alyuminiy qotishmalaridan tayyorlangan. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image1.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metallarning va qotishmalarning xossalari"

powerpoint presentation metal va qotishmalarning xossalari abdulloh 1. metallarning va qotishmalarning qo'llanilishi 2. qotishmalar va ularning xossalari 3. metallarning asosiy xossalari reja: metallarning elektr xossalari temirning elektr o'tkazuvchanligi (10×10⁶ s/m atrofida) misga nisbatan ancha past, ammo po'lat kabi qotishmalar tarkibida, uning magnit xossalari bilan birgalikda, elektr motorlari va transformatorlar kabi qurilmalarda muhim rol o'ynaydi. alyuminiyning eng muhim elektr xossalaridan biri uning past zichligi va yuqori elektr o'tkazuvchanligi (37,7×10⁶ s/m) bo'lib, bu uni elektr uzatish liniyalarida, germaniya va aqshda keng qo'llanilishini belgilaydi. misol uchun, kumushning elektr o'tkazuvchanligi 62,1×10⁶ s/m ni tashkil etadi, bu esa misnikidan biroz past bo'lsa-da, elek...

This file contains 15 pages in PPTX format (437.0 KB). To download "metallarning va qotishmalarning xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: metallarning va qotishmalarning… PPTX 15 pages Free download Telegram