dinshunoslik

DOC 84.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403873618_48261.doc «dinshunoslik» faniga kirish. dinning ibtidoiy shakllari din insoniyat ma`naviy hayotining tarkibiy qismidir. o’zbekiston respublikasida ziyolilar oldiga ma`naviy barkamol insonni shakllantirish vazifasi qo’yilgan bir paytda din masalasini chetlab o’tish mumkin emas. mazkur masalani hal etishda ilgarigi dinga agressiv hujum etish uslubining salohiyatsizligi hammaga ochiq-oydin. lekin keyingi paytda paydo bo’lgan diniy bo’lmagan masalalarni diniy deb atash, har qanday, hatto bir-biriga zid bo’lgan, fikrlarni tahlil qilmasdan turib maqtash uslubi ham o’zini oqlamaydi. demak, ushbu masalaga printsipial, professional, ilmiy yondashuv darkordir. o’zbekiston rossiya imperiyasi va sovet ittifoqi tarkibida bo’lgan va jahon hamjamiyatidan ajratilib yashagan bir davrda, ¢arbda x1x asrning o’rtalarida vujudga kelgan dinshunoslik fani ancha yo’l bosib o’tib, ko’plab ilmiy natijalarga erishdi. mustaqillik yillarida o’zbekiston tadqiqotchilari bu yangi soha bilan yaqindan tanishib, mutaxassis-kadrlarni tarbiyalay boshladilar. din - e`tiqod hamdir, bu esa har bir kishining shaxsiy ishi. lekin shaxsni har qanday missioner tashkilotlar ixtiyoriga ham tashlab qo’yib bo’lmaydi. ozod jamiyatda har bir inson o’z …

zolarining huquqlari, majburiyatlari haqida to’la ma`lumot beradi. o’quvchilarda qonunga hurmat hissini, o’zininggina emas, boshqalarning ham diniy his-tuyg’ularini hurmat qilish, tushunishga harakat qilish, o’z shaxsiy fikrlarini boshqa kishilarga tazyiq bilan o’tkazish g’ayriqonuniy xatti-harakat ekanligi, jаmоаt joylarida diniy masalalarda zo’ravonlik, tаjоvuzkоrlikkа yo’l qo’ymaslik dunyoqarashini shakllantiradi. o’zbekiston respublikasi jahon hamjamiyatiga kirib borayotgan bir sharoitda uning fuqarolari turli konfessiyalar vakillari bilan muloqot etishning yuksak madaniyatiga ega bo’lishi ham juda muhimdir. din tabiat, jamiyat, inson va uning ongi, yashashdan maqsadi hamda taqdiri insoniyatning bevosita qurshab olgan atrof-muhitdan tashqarida bo’lgan, uni yaratgan, ayni zamonda insonlarga to’g’ri, haqiqiy, odil hayot yo’lini ko’rsatadigan va o’rgatadigan ilohiy qudratga ishonch va ishonishni ifoda etadigan maslak, qarash, ta`limotdir. din muayyan ta`limotlar, his-tuyg’ular, toat-ibodatlar va diniy tashkilotlarning faoliyatlari orqali namoyon bo’ladi. u olam, hayot yaratilishini tasavvur qilishning alohida tariqasi, uni idrok etish usuli, olamda insoniyat paydo bo’lgandan to bizgacha o’tgan davrlarni ilohiy tasavvurda aks etishidir. din komil insonni tarbiyalashda salmoqli tarbiyalovchi qudratga …

iyat uchun zaruriy narsa, ijtimoiy hayotning ajralmas qismidir. u ijtimoiy munosabatlarni yuzaga keltiruvchi va amalga oshiruvchi omil sifatida namoyon bo’ladi. bu degani dinni jamiyatdagi bajaradigan vazifalariga ko’ra o’rganish mumkin demakdir. dinning vazifalari deganda uning alohida shaxsga va jamiyatga ta`sir qilish yo’li va tabiati nazarda tutiladi. bunda har bir din unga e`tiqod qiluvchi muayyan bir shaxsga u yoki bu jamoaga va umuman jamiyatga nima beradi? insonlar hayotiga qanday ta`sir ko’rsatadi? shunga o’xshash masalalar o’rganiladi. dinning ijtimoiy vazifalari haqidagi ta`limotni dinshunoslikda funktsionalizm rivojlantiradi. funktsi-onalizm jamiyatga ijtimoiy tizim sifatida qaraydi: unda jamiyatdagi har bir element muayyan funktsiyani bajaradi. dinning jamiyatda bajaradigan ijtimoiy, ma`naviy, ruhiy vazifalari quyidagilardan iboratdir: birinchidan, har qanday din o’z e`tiqod qiluvchilari uchun to’ldiruvchilik, tasalli beruvchilik - kompensatorlik vazi-fasini bajaradi. masalan, insonda doimiy ehtiyoj hosil bo’lishi hodisasini olaylik. inson o’z hayoti, turmush tarzi, tabiat va jamiyat bilan bo’lgan munosabatlari jarayonida hayotiy maqsadlariga erishishi ilojsiz bo’lib ko’ringanida, unda qandaydir ma`naviy-ruhiy ehtiyojga zaruriyat …

ariga oxiratda erishishga ishongan holda dunyo orzu-havaslariga ortiqcha berilmay, turmush mashaqqatlariga sabr qiladi. ikkinchidan, muayyan din o’z ta`limot tizimini vujudga keltirgach, o’ziga e`tiqod qiluvchilar jamoasini shu ta`limot doirasida saqlashga harakat qilgan va hozirda ham shunday. bu ijtimoiy hodisa dinning birlashtiruvchilik - integratorlik vazifasi deb ataladi. din hamisha muayyan ijtimoiy, etnik va ma`naviy hayotning o’z ta`sirida bo’lishiga intiladi. bu ta`sirning muntazamligini ta`minlash maqsadida din xalqlarning ijtimoiy hayotiga, axloqiy munosabatlariga, shuningdek adabiyoti va san`atiga ham ta`sir o’tkazadi. masalan, yahudiylikda mazkur din vakillarini bir mafkura atrofida saqlab turish uchun ularni bir millat va yagona maslak egalari ekanliklari, yagona xudo - yahvening eng sevimli bandalari ekanliklari uqtiriladi. xristianlikda ham e`tiqod qiluvchilarni bu dinga yanada ko’proq jalb etish uchun diniy memoriy, tasviriy, musiqa san`ati turlaridan unumli foydalaniladi. xristianlikda maxsus ikona chizuvchilik maktablari faoliyat olib boradi. uchinchidan, har bir din o’z qavmlari turmushini tartibga solib, nazorat qiluvchilik - regulyatorlik vazifasini bajaradi. dinlar o’z urf-odatlarining, marosim va …

t va ibodatlarni jamoa bo’lib bajarilishi lozimligi nazarda tutiladi. beshinchidan, dinning integratorlik vazifasi bilan legitimlovchilik-qonunlashtiruvchilik vazifasi chambarchas bog’liq. dinning bu funktsiyasining nazariy asosini yirik amerikalik sotsiolog ò. parsons ishlab chiqdi. uning fikricha, «har qanday ijtimoiy tizim muayyan cheklovlarsiz mavjud bo’la olmaydi. buning uchun u qonun darajasiga ko’tarilgan axloq normalarini ishlab chiqishi kerak. din bunday normalarni qonunlashtiribgina qolmay, ularga bo’lgan munosabatni ham belgilaydi». oltinchidan, din vazifalarining falsafiy, nazariy jihatlari ham mavjud. bu vazifa insonga yashashdan maqsad, hayot mazmunini, dorulfano va dorulbaqo dunyo masalalariga o’z munosabatini bildirib turishidan iboratdir. diniy tafakkurning shaxsiy yoki ijtimoiy ildizlari muammosini hal qilish bilan dinning kelib chiqishi muammosini hal qilish mumkin bo’ladi. e.òaylor kabi evolyutsion yo’nalishdagi pozitivistlarning chiqargan xulosasiga ko’ra, dinning ildizini «faylasuflik qilgan yovvoyi odam»ga taqaydilar. ya`ni, «u o’z-o’ziga borliq, o’zini o’rab turgan olamning paydo bo’lishi va o’zi kuzatgan hodisalarning haqiqati haqida savol bergan. unda fikrlash yuqori darajada bo’lmagan. shundan so’ng unda ruhlar, xudolar, farishtalar haqida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "dinshunoslik"

1403873618_48261.doc «dinshunoslik» faniga kirish. dinning ibtidoiy shakllari din insoniyat ma`naviy hayotining tarkibiy qismidir. o’zbekiston respublikasida ziyolilar oldiga ma`naviy barkamol insonni shakllantirish vazifasi qo’yilgan bir paytda din masalasini chetlab o’tish mumkin emas. mazkur masalani hal etishda ilgarigi dinga agressiv hujum etish uslubining salohiyatsizligi hammaga ochiq-oydin. lekin keyingi paytda paydo bo’lgan diniy bo’lmagan masalalarni diniy deb atash, har qanday, hatto bir-biriga zid bo’lgan, fikrlarni tahlil qilmasdan turib maqtash uslubi ham o’zini oqlamaydi. demak, ushbu masalaga printsipial, professional, ilmiy yondashuv darkordir. o’zbekiston rossiya imperiyasi va sovet ittifoqi tarkibida bo’lgan va jahon hamjamiyatidan ajratilib yashagan bir davrda, ¢arbda x...

DOC format, 84.5 KB. To download "dinshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: dinshunoslik DOC Free download Telegram