buddаviyliк

DOC 177.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403873582_48259.doc budizmning asosiy aqidalari “hayot-azob uqubat” va najot yo’li mavjud birinchi xaqiqat “azob uqubatlar mavjuddir” ikkinchi xaqiqat ”azoblarning sababi mavjuddir” uchinchi xaqiqat “azoblarni tugatish mumkin” to’rtinchi xaqiqat “azoblardan qutilish yo’li mavjuddir” buddаviyliк 1. buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi - v asrlarda hindistonda yuzaga kelgan. bu dinga e`tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri- lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodje, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit`alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqistonda istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddаviylikka e`tiqod qiluvchilar soni qanchaligi aniqlanmagan, chunki ko’pgina mamlakatlar huquq normalariga ko’ra qaysi dinga e`tiqod qiluvchilar soni qancha deb hisobot ishlari olib borilmaydi. biroq taxminan olinganda hozirgi kunda dunyoda buddаviylar soni 400 mln.ga yaqin bo’lib, ulardan 1 mln.ga yaqini monaxlardir. buddаviylik bundan 2500 yildan avvalroq hindistonda diniy falsafiy ta`limot sifatida vujudga kelib, unda ko’plab qonuniy …

iqod qiluvchilar nazarida markaziy hukumat qonunlaridan ko’ra ustun turadi. bu narsa zamirida buddаviylikning potentsial kuchi yotadi. 2. buddаviylik asoschisining shaxsi. buddаviylik asoschisi haqiqiy tarixiy shaxsdir. bu ko’plab buddаviylik bilan shug’ullangan tadqiqotchi olimlar bizgacha etib kelgan manbalar asosida isbot qilganlar. buddаviylik asoschisi haqida xabar beruvchi folklor va badiiy adabiyotlar uni siddxarta, gautama, shakyamuni, budda, tadxagata, djipa, bxagavan kabi ismlar bilan zikr etadilar. bu ismlarning ma`nolari quyidagicha: siddxartxa - shaxsiy ismi, gautama - urug’ ismi, shakyamuni - shaklar yoki shakiya qabilasidan chiqqan donishmand, budda - nurlangan, tadxagata - shunday qilib shunday ketgan, djina - g’olib, bxagavan - tantana qiluvchi. bu ismlar ichida eng mashhuri budda ismi bo’lib, shu ismdan uning diniga buddаviylik (buddizm, buddiylik) nomi berilgan. hozirgi kunda buddaning beshta biografiyasi ma`lumdir: «maxavostu» - eramizning ii asrida yozilgan, «lalitavistara» - eramizning ii-iii asrlarida yuzaga kelgan, «buddaxacharita» - budda faylasuflaridan biri ashvagxoshey tomonidan eramizning i-ii asrlarida yaratilgan, «nidanakatxa» - eramizning 1-asrida yozilgan va …

h o’g’lini orzu havaslar og’ushida tarbiyalar, uni hech bir kamchiliksiz katta qiladi. ulg’ayib qo’shni podshohlardan birining qizi yashadxaraga uylanadi va o’g’il ko’rib, unga raxula deb ism qo’yadi. hech bir qiyinchilik va kamchilik ko’rmay o’sgan bola siddxartхa ittifiqo qarigan cholni, bemorni, og’ir mehnatli bir rohibni uchratadi. bundan qattiq ta`sirlagan shahzoda insoniyatni qiyinchilik va azobdan qutqarish yo’llarini axtarib saroyni tashlab ketadi. bu vaqtda u 30 yoshda edi. u beshta rohibga ko’shilib, ular bilan qishloqma-qishloq kezib yuradi. ko’p vaqt bu rohiblarga hamrohlik qilib, ularning yo’llarida ma`lum maqsad yo’qligini va bu yo’l o’z oldiga qo’ygan maqsadi - insoniyatni azob uqubatdan qutqarishga olib bormasligini anglaydi va rohiblar jamoasidan ajraladi. u chakalakzor o’rmonlarda kezib, charchab bir daraxti tagida dam olish uchun o’tiradi va o’ziga toki haqiqatni topmaguncha shu erdan turmaslikni va`da beradi. bu o’tirishning 49 kuni uninu qalbidan «sen haqiqatni topding» degan sado keladi. shu paytda uning ko’z oldida butun borliq namoyon bo’ladi. u hamma joyda …

irilib, uning xoki 8 ta budda jamoalariga bo’lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona barpo etdi. buddaning hayoti haqida turli afsonalar ham to’qilgan. bu afsonalarda aytilishicha, budda ko’p yillar davomida er yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug’ilgan: 84 marta ruhoniy, 58 marta podshoh, 24 marta rohib, 13 marta savdogar, 18 marta maymun, 12 marta tovuq, 8 marta g’oz, 6 marta fil shuningdek baliq, qurbaqa, kalamush, quyon kabi qiyofalarda qayta tug’ilgan. jami 550 marta qayta tug’ilgan. u doimo qaerda, qay qiyofada tug’ilishini o’ziga o’zi belgilagan. so’nggi marta uni xudolar insoniyatni to’g’ri yo’lga boshlashi uchun inson qiyofasida yaratganlar. bu afsonalarning ba`zilariga ko’ra er yuzida gautamaga qadar 6 ta budda o’tgan. shuning uchun buddаviylikning ba`zi muqaddas joylarida 7 ta ibodatxona barpo etilgan. 7 ta botxa daraxti o’tkazilgan. ba`zi afsonalar 24 ta budda avlodi o’tgan desa, ba`zilari minglab buddalar o’tgan deb da`vo qiladi. 3. buddаviylik ta`limoti. buddаviylik qadimiy hind diniy …

ni shu holicha qabul qilishga chaqiradi. buddаviylik ta`limotiga ko’ra, har qanday narsa yoki hodisa u hoh moddiy yoki ma`naviy bo’lsin dxarma (element)lardan tuzilgan. bu elementlar o’z xususiyatiga ko’ra harakatsiz bo’lib, ularni harakatlantiruvchi kuch insonning xayollar va so’zlaridir. ob`ektiv haqiqat bu doimiy ravishda o’zgarib turuvchi dxarmalar oqimidir. harakatdagi dxarmalar mavjudligining 5 formasini yaratadi: tana, sezgi, his-tuyg’u, harakat, anglash. bu besh forma insonni tashkil qiladi. inson ular yordamida yashaydi va borliq bilan aloqadа bo’ladi, yaxshi yoki yomon ishlarni bajaradi. bu narsa insonning o’limi bilan tugallanadi. insonni tashkil qiluvchi besh forma (skandx) o’z navbatida qayta tug’iladi. yangi tananing xususiyatlari asos bo’luvchi besh natijani beradi: faoliyat, gumrohlik, xohish, istak va norma. bu protsess «hayot g’ildiragi»ni tashkil qiladi. «hayot g’ildiragi»da doimiy ravishda aylanib, inson abadiy qiynoqqa duchor bo’ladi. ikkinchi haqiqat - «qiynoqlarning sabablari mavjuddir». inson moddiy narsalar yoki ma`naviy qadriyatlardan foydalanib, ularni haqiqiy va doimiy deb hisoblaydi va doimo ularga ega bo’lishga intiladi. bu intilish …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "buddаviyliк"

1403873582_48259.doc budizmning asosiy aqidalari “hayot-azob uqubat” va najot yo’li mavjud birinchi xaqiqat “azob uqubatlar mavjuddir” ikkinchi xaqiqat ”azoblarning sababi mavjuddir” uchinchi xaqiqat “azoblarni tugatish mumkin” to’rtinchi xaqiqat “azoblardan qutilish yo’li mavjuddir” buddаviyliк 1. buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi - v asrlarda hindistonda yuzaga kelgan. bu dinga e`tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri- lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodje, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit`alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqistonda istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyo...

DOC format, 177.5 KB. To download "buddаviyliк", click the Telegram button on the left.

Tags: buddаviyliк DOC Free download Telegram