tunda chaqnagan yulduz (oybek ijodi asosida)

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662755271.doc αζαρ tunda chaqnagan yulduz xx asrning 30-yillarida, ayniqsa, mash`um ommaviy qatag`on paytida yurak-bag`ri butun yozuvchi, san`atkor, arbob, olim, omilkor qolmadi hisobi. oybek, g`afur g`ulom, hamid olimjon, mirtemir, shayxzodani qamamadilar. lekin ularni shunchalik xor-zor qildilarki inson zoti bunday ruhiy-ma`naviy azoblarga tob berishi amri mahol edi. 1937 yilning 31 avgustidan 5 sentayabrgacha oybek uchun do`zax azobidan qiyin kunlar bo`ldi. shu kunlarda o`zbekiston yozuvchilari uyushmasi plenumida yozuvchining siyosiy faoliyati, ijtimoiy-ma`naviy qiyofasi masalasi o`rtaga qo`yildi. oybekni millatchidan olib millatchiga solishdi, nari olib borib beri olib kelishdi. oybek o`zi bilmagan, yetti uxlab tushiga kirmagan «gunohlarini» o`zgalar og`zidan eshitib hangu mang bo`ldi. bunday vaziyatda inson o`zini himoya qilolmaydi, tuhmatlarni bo`yniga olishdan o`zga yo`li qolmaydi. plenum qarori bo`yicha «oybek yozuvchilar soyuzi a`zoligidan o`chirildi, til va adabiyot institutidan haydaldi» («o`zas», 2005, 21 yanvar). 1937 yilning sentabridan oybek o`z holiga tashlab qo`yildi. ishlamasa bo`lmaydi: uch farzandi, oilasi bor. oybek o`z tengqurlari orasida intelektual salohiyati kuchli olim edi. u …

, gay katull, tit lukretsiy, mark sitseron, kvint garatsiy, maron vergiliy, publiy ovidiy, lutsiy seneka, gay petroni, lutsiy apulley, albiy tibill, lukianlarning tragediya, komediya, didaktik poema, liro-epik doston, satiralari kiritilgan edi. oybek xrestomatiyani tarjima qilishdan oldin n.f.deratanining «yunon adabiyoti» (m.-l., 1932), «plavt teatri» (m.;1933 yil) singari asarlarini o`qib chiqdi. «rim adabiyoti xristomatiyasi tarjimasi oybekka zo`r ijod maktabi bo`ldi: tarjimon uch tur va ko`p janrdagi asarlarni bir yo`la o`zbekchaga o`girdi, sharh va lug`at mag`zini chaqdi. tarjimon deyarli barcha asarlari oxiriga «ba`zi o`zgarishlar bilan» degan iborani qo`shganki, tarjimaga ijodiy yondashganligi sezilib turadi. xrestomatiyaga kiritilgan asarlar mualliflari haqida tazkiramonand ma`lumot beriladi. «rim adabiyoti xrestomatiyasi»da asarlardan parchalarnigina berilgan. xrestomatiya, tarjimon mahoratini ko`rsatish maqsadida lutsiy senekaning «oktaviya» tragediyasidan kichik bir parchani kelitirishni loyiq topdik: oktaviya: endi zolim mustabid meni yuborar g`amli ko`lkalarning zulmat yurtiga. nimaga men sho`rlik behuda yig`lay? taqdir kimni loyiq ko`rgan bo`lsa u eltsin o`limga meni! ko`k tangrilarini chaqiraman... to`xtang, tentak, ko`k tangrilari …

n.f.deratani, n.a.timofeyev tayyorlagan «antik adabiyotdan xrestomatiya»ning i-ii jildlari chop etilgan edi. oybek tarjimasidagi «rim adabiyoti» xrestomatiyasi o`z qimmatini sira yo`qotgani yo`q. u hozir qayta nashr etilsa, oybek ilmiy merosining beazgi bo`lar edi. ۰۰۰ oybek yozuvchilar soyuzidan chiqarilib, til va adabiyot institutidagi ishidan chetlanganda 33 yoshda-ishlab, o`qib-o`rganib, ijod qilib charchamaydigan balog`at pallsida edi. u «antik adabiyotdan xrestomatiya»ning ii jildini tarjima qilar ekan, o`zbek xalqining millat sifatida shakllanishi jarayonini haqqoniy aks ettirib beradigan roman konsepsiyasini ongida yetiltirayotgan edi. san`atkor qanday asar yozmasin, baribir, shaxsiy hayotining, oilaviy muhitning qaysidir tomonlarini aks ettiradi. katta epik asarda yozuvchiga tanish, uning xotirasidan o`rin olgan voqealar, kishilar tasvirlanadi. «qutlug` qon» romanida tasvirlangan voqealar xx asrning 10-yillari o`rtasida ro`y beradi. oybek davrlarni yaxshi eslaydi. aniqrog`i, xx asrning 10-yillari voqeligi, odamlari oybek ijodining o`q idizidan birini belgilaydi. u «bobom», «bolalik», «baxtigul va sog`indiq», «ulug` yo`l» asarlarida shu davrni tasvirlaydi. demoqchimizki, oybek ijodini o`rganganda biografik metodni zinhor unutmaslik joiz. fransuz …

protiplari haqida qiziqarli voqealar keltirgan. biz «qutlug` qon» asarining yozilishi jarayoni bilan bog`liq biografik jihatlarga e`tibor qaratmoqchimiz. boshqacha aytsak, yozuvchilar soyuzi plenumidan (31.viii-5. ix.1937) keyingi voqealarning oybek taqdiri, «qutlug` qon» romani biografiyasida qanday aks etganini ko`rsatmoqchimiz. obrazli aytganda, 1937 yildagi mash`um plenum navqiron oybekning yorug` kunini qop-qora tunga aylantirdi. oybekdagi san`atkorlik, yuksak iste`dod zimiston tunda charaqlagan yulduzni-«qutlug` qon» ni bunyod etdi. «qutlug` qon» romani 1938 yilda, qisqa muddatda bitilganligi aytiladi. roman yozilgan joy, fasl haqida o`zbekistonda xizmat ko`rsatgan san`at arbobi, dramaturg va rejissor rixsivoy orifjonov («o`zmen», 6-tom, t., 2003 yil, 566-bet) hikoya qilib bergan edi. rixsivoy aka asli yunusobodning oqota mavzesidan bo`lgan. qishlog`imizda oybek domlaning dala bog`i bo`lardi. bog`dagi ko`rkam shiypon hamon ko`z o`ngimdan ketmaydi. yoz kechalari oybek shiyponida kerosin chiroq allamahalgacha yoqiq turardi. men, 12 yoshli qishloq bolasi oybek domla shiyponidagi chiroqqa tikilib yotganimcha uyquga ketardim. u vaqtlarda elektr, radio qayoqda deysiz?! hatto jing`iroqli soat ham yo`q ekan-da qishlog`imizda. …

ini taqillatgan edim, zarifaxonim chiqib, meni ichkariga taklif qildilar. -oybek shu yerdami? -ha, shu yerda. lekin hali uyqudan turgani yo`q. -iye, soat bir bo`ldi-ku. kechasi ikkida yotgan bo`lsa ham, uyquga to`yishi kerak edi. -u ko`pincha soat uch-to`rtgacha shiyponda o`tirib ishlaydi. endi turadigan vaqti bo`ldi, kiring ichkariga.-zarifaxonim ayvondagi xontaxta ustiga dasturxon yozib, bir choynak choy keltirib qo`ydilar»... (93-94 betlar). zarifa saidnosirova «oybegim mening» (t., «sharq», 1994) xotira-kitobida 1934 yilda taxtapul va yunusobod mavzelari o`rtasidagi oqota degan joydan (hozirgi g`ulommahmud abdullayev mahallasi, avvalgi «voroshilov», «karl marks» kolxozi idorasining atrofi-a.r) bog` hovli sotib olganliklari, bu joy oybekka nihoyatda ma`qul bo`lgani haqida yozadi. muallif bog`ning ko`rinishini tiniq tasvirlaydi: «... boqqa torgina bog` ko`chadan kichkina bir eshikcha orqali kirilardi. eshikdan boshlangan yakka yo`lning o`ng tomonida katta hovuz, atrofida qizil olma og`ochlari terilgan... so`l tomonida bir tanobcha keladigan bedazor... hovuzdan keyin-qo`rg`on:unda bir uy va bir ayvon bor. qo`rg`on orqasi va bedazordan boshlab 18 ishkom uzum: charos, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tunda chaqnagan yulduz (oybek ijodi asosida)"

1662755271.doc αζαρ tunda chaqnagan yulduz xx asrning 30-yillarida, ayniqsa, mash`um ommaviy qatag`on paytida yurak-bag`ri butun yozuvchi, san`atkor, arbob, olim, omilkor qolmadi hisobi. oybek, g`afur g`ulom, hamid olimjon, mirtemir, shayxzodani qamamadilar. lekin ularni shunchalik xor-zor qildilarki inson zoti bunday ruhiy-ma`naviy azoblarga tob berishi amri mahol edi. 1937 yilning 31 avgustidan 5 sentayabrgacha oybek uchun do`zax azobidan qiyin kunlar bo`ldi. shu kunlarda o`zbekiston yozuvchilari uyushmasi plenumida yozuvchining siyosiy faoliyati, ijtimoiy-ma`naviy qiyofasi masalasi o`rtaga qo`yildi. oybekni millatchidan olib millatchiga solishdi, nari olib borib beri olib kelishdi. oybek o`zi bilmagan, yetti uxlab tushiga kirmagan «gunohlarini» o`zgalar og`zidan eshitib hangu mang bo`ld...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "tunda chaqnagan yulduz (oybek ijodi asosida)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tunda chaqnagan yulduz (oybek i… DOC Бесплатная загрузка Telegram