sensor alaliyali psixologik pedagogik va nutqiy xususiyatlari

DOCX 10 pages 33.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.4 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

sensor alaliyali psixologik pedagogik va nutqiy xususiyatlari. jizzax davlat pedagogika universiteti pedagogika va psixologiya fakulteti defektologiya logopediya yo‘nalishi xaitova ruxshona annotatsiya: ushbu maqolada sensor alaliya motor alaliyaga nisbatan kam o‘rganilgan. bu holat ma’lum ma’noda sensor alaliyani amaliyotda juda kam o‘rganish bilan bog‘liq. sensor alaliyani mustaqil nutq buzilishi sifatida ko‘rinishi haqida hozirgi kunda ham ayrim mualliflar aniq bir fikr ayta olmaydilar. kalit so‘zlar:sensor, alaliya,psixologiya,nutq,nut texnikasi,alaliya. annotation:sensory alalia is less studied than motor alalia in this article. in a certain sense, this situation is connected with very little study of sensory alalia in practice. even now, some authors cannot give a clear opinion about the appearance of sensory alalia as an independent speech disorder. key words: sensory, alalia, psychology, speech, speech technique, alalia. аннотация: в данной статье сенсорная алалия изучена меньше, чем моторная. в определенном смысле такая ситуация связана с тем, что сенсорная алалия редко изучается на практике. даже в настоящее время …

2 / 10

nutqiy tovush tahlilini amalga oshiruvchi nutq eshituv analizatorining ildizi (geshel halqasi) faoliyatini og‘ir analitik-sintetik buzilishlari kuzatiladi. bunday bolalarda fonematik idrok shakllanmaydi, fonemalar differensiallashmaydi va so‘z yaxlit idrok eshitilmaydi, akustik, gnostik jarayonlar rivojlanmaydi va nutqiy tovushlarni idrok etish qobiliyati pasaygan bo‘ladi. sensor alaliya motor alaliyaga nisbatan kam o‘rganilgan. bu holat ma’lum ma’noda sensor alaliyani amaliyotda juda kam o‘rganish bilan bog‘liq. sensor alaliyani mustaqil nutq buzilishi sifatida ko‘rinishi haqida hozirgi kunda ham ayrim mualliflar aniq bir fikr ayta olmaydilar. nutqiy tushunishning yetishmasligi yoki yo‘qligida, eng avvalo, odamning eshitish holati haqida savol tug‘iladi. bir necha marotaba o‘tkazilgan maxsus tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, ko‘pgina hollarda sensor alaliyali bolalarda tonal (jismoniy) eshituvning sezilarsiz pasayishi mavjud, biroq u nutqiy tushunishning rivojlanishini tormozlashi uchun unchalik jiddiy emas. n.n. traugotning ma’lumotlariga ko‘ra, ma’lum bolalar 6 m uzoqlikda (bu normal eshitishda o‘rtacha balandlikda nutqni idrok etishning me’yoriy darajasi) o‘zlariga qaratilgan nutqni tushunadilar, lekin eshitganlarini ma’nosini tushunmaydilar, bu bolalarda aqliy zaiflik belgilari …

3 / 10

ndlikdagi signallar goh idrok qilinadi, goh qilinmaydi. sensor alaliyada eshituv diqqati va idrokining o‘ziga xos xususiyatlari, ularning sekinlashgani turg‘un emasligi eshitish holatini to‘g‘ri baholashga to‘sqinlik qiladi. ixtiyoriy eshituv diqqatida ham kamchiliklar kuzatiladi: bolalar eshitmaydilar, tez charchaydilar, chalg‘iydilar, tovush ohangiga qiziqishni tez yo‘qotadilar va h.k. audiometrik tekshiruv, qachonki uni bir necha marotaba o‘tkazilsa va bola vaziyatga ko‘nikib, vazifalarni to‘g‘ri tushuna boshlasagina birmuncha asosli bo‘ladi. bolaning eshitish qobiliyati haqida yakuniy xulosalar, faqatgina 8 – 10 tekshirishlardan olingan ma’lumotlar, audiogrammalarni taqqoslash natijasida keltiriladi. eshituv analizatori tovush o‘tkazish funksiyasining saqlangan holatida bolalarda fazoda tovushni o‘rnini bilish qobiliyatining yo‘qligi aniqlanadi, eshituv xotirasining buzilishi, tovush ta’sirlovchilariga loqaydlik kuzatiladi. tushunish, qiziqish va javob olish uchun murojaat qilingan signal (kattalar nutqi) juda zaif bo‘lib chiqadi. diqqatning uyg‘onmasligi va uning tez toliqishi – yetishmovchilik sur’atidagi o‘ziga xos ko‘rinishlardir. n.n. traugott, s.i. kaydanova (1975) sensor alaliyali bolalarda yuqori chastotali ovozga eshituvning pasayishi va tonal (nutqiy bo‘lmagan) hamda nutqiy eshituv buzilishining …

4 / 10

yada predmet (harakat) va uni ta’riflovchi so‘z o‘rtasida bog‘liqlik shakllanmaydi. bu holatni tadqiqotchilar tutashuvi akupatiya deb nomlaydilar. sensor alaliyada eshituvning sifatsizligini tadqiqotchilar bosh miya po‘stlog‘i to‘qimalarining jarohatlangan yoki rivojlanmagan o‘choqlarining kattaligi bilan, bola miyasida tor o‘choqli xarakterdagi jarohatning yo‘qligi bilan tushuntiradilar. ayrim hollarda sensor alaliyalik bolalar asossiz ravishda kar va zaif eshituvchilar uchun mo‘ljallangan maxsus muassasalarga yuboriladilar. n.n. traugott (1940) maxsus maktablarda 200 ta kar o‘quvchilarni tekshirib, ularning ichidan 8 ta noto‘g‘ri tasniflangan sensor alaliyalik bolalarni ajratib ko‘rsatadi. sensor alaliyada nutqni tushunishdagi buzilishlar, eshitish pasayishi natijasida kelib chiqadigan kamchiliklardan farq qiladi. kuzatishlarning ko‘rsatishicha, odatda, zaif eshituvchilar idrokida turg‘un va doimiy kamchilik kuzatiladi. sensor buzilishlar esa idrokning turg‘un bo‘lmagan buzilishlari bilan farqlanadi. bolalar bir xil balandlikdagi nutqiy signallarni goh eshitadilar, goh eshitmaydilar. bu bolaning qo‘zg‘aluvchanligi yoki tormozlanganligidan ruhiy faolligi, atrof-muhit ta’siri, tekshirish paytidagi sharoit, signallarni berish usuli va qator boshqa omillar bilan bog‘liq. miyaning rivojlanmaganligi yoki erta jarohatlanishi yetilmagan miya to‘qimalari …

5 / 10

ushunishini yaxshilaydi va sensor alaliyali bolalarda qayta samaraga erishiladi. 1. haddan tashqari kuchli ta’sirlovchilar bosh miya po‘stlog‘ida haddan tashqari himoyalovchi tormozlanishni keltirib chiqaradi va bunda to‘qimalarning rivojlanmaganligi funksional blokada holatiga tushadi, tormozlanuvchi jarayon oshadi, to‘qimalar faoliyatdan o‘chadi. sensor yetishmovchilikka ega bolalar, odatda, birmuncha sekin, tinch nutqni shovqinli, baland nutqga qaraganda yaxshiroq idrok qiladilar. eshitish apparatlaridan foydalanish zaif eshituvchilar idrokini yaxshilaydi va sensor alaliyada idrokning yaxshilanishiga olib kelmaydi. sensor alaliyali bolalar eshituvi haqida bir xil fikrlar bo‘lmasa ham, alohida tadqiqotchilarda shu narsa o‘rnatilgan: chastotaning barcha diapazonlarida eshituvning sezilarsiz pasayishi, eshituv diqqati va idrokining yuqori darajada toliqishi kuzatiladi. sensor alaliyada idrok qilish imkoniyati tovush ta’sirlovchilarining kirish tempi, ular orasidagi intervalning borligi, tovushlar sifatiga (idrok uchun ko‘rsatiluvchi) bog‘liqdir. toza ovozlar, odatda, yomonroq idrok qilinadi. sensor alaliyada zaif eshituvchilardan farqli ravishda giperakuziyalar kuzatiladi (giperakuziya – atrofidagilar uchun befarq bo‘lgan tovushlarga sezgirlikning oshishi). masalan, chakillab tomayotgan suv ovozi, eshik g‘irchillashi va h.k. zaif eshituvchi bolalar …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sensor alaliyali psixologik pedagogik va nutqiy xususiyatlari"

sensor alaliyali psixologik pedagogik va nutqiy xususiyatlari. jizzax davlat pedagogika universiteti pedagogika va psixologiya fakulteti defektologiya logopediya yo‘nalishi xaitova ruxshona annotatsiya: ushbu maqolada sensor alaliya motor alaliyaga nisbatan kam o‘rganilgan. bu holat ma’lum ma’noda sensor alaliyani amaliyotda juda kam o‘rganish bilan bog‘liq. sensor alaliyani mustaqil nutq buzilishi sifatida ko‘rinishi haqida hozirgi kunda ham ayrim mualliflar aniq bir fikr ayta olmaydilar. kalit so‘zlar:sensor, alaliya,psixologiya,nutq,nut texnikasi,alaliya. annotation:sensory alalia is less studied than motor alalia in this article. in a certain sense, this situation is connected with very little study of sensory alalia in practice. even now, some authors cannot give a clear opinion about...

This file contains 10 pages in DOCX format (33.4 KB). To download "sensor alaliyali psixologik pedagogik va nutqiy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: sensor alaliyali psixologik ped… DOCX 10 pages Free download Telegram