ta’lim metodlari va pedagogik texnologiyalar haqida umumiy tushuncha

DOCX 6 pages 41.8 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.8 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

metod, usul va texnologiya. ta’lim metodi tushunchasi anchagina murakkabdir. shu bois pedagogikada uning tobora aniq talqini xususida munozara haligacha davom etmoqda. biroq bu tushunchaga beriladigan didaktlarning turli ta’riflariga qaramay, ularning nuqtai nazarlarini yaqinlashtiradigan qandaydir umumiylikni ham ta’kidlash mumkin. ko’pchilik mualliflar ta’lim metodini o’quvchilarning o’quv bilish faoliyatini tashkil etish usuli, deb hisoblashga moyildir. shu qoidani boshlang’ich nuqta bilib, mazkur tushunchani yanada batafsil ko’rib chiqish va uning ilmiy ta’rifiga kelishga harakat qilamiz. metod so’zi yunoncha tadqiqot, maqsadga erishish yo’li, usuli deganidir. metod – eng umumiy ma’noda – maqsadga erishish usuli, ma’lum tarzda tartibga solingan faoliyat. ko’rinadiki, bu o’rinda ham o’qituvchining o’rgatuvchi ishi va u tashkil etgan o’quvchilarning faol o’quv-bilish faoliyati uyg’unlashadi. ta’lim metodlari deyilganda, o‘rganilayotgan materialni egallashga qaratilgan turli didaktik vazifalarni hal etish bo‘yicha o‘qituvchining o‘rgatuvchi ishi va o‘quvchilarning o‘quv-bilish faoliyatini tashkil etish usullari yig’indisi tushuniladi. didaktikada, shuningdek, ta’lim usullari atamasi ham keng qo’llanadi. ta’lim usuli – ta’lim metodining tarkibiy qismi yoki …

2 / 6

sullar (mashqning qoidasini o’qib berish (1-usul), bittasini namuna sifatida bajarib ko’rsatish (2-usul), o’qituvchining namunasi asosida o’quvchilar tomonidan mashqning bajarilishi (3-usul), o’quvchilar tomonidan bajarilgan mashqlarni tekshirish va xatolarini tuzatish (4-usul) va boshqalar) yordamida amalga oshiriladi. o’qituvchilarning ayrimlari esa, “metod” tushunchasining o’rniga “uslub” tushunchasini ham qo’llaydilar. ammo “uslub” tushunchasi “metod” atamasining mohiyatini o’zida to’liq aks ettira olmaydi. chunki uslub ko’proq xususiy (so’z borayotgan holatda aynan o’qituvchiga xoslikni ifoda etadi) tavsifga ega bo’lib, aniq maqsadga erishish yo’li sifatida xizmat qila olmaydi. pedagogik texnologiya – bu muayyan loyiha asosida tashkil etiladigan, aniq maqsadga yo‘naltipilgan hamda ushbu maqsadning natijalanishini kafolatlovchi pedagogik faoliyat japayoni mazmunidir. ta’lim amaliyotida “pedagogik texnologiya” tushunchasi uch darajada qo’llaniladi: umumpedagogik (makro) daraja. mazkur darajaga muvofiq keladigan texnologiyalar yaxlit pedagogik jarayonga tegishli bo’lib, ularga muammoli, tabaqalashtirilgan, integratsion, shaxsga yo’naltirilgan, rivojlantiruvchi, modulli, masofali o’qitish texnologiyalarini misol sifatida keltirish mumkin. mazkur texnologiyalar innovatsiya tavsifiga ega bo’lib, novator o’qituvchilar, olimlar va izlanuvchilar tomonidan ishlab chiqiladi hamda …

3 / 6

daraja (mikro). mazkur darajaga tegishli texnologiyalar o’quv-tarbiya jarayonining ma’lum tarkibiy qismi, alohida shaxs sifatlarini shakllantirish, maxsus o’quv ko’nikma va malakalarini tarkib toptirishga xizmat qiladi. masalan, o’quvchilarning mantiqiy fikrlashini shakllantirish texnologiyasi, o’quvchilarning aqliy qobiliyatini rivojlantirish texnologiyasi va boshqalar. metodika – qat’iy ketma-ketlikka (algoritmik xarakterga), ilgari o‘rnatilgan reja (qoida), tizimga aniq rioya qilish bo‘lib, biror bir ishni maqsadga muvofiq o‘tkazish metodlari, yo‘llari majmuasi. “metodika” tushunchasi turli fanlarni o‘qitish bilan ham bog‘liqlikda qo‘llanilib, ma’lum sohani o‘qitish jarayoni, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillari, shakl, metod va vositalari yig‘indisini o‘zida ifoda etadi. “metodika” va “texnologiya” tushunchalarining bahs doirasi bilan ham bog’liqlikda ayrim farqli jihatlarni ajratib ko’rsatish mumkin. jumladan, metodik tizim “qanday o’qitish?”, “nima uchun o’qitish?”, “nimaga o’rgatish?” kabi savollarga javob izlaydi, texnologiya esa, “qanday tarzda samarali o’qitishga erishish mumkin?” degan savolni markazga qo’yadi. metodika o’quv jarayoninin qanday tarzda tashkil etish lozimligini nazarda tutsa, texnologiya qay yo’sinda o’quv jarayonini eng qulay, maqbul tarzda amalga oshirishga diqqat-e’tiborni qaratadi. zamonaviy …

4 / 6

vchilarning bilish faoliyati tavsifiga ko’ra ta’lim metodlari tasnifi (i.ya.lerner va m.n.skatkin). tа’lim mеtоdining nоmlаnishi o’qituvchi fаоliyati o’quvchi fаоliyati ахbоriy-rеtsеptiv o’quv ахbоrоtini uzаtish, o’rgаnilаyotgаn оb’еkt bilаn o’quvchi hаrаkаtini tаshkil etish bilimlаrni idrоk etish, аnglаsh vа yoddа sаqlаsh. rеprоduktiv bilimlаr hаmdа аqliy vа fаоliyat usullаrini hоsil qilishgа dоir tоpshiriqlаrni tuzish vа tаqdim etish nаmunа аsоsidа bilimlаrni hаmdа аqliy vа fаоliyat usullаrini egаllаsh. muаmmоli bаyon etish muаmmоni qo’yish vа uni hаl etish usullаrini оchib bеrish tоpshiriqni idrоk etish vа uni qismlаrgа аjrаtish. tоpshiriq qismlаrini mustаqil hаl etish vа o’z-o’zini nаzоrаt qilish evristik (qismаn-izlаnish) muаmmоni qo’yish vа uni hаl etishgа dоir qаdаmlаr kеtmа-kеtligini rеjаlаtirish. o’quvchilаr fаоliyatini bоshqаrish qo’yilgаn vаzifа bilаn bоg’liqlikdа muаmmоni hаl etish yo’llаrini mustаqil izlаsh vа o’qituvchining qismаn ko’mаgi yordаmidа muаmmоni hаl etish tаdqiqоtchilikkа dоir mustаqil hаl etishgа dоir muаmmоli vаzifаlаrni shаkllаntirish. muаmmоni hаl etilish jаrаyonini nаzоrаt qilish muаmmоni mustаqil hаl etish. asosiy didaktik maqsadlariga ko’ra ta’lim metodlari tasnifi (m.a.danilov va b.p.esipov): …

5 / 6

l metodlar va grafik organayzerlar. o’rgаnilаyotgаnlаrini o’zlаshtirishgа dа’vаt qilish mеtоdlаri yangi mаtеriаlni аnglаsh mеtоdlаri o’rgаnilgаnlаrini fikrlаshgа imkоn bеruvchi mеtоdlаr erkin yozish. klаstеr. аqliy hujum. b-b-b chizmаsi. chаlkаshtirilgаn mаntiqiy zаnjirlаr kеtmа-kеtligi. sеmаntik хususiyatlаr tаhlili. sеmаntik хususiyatlаr tаhlili. b-b-b chizmаsi. o’qitish bo’yichа qo’llаnmа. bir-birigа o’rgаtish. bir-biridаn so’rаsh. ikki qismli kundаliklаr. eng аsоsiy tushunchаlаr, tаkrоrlаsh. t-chizmа. kоntsеptuаl jаdvаl. vеnn diаgrаmmаsi. nilufаr guli. bеsh minutlik essе. o’n minutlik essе. ta’lim metodlarining mohiyati va mazmuni. hikoya – o’qituvchi tomonidan mavzuga oid dalil, hodisa va voqealarning yaxlit yoki qismlarga bo’lib, tasviriy vositalar yordamida obrazli tasvirlash yo’li bilan ixcham, qisqa va izchil bayon qilinishi. metodning samarasi ko’p jihatdan o’qituvchining nuqt mahorati, so’zlarni o’z o’rnida, ifodali bayon qilishi, shuningdek, o’quvchilarning yoshi, rivojlanish darajasini inobatga olgan holda yondashuviga bog’liq. shu bois hikoya mazmuni o’quvchilarning mavjud bilimlariga tayanishi, ularni kengaytirishga xizmat qilishi zarur. hikoyaning axborotlar bilan boyitilishi maqsadga muvofiqdir. hikoya qilinayotgan materialni samaralash maxsus reja asosida amalga oshiriladi. o’qituvchi har …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta’lim metodlari va pedagogik texnologiyalar haqida umumiy tushuncha"

metod, usul va texnologiya. ta’lim metodi tushunchasi anchagina murakkabdir. shu bois pedagogikada uning tobora aniq talqini xususida munozara haligacha davom etmoqda. biroq bu tushunchaga beriladigan didaktlarning turli ta’riflariga qaramay, ularning nuqtai nazarlarini yaqinlashtiradigan qandaydir umumiylikni ham ta’kidlash mumkin. ko’pchilik mualliflar ta’lim metodini o’quvchilarning o’quv bilish faoliyatini tashkil etish usuli, deb hisoblashga moyildir. shu qoidani boshlang’ich nuqta bilib, mazkur tushunchani yanada batafsil ko’rib chiqish va uning ilmiy ta’rifiga kelishga harakat qilamiz. metod so’zi yunoncha tadqiqot, maqsadga erishish yo’li, usuli deganidir. metod – eng umumiy ma’noda – maqsadga erishish usuli, ma’lum tarzda tartibga solingan faoliyat. ko’rinadiki, bu o’rinda ham o’q...

This file contains 6 pages in DOCX format (41.8 KB). To download "ta’lim metodlari va pedagogik texnologiyalar haqida umumiy tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: ta’lim metodlari va pedagogik t… DOCX 6 pages Free download Telegram