qoraqalpoq adabiyoti

DOC 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662755470.doc αζαρ qoraqalpoq adabiyoti reja: 1. qoraqalpoq xalq og`zaki ijodi. 2. xviii-xix asrlar qoraqalpoq adabiyoti. yozma adabiyotning shakllanishi. 3. xx asr qoraqalpoq adabiyoti. 4. o`zaro adabiy aloqalar. qoraqalpoq xalqining o`ziga xos juda boy og`zaki ijodi va adabiyoti bor.xalqning orzu-istaklari folklor asarlarda o`z ifodasini topgan. xalq og`zaki ijodining bizgacha yetib kelgan namunalari orasida ajoyib lirik mazmundagi she`riy asarlarni ham, salmoqdor qahramonlik dostonlarini ham uchratish mumkin. qoraqalpoq xalqining “qirqqiz”, “er qo`shay”, “mast podsho”, “shaxriyor”, “alpomish” kabi dostonlarining deyarli hammasida vatanparvarlik g`oyalari va demokratik motivlar yorqin ifodalangan.shu bilan birgalikda qoraqolpoq folklorida qardosh turkiy xalqlarning adabiyotida mavjud bo`lgan “oshiq g`arib”, “yusuf va zulayxo”, “oshiq xamro”, “yusuf ahmad” kabi dostonlarni ham uchratish mumkin. qoraqalpoq yozuvchilari ham xxasrga qadar arab yozuvida ijod qilishgan.bular orasida xviii-xixasrlar etagida yashab ijod etgan jiyan jirav kabi shoirning ijodi alohida e`tiborga loyiq.u o`zining “darbadar el” nomli dostonida qoraqalpoq elining abulxayrxonga qarshi olib borgan kurashi hamda ayanchli taqdiri xaqida hikoya qiladi. qoraqaopoq …

jamiyatidagi hukmron doiralarning, jumladan ruhoniylarning zulmini, yaramas qilmishlarini fosh qilishga qaratdi. ayniqsa o`zining “shajar”, “ernazar biy”, “oydo`st biy” va “ahmoq podsho” dostonlari bilan qoraqalpoq klassik poeziyasida dostonchilikning rivojlanishiga salmoqli hissa qo`shdi. qoraqalpoq va o`zbek xalqlarining tarixi bir-biriga chambarchas bog`liq bo`lganiday, bu ikki qon-qarindosh xalqning adabiyoti o`rtasida o`zaro aloqa va ta`sir ham bir necha asrlik tarixga ega. o`zbek xalq doston va ertaklari (masalan, “alpomish”) ko`pdan beri qoraqalpoq halqi orasida mashhur bo`lganidek, qoraqalpoqlarning “qirq qiz” dostoni ham o`zbek kitobxonlari diqqatini uzoq o`tmish davrlardan o`ziga jalb etib kelgan. xxasrga kelib qoraqalpoq adabiyoti bevosita o`zbek adabiyotining ta`siri ostida ravnaq topdi. matbuot shakllandi. yangi adabiy tur va janrlar vujudga kelib rivojlandi.xx asrning 50 yillariga qadar adabiyotda she`riyat yetakchilik qilgan bo`lsa-da, nasrda ham qator muvaffaqiyatlarga erishildi.jumladan misol tariqasida a.begimovning “baliqchining qizi”, j.oymurzayevning “kamekboyning qilmishlari”,x.seitovning “mashaqqatli baxt”, a.qaypbergenovning “so`ngi xujum” nomli romanlarini ko`rsatish mumkin. ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda o`zbek-qoraqalpoq adabiy aloqalari yanada mustahkamlandi. o`zbek va qoraqalpoq …

ov singari klassik shoirlarning she`r va dostonlari, a.qaipbergenovning “so`nggi hujum”, “qoraqalpoqnoma”asarlari, “suymaganga suykalma” komediyasi xozirgi kunlarda ham o`zbek kitobxonlariga katta estetik zavq bag`ishlab kelmoqda. berdaq (1827-1900) berdimurod qarg`aboy o`g`li berdaq orol dengizi bo`ylarida yashab, baliqchilik bilan tirikchilik qiluvchi oilada dunyoga kelgan. u yoshlikda ota-onasidan yetim qolib, bir burda non uchun ovulma-ovul kezib chiqadi. so`ng ovul maktabida, keyin madrasada tahsil oldi. lekin madrasada o`qishni oxiriga yetkazolmay, uni tashlab ketishga majbur bo`ldi. berdaqning ijodi 18-19 yoshlarida dombira chertib, she`r aytishdan boshlandi. 25 yoshida u iste`dodli shoir sifatida xalq orasida tanildi. berdaqning she`rlari mehnatkash xalqning og`ir hayotini aks ettirishga, xiva xonlari va chor hukumati amaldorlarining zulmiga qarshi xalq noroziligini ifodalashga bag`ishlangan edi. berdaq xalq hayotini, uning ezgu orzu-istaklarini yaxshi bilgan shoir edi. shuning uchun uning she`rlarida xalqparvarlik, vatanparvarlik ruhi kuchli. masalan, o`zining “xalq uchun” nomli she`rida shoir ommani xalq ozodligi, uning ma`naviy va moddiy manfaatlari uchun fidokorlikka chaqiradi. berdaq she`riyatida xotin-qizlar obrazlari ham …

bu aytgan chin so`zim, so`zim emas, mening o`zim, yumilgancha ikki ko`zim, hech vaqt yoshsiz bo`lgan emas. birovlar juda zor bo`ldi, birovlar juda xor bo`ldi. lochinga qurgan to`r bo`ldi, to`rni hech kim uzgan emas. qarag`ay emas, so`kit bo`ldim, qari emas, yigit bo`ldim, tog`dan uchgan burgut bo`ldim, qo`nar yerim bo`lgan emas. gul bo`ldimu, yayramadim, oqil bo`lib, o`ylamadim, bulbul bo`lib sayramadim, hodisa kam bo`lgan emas. qurg`oq kunda yog`in bo`ldim, bo`ron bo`ldim, chaqin bo`ldim, palak yozgan qovun bo`ldim, betashvish kun bo`lgan emas. zolimlarning jabri o`tdi, yig`lay-yig`lay esim ketdi, nega muncha sho`rlik yetdi, yorug` kunim bo`lgan emas. qanchalar och, qanchalar to`q, to`q odamlar qayg`usi yo`q, ochlarning hech uyqusi yo`q, uni to`qlar bilgan emas. qoraqalpoq – xalq bo`lgandan, xalq atog`in olgan kundan, haq taolo yo`l solgandan – bir tenglikni olgan emas. eshonlarda muruvvat yo`q, biy-biylarda adolat yo`q, fuqaroda saodat yo`q, xalq o`ynab-kulgan emas. ey yoronlar, sirtim butun, bag`rim yonib bo`ldi tutun. zolim oshirib o`z haddin, aslo …

t., 1972. 9. www.ziyonet.uz page arxiv | www.arxiv.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qoraqalpoq adabiyoti"

1662755470.doc αζαρ qoraqalpoq adabiyoti reja: 1. qoraqalpoq xalq og`zaki ijodi. 2. xviii-xix asrlar qoraqalpoq adabiyoti. yozma adabiyotning shakllanishi. 3. xx asr qoraqalpoq adabiyoti. 4. o`zaro adabiy aloqalar. qoraqalpoq xalqining o`ziga xos juda boy og`zaki ijodi va adabiyoti bor.xalqning orzu-istaklari folklor asarlarda o`z ifodasini topgan. xalq og`zaki ijodining bizgacha yetib kelgan namunalari orasida ajoyib lirik mazmundagi she`riy asarlarni ham, salmoqdor qahramonlik dostonlarini ham uchratish mumkin. qoraqalpoq xalqining “qirqqiz”, “er qo`shay”, “mast podsho”, “shaxriyor”, “alpomish” kabi dostonlarining deyarli hammasida vatanparvarlik g`oyalari va demokratik motivlar yorqin ifodalangan.shu bilan birgalikda qoraqolpoq folklorida qardosh turkiy xalqlarning adabiyotida mavjud bo...

Формат DOC, 2,1 МБ. Чтобы скачать "qoraqalpoq adabiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qoraqalpoq adabiyoti DOC Бесплатная загрузка Telegram