yorug’lik sochilishining reley nazariyasi haqida kurs ishi

DOCX 30 pages 264.1 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 264.1 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ yorug’lik sochilishining reley nazariyasini o’rganish reja; kirish ………………………………………………………….….3 1. yorug’lik molekulyar sochilishi………………………………5 2. reley nazariyasi………………………………………..……...15 3. reley nazariyasini amalda qo’llanilishi ………………………20 xulosa ……………………………………………………………25 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..26 kirish biz bilamizki yorug’lik mutloq bir jinsli muhitda taqaladi deb faraz qilgan edik. haqiqiy muhit hech vaqt bir jinsli bo’la olmaydi. unda zichlik, temperatura gradiendlari va hokazolar buladi, natijada muhitning sindirish ko’rsatkichi koordinataning funksiyasi bo’lib qoladi. fazoda juda ham sekin o’zgaruvchi makroskopik nobirjinsliklar ham bo’lishi mumkin. bularga muhitning sindirish ko’rsatkichi va yutilish koeffisientlaridan farqlanuvchi ko’rsatkich va koeffitsientga ega bo’lgan muallaq holdagi mayda zarralar havodagi chang, tuman zarralari, suyuqliklardagi qattiq zarralar kiradi. bu zarralarning kattaligi va sindirish ko’rsatkichi turlicha bo’lishi mumkin. bularning hammasi muhitda yorug’likning tarqalishiga juda kata tasir kursatadi. [1] …

2 / 30

’rinib turadi va hokazo. havoda nurlarning ko’rinishiga havoning changlanganligi va unda namlik zarralarining bo’lishi sababdir. molekulalarning issiqlik harakati tufayli ular fazoda qatiy tekis taqsimlanmagan. vaqtning har bir payti mobaynida molekulalarning fazoda ideal tekis taqsimlanishidan chetlanish ro’y beradi, ya’ni birlik hajmdagi molekulalar soni o’zgarib turadi. shunday qilib, zichlik flyuktuatsiyasi tufayli muhit xira bo’lib qoladi va unda yorug’likni sochilishi yuz beradi. [2] kurs ishining dolzarbligi: talabalarda optik hodisalar ular ustida olimlarning qilgan ishlarini o’rganish maqsadida, yorug’lik hodisalaridan bir bo’lgan yoruglik sochilishining reley nazariyasi haqida ma’lumot va tushunchalar berishdan iborat. kurs ishining maqsadi: fizika ta’limi murakkab, takomillashib boruvchi, ochiq, boshqariladigan sistema hisoblanadi. optika fizikaning bir bo’limi hisoblanib, yorug’likning fizik tabiatini va xossasini hamda moddalar bilan o’zaro ta’sirini o’rganadi. bu kurs ishidan maqsad yorug’lik sochilishi haqida, yorug’likning molekulyar sochilishi haqida, yorug’lik sochilishining reley nazariyasini o’rganish, reley nazariyasining amaliyotda qo’llanilishini o’rganishdan iborat. kurs ishining vazifalari: ushbu maqsadni amalga oshirish uchun quyidagi vazifalar belgilanadi: yorug’likning molekulyar …

3 / 30

iyaning bir qismini chetga sochib yuboradi. boshqacha qilib aytganda moddadan yorug’lik tarqalayotganda yorug’lik sochilishi kerak. bunday hodisa yuz berishi uchun yorug’lik to’lqinining o’zgaruvchi maydoni ta’siri ostida tebrana oladigan elektronlarning bo’lishi etarlidir. bunday elektronlar esa har qanday moddiy muhitda etarli miqdorda bor. agar muhit optik jihatdan bir jinsli bo’lsa ya’ni uning sindirish ko’rsatkichi nuqtadan nuqtaga o’tilganda o’zgarmasa u holda to’lqin frontida bir biridan masofada joylashgan tengdosh hajmlarning ixtiyoriy ikkitasi chiqarayotgan ikkilamchi to’lqinlar bir birini so’ndiradi. muhitning bir jinsli va ikkilamchi to’lqinlarning kogerent bo’lishi yorug’lik sochilmasligining zaruriy va etarli shartidir. xaqiqatda esa ideal bir jinsli muhitlar bo’lmaydi. real muhitlarda turli sababdan paydo bo’lgan optik bir jinslimasliklar hamisha bo’ladi bu esa yorug’likning ba’zi hollarda juda intensiv, ba’zi hollarda juda zaif sochilishini bildiradi. [3] bir jinslimasliklar tufayli bo’ladigan difraksiya yorug’likning diffuziyasi yoki sochilishi deyiladi. demak, muhitning bir jinsliligini buzish uchun sindirish ko’rsatkichini doimiyligini buzish kerak. sindirish ko’rsatkichi n esa muhitning dielektrik singdiruvchanligiga (1) munosabat …

4 / 30

qo bir xil molekulalardan tashkil topgan ( o’zgarmas) bo’lsa, u holda n ham o’zgarmas bo’lishi, ya’ni muhitning zichligi hamma yerda bir xil bo’lishi kerak; agar muhit har xil molekula yoki guruhlardan tashkil topgan bo’lsa, u holda sindirish ko’rsatkichini o’zgarmaydigan qilish uchun n bilan ni tegishlicha tanlab olish kerak. masalan, benzol bilan uglerod sulfidning keraklicha qilib olingan aralashmasiga shisha parchalari botirilganda bu aralashma bir jinsli muhit bo’ladi: shisha bilan suyuqlik orasidagi bo’linish chegarasi sezilarli bo’lmay qoladi. [3] ko’zga ko’rinadigan yorug’lik to’lqinining uzunligiga nisbatan kichik bo’lgan zarralarda yorug’likning sochilishini laboratoriya sharoitida birinchi bo’lib tindal kuzatgan (1869 yil). turli burchaklar hosil qilib sochilgan yorug’lik dastlabki oq yorug’likdan ko’k bo’lishi bilan farq qilishini to’shayotgan yorug’lik yo’nalishiga nisbatan burchak hosil qilib sochilgan yorug’lik to’liq yoki deyarli to’liq chiziqli qutblanishini ham tindal payqagan. tindal osmonning zangori bo’lib ko’rinishiga quyosh yorug’ligining yer atmosferasida chang zarralarida sochilishi sabab bo’lsa kerak, deb taxmin qilgan.[4] ko’p hollarda tabiiy ravishda paydo …

5 / 30

cha tomchi sut tomizib suv xiralashtiriladida, unga intensiv yorug’lik dastasi yuboriladi. suvda yorug’lik dastasining izi aniq ko’rinib turadi. yon tomonidan turib a yo’nalishda kuzatganda sochilgan yorug’lik s manbadan kelayotgan yorug’likka qaraganda zangoriroq bo’ladi, qalinligi etarlicha bo’lgan kyuveta orqali в yo’nalishda o’tib uzun to’lqinli nurlarga boyigan yorug’lik qizg’ish bo’ladi. sochilgan yorug’likni dastlabki dastaga nisbatan 90 burchak ostida n qutblovchi orqali kuzatganda s dan kelayotgan dastlabki yorug’lik tabiiy yorug’lik bo’lsa ham sochilgan yorug’lik chiziqli qutblangan ekanligi ko’rinadi. turli yo’nalishlar bo’ylab sochilgan yorug’likning intensivligi taqsimotini ko’rsatuvchi grafik sochilish indikatrisasi deyiladi. tushayotgan yorug’lik tabiiy yorug’lik bo’lganda sochilish indikatrisasi 17.2-rasmda ko’rsatilgandek bo’lib, bilan ifodalanadi. 1-rasm. xira muhitlarda yorug’lik sochilishini kuzatish chizmasi. 2-rasm. ga nisbatan kichik bo’lgan zarralar uchun sochilish indikatrisasi. fazoviy indikatrisa egri chiziqni (2-rasm) вв o’qqa nisbatan aylantirib hosil qilinadi. [5,6] reley o’lchamlari tushayotgan yorug’lik to’lqin uzunligiga nisbatan kichik bo’lgan sferik zarralarda sochilgan yorug’likning intensivligini hisoblab (1899 yil) dastlabki yorug’lik tabiiy yorug’lik bo’lgan holda …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yorug’lik sochilishining reley nazariyasi haqida kurs ishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ yorug’lik sochilishining reley nazariyasini o’rganish reja; kirish ………………………………………………………….….3 1. yorug’lik molekulyar sochilishi………………………………5 2. reley nazariyasi………………………………………..……...15 3. reley nazariyasini amalda qo’llanilishi ………………………20 xulosa ……………………………………………………………25 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..26 kirish biz bilamizki yorug’lik mutloq bir jinsli muhitda taqalad...

This file contains 30 pages in DOCX format (264.1 KB). To download "yorug’lik sochilishining reley nazariyasi haqida kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: yorug’lik sochilishining reley … DOCX 30 pages Free download Telegram