moddalarning ajralishi

DOC 64,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1523031276_70778.doc moddalarning ajralishi reja: 1. moddalar ajratishning uslublari 2. o`simliklarda maxsus ajratmalar tizimining faoliyati. o`simliklarning passiv va faol ya`ni metabolik energiya sarflanishi bilan horadigan moddalar ajratishi jarayonlari haqida tushunchalar beriladi. o`simliklardan moddalar ajralishi jarayoni keng tarqalgan bo`lib bir xil vazifalarni bajarishi mumkin. masalan, zararlanishdan va hujayraga infeksiya kirishidan hujayra devori himoya qiladi. hujayra devorining o`zi esa sitoplazmadan kelayotgan polisaxaridlar va boshqa birikmalardan sintezlanadi. shuningdek shilimshiq polisaxaridlar tufayli bir qancha organlar masalan ildiz tukchaiari changchi naychalar va boshqalar himoyalanadilar. barglar yuzasida himoya vazifasini bajaruvchi mumli ajratmalarning ham o`simliklarning o`sishi va rivojlanishidagi ahamiyati katta. sho`rlangan muhitlarda o`suvchi galofit o`simliklar hujayralarida ionlar nisbatining doimiyligini ham hujayralarning ajratmalari asosida faoliyat ko`rsatadigan tuz bezchalari va tuz tukchaiari taminlaydi. avval aytib o`tganimizdek, hashorotxo`r o`simliklarda oziqning hujayra tashqarisida hazm bo`lishi ham hujayra ajratmalari-fermentlar faoliyatiga bog`liqdir. nektarning ajralishi esa gullarning changlanishiga va boshqa hollarga sababchi bo`ladi. o`simliklar metabolizmining mahsulotlari atrof muhitga kuchli ta`sir ko`rsatadi. masalan ildiz ajratmalari tuproqning …

almashinuvini muvofiqlashishiga olib keladi. evolyutsiya davomida uchuvchan moddalarning ajralishi xususiyatlarini saqlanib va mustahkamlanib borishi boshqa hollar uchun ham foydalidir. masalan ayrim organizmlardan saqlanish yoki ayrimlarini chaqirishda ajratmalarning o`rni beqiyosdir. shuningdek hujayra ajratmalari tufayli atrof muhit o`simliklarini ayrimlarining o`sishi va rivojlanishini kuchayishi yoki susayishi fitogenozdagi o`simliklarning o`zaro munosabatlarini belgilaydi. o`simliklar jamoasidagi bunday kimyoviy munosabatlar allelopatiya deyiladi. moddalar ajratishning uslublari. o`simliklarda ham xuddi hayvonlardagi kabi moddalarning ajralishi faol yoki kuchsiz bo`lishi mumkin. modda almashinuvi mahsulotlarining konsentratsiya gradienti bo`yicha kuchsiz ajralishi eksretsiya faol ajralishi esa sekretsiya deyiladi. sekretsiya jarayonida moddalarning faol tashiluvi ro`y berib metabolik energiya sarflanishi bilan boradi. o`simliklarda ham xuddi hayvonlardagi kabi moddalar ajralishining 3ta ya`ni merokrin, apokrin va galokrin tiplari kuzatiladi. 1. sekretsiya`ning merokrin tipi ham ikki xil bo`ladi. bular: a) membranalar orqali bo`ladigan hamda ionlar nasosi yoki faol tashuvchilar ishtirokida bo`ladigan ekkrin sekretsiyasi. b) granulokrin sekretsiiyasi-ajratmalarning «membranaga o`ralgan» ya`ni pufakchalar (vezikulalar) holida ajralib plazmalemmalar bilan uchrashganda yoki vakuolaga kirganda …

har bir o`simlik hujayrasi uchun xosdir. masalan barcha hujayralarning devorida ion nasoslari (h+-pompalari va boshq.) va ikkilamchi tashiluv mexanizmlari faoliyat ko`rsatadi. o`simliklar organizmida hayvonlardan farqli o`laroq yagona sekretsiya ajratuvchi organ yo`q. shuning uchun ham ajratma hujayraning ichida, masalan vakuolada, maxsus zahiralovchi tuzilmalarda, masalan mumlarning yig`ilishi yoki bo`lmasa o`simlik yuzasiga chiqarilishi mumkin. ekrin sekretsiyasining nisbatan o`rganilgan mexanizmi ionlar nasosi, avvalo h+-pompalaridir. granulokrin yoki vezikulyar sekretsiyasining fiziologiyasi kamroq o`rganilgandir. vezikulyar sekretsiyasning molekulyar mexanizmi o`simlik organlarida umuman o`rganilmagan. ammo bu holatda ham ca2+ ionlarining zarurligi aniqlangan. binobarin, ca2+ o`simlik hujayralaridagi sekretsiya jarayonlari ham xuddi hayvon hujayralaridagi kabi bo`lishi mumkin. o`simliklarda maxsus ajratmalar tizimining faoliyati. maxsus ajratmalar ajratuvchi tuzilmalar asosan ikki xil tipda tashqi va ichki bo`ladi. tashqi sekretor tuzilmalarga temirsimon tukchalar (trixomalar), bezchalar (tuzli, hashorotxo`r o`simliklar), nektarchilar, osmoforlar, ya`ni gulning har xil qismlarida joylashgan va ularga turli xushbuy hidlarni beruvchi bezchalar, va gidatodlar misol bo`ladi. ichki sekretor tuzilmalarga kiruvchi-idioblastlar g`aroyib hujayralar bo`lib, ayrim …

ruktoza va saxaroza ko`p bo`ladi. shuningdek kichik miqdorda bo`lsa ham nektar tarkibida k+, na+, ca2+, mg2+, po43- kabi ionlar, ikki va uch karbon organik kislotalar, vitaminlar (askorbat, nikotinat kislotalari va boshq.), oqsillar, ayrim hollarda lipidlar ham uchraydi. nektarchilardagi qandlarning miqdori nektarchilarning tipiga, o`simliklarning turiga, namlikga va haroratga qarab 7-87 % atrofida bo`lishi mumkin. floral nektarniklar hashorotlarning reproduktiv ko`payishi uchun zarur bo`igan steroid gormonlar tipidagi moddalar ham bo`lishi mumkin. nektarning chiqishiga fotosintez mahsuldorligi katta ta`sir qiladi. nektarning ajralishi uchun shu nektarchiga yaqin bo`igan bargga assimilyatlarning tashiluvi muhimdir.nektarchi to`qimalarida floema shirasi tarkibidagi qandlar glyukoza, fruktoza va boshqalarga aylanadi va ularga nektarchining kraxmalidan hosil bo`igan qandlar qo`shiladi. nektarchidan nektarning ajralishi ular to`qimalarining jadal kislorod yutilishi bilan borib, haroratga bog`liqdir. nektarchidan nektarning chiqishi kislorod etishmasligi, nafas olish zanjirining va oksidlanishli fosforlanishning ihgibitorlari tufayli to`xtashi yoki sekinlashishi mumkin. noqulay muhit sharoitida nektarchi to`qimalari nektar moddalari va uning birikmalarini ham yutishi mumkin. nektarning hosil bo`lishi va …

da o`rin tutadi. masalan, o`simliklar gullarining rang-barangligi, changlatuvchi hashorotlarning oziqlanish apparatining o`zgarishi va ularda ma’lum bir oziqlanish rejimining paydo bo`lishi shular jumlasidandir. o`simliklar gullaridan ajraluvchi nektar bilan bir qancha umurtqasiz hayvonlar vakillari, masalan, chumolilar, arilar va boshqa hashorotlar oziqlanadilar. nektar o`z tarkibida fitonuidlar tutgani va bakteriostatik xossasiga ega bo`lgani uchun zigota va uning hosilasini mikroorganizmlardan himoya qiladi. polisaxaridlarning ajralishi. o`simliklarda polisaxarid shirasini ajratuvchi maxsus tuzilmalar ham mavjud. shira hujayra devori va plazmolemma o`rtasidagi idioblastlarda hosil bo`ladi. ajratilayotgan polisaxarid shira nordan va neytral polisaxaridlardan tashkil topgan bo`lib xususiyatlari jihatidan pektin moddalariga nordon mukopolisaxaridlarga o`xshashdir. suv o`tlarining shirasi sulfatlangandir. o`simliklarning barcha polisaxarid shiralari kuchli darajada suvlidir. polisaxarid shiralarini ajratuvchi hujayralarning o`ziga xos tomonlari bu o`zlarida ko`p sonli pufakchali diktiosomalarga ega golldji apparatining miqdorining odatdagidan ko`pligidir. shiraning ajralishi granulokrin tipida bo`ladi. ildiz tukchalari qinchalari hujayralarida shira avvalo hujayra devori va plazmalemma orasida yig`iladi va so`ngra hujayra devorini teshib tashqariga chiqadi. goldji apparatining har …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "moddalarning ajralishi"

1523031276_70778.doc moddalarning ajralishi reja: 1. moddalar ajratishning uslublari 2. o`simliklarda maxsus ajratmalar tizimining faoliyati. o`simliklarning passiv va faol ya`ni metabolik energiya sarflanishi bilan horadigan moddalar ajratishi jarayonlari haqida tushunchalar beriladi. o`simliklardan moddalar ajralishi jarayoni keng tarqalgan bo`lib bir xil vazifalarni bajarishi mumkin. masalan, zararlanishdan va hujayraga infeksiya kirishidan hujayra devori himoya qiladi. hujayra devorining o`zi esa sitoplazmadan kelayotgan polisaxaridlar va boshqa birikmalardan sintezlanadi. shuningdek shilimshiq polisaxaridlar tufayli bir qancha organlar masalan ildiz tukchaiari changchi naychalar va boshqalar himoyalanadilar. barglar yuzasida himoya vazifasini bajaruvchi mumli ajratmalarning ham o`siml...

Формат DOC, 64,0 КБ. Чтобы скачать "moddalarning ajralishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: moddalarning ajralishi DOC Бесплатная загрузка Telegram