o’simlik hujayrasining tuzilishi va funksiyalari

DOC 90.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1523079406_70794.doc o’simlik hujayrasining tuzilishi va funksiyalari reja: 1. o'simlik hujayrasining tuzilishi 2. biologik membranalarning tuzilishi 3. endoplazmatik retikulum o'simlik hujayrasining tuzilishi hujayra hayotning tuzilma va funksional birligidir. hujayra (grekcha-cytos yoki lotincha-cellula) so'zini birinchi bor robert guk 1665 yilda qo'llagan. biologiya fanining asosiy yutuqlaridan bo'lgan hujayra nazariyasi 1839 y. m.shleyden va t.shvann tomonidan yaratilgan (i.1-rasm). tabiatdagi organizmlar hujayra tuzulishiga nisbatan ikki gruppaga bo'linadi: 1-prokariotlar-hujayrasida, shakllangan yadro bo'lmaydi, ularga bakteriyalar va ko'k-yashil suvo'tlari kiradi. 2-eukariotlar-hujayrasida albatta shakllangan yadro bo'ladi. ularga o'simlik va hayvon organizmlari kiradi. bir organizm tarkibiga kiruvchi hujayralar tuzilishida ham bir-biridan sezilarli darajada farq bo'lishi mumkin. ko'p hujayrali organizmlarda maxsus funksiyalarni bajaruvchi yuqori darajada mutaxassislashgan hujayralar uchraydi. har bir tirik hujayraning o'ziga xos bo'lgan ko'pgina vazifalar funktsiyalar mavjuddir. o'simliklar hujayrasi ham barcha eukariot organizmlar hujayrasiga o'xshashdir. ammo ulardan farqli o'laroq o'simlik hujayrasida fototrof oziqlanish uchun xos bo'lgan plastidlar, hujayrani o'rab turuvchi polisaxarid devori hamda turgorni saqlab turish uchun muhim bo'lgan …

b, uzunligi 35-40 mm, qichitqi o'tining po'stloq tolasining uzunligi esa 70-80 mm. o'simlik hujayralarining ko'rinishi va bajaradigan vazifalari har xil bo'lsa ham, ular umumiy tuzilishga ega. o'simlik hujayralarida dastlab hujayra qobig'ini va ichki tarkibiy qismni farqlash zarur. hayotiy xossalar aynan hujayra ichki qismi bilan belgilanadi. uni protoplast deb ataladi. voyaga yetgan o'simlik hujayrasi vakuolaga ega, u hujayra shirasi bilan to'lgan bo'ladi. protoplast, sitoplazma va unda joylashgan yirik organellalaridan iborat: yadro, plastidalar, mitoxondriyalar va boshqalar. sitoplazma murakkab sistema bo'lib, unda goldji apparati, endoplazmatik to'r, ribosoma, mikronaycha va boshqa submikroskopik tuzilmalar joylashgan. organizmning hujayralari bir-birlari bilan plazmodesmalar deb ataluvchi sitoplazmatik ipchalar-kanalchalar bilan bog'langan bo'lib ular orqali hujayralararo moddalar almashinuvi ro'y berib turadi. hujayra po'sti. u hujayra va to'qimalarga mexanik mustahkamlikni beradi va protoplazmatik membranani vakuola shirasining gidrostatik bosimidan himoya qiladi hamda moddalarni yutilishida ishtirok etadi. yosh hujayralarda po'st o'sish qobiliyatiga ega. u protoplast komponentlaridan hosil bo'ladi. ona hujayra bo'linayotganda 2 dona yosh …

k-fermentativ jarayonlar sodir bo'lishi kuzatilgan. hujayralarning yosh po'sti tarkibida ko'proq invertaza, fosfataza, askorbatoksidaza va boshqalar mavjud. shuni aytib o'tish lozimki, hujayra po'sti suv va unda erigan moddalarni yaxshi o'tkazadi. biroq hujayra po'stini yog'ochlashishi o'tkazuvchanlikni sezilarli darajada pasaytiradi, po'kaklashish esa o'tkazuvchanlikni keskin kamaytiradi, natijada hujayra nobud bo'ladi. hujayra membranasi. hujayra va uning tarkibiga kiruvchi barcha organoidlar membrana bilan chegaralangandir. membranalar hujayralarni ayrim kompartmentlarga ajratadi. membranalarda o'ta hayotiy muhim bo'lgan jarayonlar sodir bo'ladi, ya'ni to'siqlik, tashiluv, osmotik, energetik, biosintetik va boshqalar. biologik membranalarning tuzilishi. membranalar asosan lipoproteidli tuzilmalar bo'lib 60% oqsil moddalardan, 40% esa lipidlardan, xususan fosfolipidlardan iborat. ularning qalinligi 6-10 nm. membrana shakllanishida gidrofob bog'larga asosiy o'rin beriladi: lipid-lipid, lipid-oqsil, oqsil-oqsil. bundan tashqari, membrana tarkibiga yana har xil funksiyani bajaruvchi oqsillar ham kiradi. (tashuvchi, ion kanali va nasos vazifalarini bajaruvchi). keyingi vaqtlarda membranalarda qandlar va amanokislotalarni tashuvchi oqsillar ham topilgan. shuningdek membranada polisaxaridlar, nuklein kislotalar, sezuvchi sistemalar (retseptorlar) ham joylashgan. bundan …

ularning ikki tomoni har xil gidrofil muhitlarga qaralgandir. tashqi qavatda ko'proq stearinlar va glikolipidlar mavjud (i.3-rasm). membrana tarkibiga kiruvchi lipidlar o'rin almashish xususiyatiga egadir. bu o'rin almashishi ikki tipda ya'ni o'zining yakka qavati doirasida (literal diffuziya) va bir-biriga qarama-qarshi qavatlarda ikkita lipid molekulalarining o'rin almashishi (flip-flop) tipida bo'ladi. yakka qavatdagi lipidlar diffuziyasida 1 soniya davomida millionlab lipidlar o'rin almashishi mumkin. bu hodisaning tezligi esa 5-10 mkm/s atrofida bo’ladi. biologik membranalarning vazifasi. membranalar labil tuzilishga ega bo'lganligi sababli har-xil vazifalarni: xususan to'siqlik, tashuvchi, osmotik, tuzilma, energetik, biosintetik, sekretorlik va boshqa vazifalarni bajaradi. ammo membranalarning birlamchi vazifasi ichki muhitni tashqi muhitdan ajratib turish bo'lgan. keyinchalik evolyutsiya jarayoni mobaynida bir qancha hujayra ichki kompartmentlari vujudga kelganki, buning natijasida hujayra va organoidlar kichik hajmda kerakli fermentlar va metabolitlarni ushlab turish, geterogen fizik-kimyoviy makromuhitni vujudga keltirish hamda membranalarning har xil tomonlarida turli reaksiyalarni (biokimyoviy), ayrim hollarda bir-biriga qarama-qarshi biokimyoviy jarayonlarni amalga oshirish imkoniyati yuzaga kelgan. …

ar, aminokislotalar va ayrim boshqa substratlar maxsus tashuvchilar masalan h+-ionlari yordamida (o'simliklarda, bakteriyalarda, zamburug'larda) amalga oshishi mumkin. bunda moddalar simport bo'yicha tashiladi ya'ni o'sha tarafga o'tayotgan ionlar bilan birgalikda tashiladi. aytib o'tish lozimki hayvon hujayralarida ushbu hol na+ ionlari bilan birgalikda ro'y beradi. moddalar tashiluvining h+ va na+ ionlari bilan birgalikda ro'y berishida asosiy harakatlantiruvchi kuch bo'lib moddalar gradienti emas, balki ionlar gradienti hisoblanadi. shuningdek qandlarning fosfor aralashgan va fosfor aralashmagan ko'rinishlarining faol tashiluvi ham mavjud. ionlarning elektrokimyoviy gradientga qarama-qarshi faol tashiluvi tashuvchi atfazalar yordamida energiya sarflanishi bilan boradi. hozirgi vaqtda tashuvchi atfazalarning k+-atfaza, na+-atfaza, h+-atfaza, ca+-atfaza va anionli atfaza kabi xillari aniqlangan. keyingi vaqtlarda adabiyotlarda ionlarning faol tashiluvida anorganik pirofosfatazalar (h+-rraza) ham qatnashishi mumkin degan ma'lumotlar e'lon qilinmoqda. shuningdek h+ ionlarining faol tashiluvida nadf, nadfh yoki boshqa oksidlanishi-qaytarilishi mumkin bo'lgan birikmalar tufayli ham bo'lishi mumkin. ionlarning (h+) atf yoki nad(f)h yordamida membranalar orqali tashiluvi proton pompasi (h+-pompasi yoki h+-nasosi) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’simlik hujayrasining tuzilishi va funksiyalari"

1523079406_70794.doc o’simlik hujayrasining tuzilishi va funksiyalari reja: 1. o'simlik hujayrasining tuzilishi 2. biologik membranalarning tuzilishi 3. endoplazmatik retikulum o'simlik hujayrasining tuzilishi hujayra hayotning tuzilma va funksional birligidir. hujayra (grekcha-cytos yoki lotincha-cellula) so'zini birinchi bor robert guk 1665 yilda qo'llagan. biologiya fanining asosiy yutuqlaridan bo'lgan hujayra nazariyasi 1839 y. m.shleyden va t.shvann tomonidan yaratilgan (i.1-rasm). tabiatdagi organizmlar hujayra tuzulishiga nisbatan ikki gruppaga bo'linadi: 1-prokariotlar-hujayrasida, shakllangan yadro bo'lmaydi, ularga bakteriyalar va ko'k-yashil suvo'tlari kiradi. 2-eukariotlar-hujayrasida albatta shakllangan yadro bo'ladi. ularga o'simlik va hayvon organizmlari kiradi. bir organizm...

DOC format, 90.0 KB. To download "o’simlik hujayrasining tuzilishi va funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simlik hujayrasining tuzilish… DOC Free download Telegram