o'simliklar chidamliligi va himoyalanish fiziologiyasi

DOC 84,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1523031350_70780.doc o'simliklar chidamliligi va himoyalanish fiziologiyasi reja: 1. o'simliklarni issiqqa va qurg'oqchilikka chidamliligi 2. o`simliklarning qurg’oqchilikka moslashuvi ma’lumki, barcha tirik organizmlar muhitning biotik va abiotik omillariga moslashuv va noqulaylaridan esa himoyalanish xususiyatlariga ega. bu hol tirik organizmlarning shakllanishidan boshlanib evolyutsiya davomida rivojlanib va takomillashib borgan. organizmlarga zarar yetkazadigan va ularni halokatga olib boradigan omillar juda ko'p bo'lganligi sababli ulardan himoyalanish mexanizmlari faqatgina metobolitik o'zgarishlar bilan cheklanib qolmasdan balkim morfologik o'zgarishlar ham vujudga kelgan. masalan, tikonlarning shakllanishi. o'simliklar fiziologiyasida o'simliklarning muqobil va noqulay sharoitlarda o'sib rivojlanishi «mustahkamlilik» tushunchasi bilan ifodalanadi. «mustahkamlilik» o'z ichiga turg'unlanish va qayta tiklanish jarayonlarini oladi. biologik rivojlanishning har bir bosqichi o'z mexanizmlariga ega. masalan, molekuyar darajada, poliploidiya ko'rinishida, organizm darajasida ko'plab gameta va urug'larning hosil bo'lishi va boshqalar. qayta tiklanish jarayonlariga esa zararlangan dnkning fermentlar yordamida tiklanishi, o'sish kurtaklarining hosil bo'lishi, regeneratsiya va hokazolar misol bo'lishi mumkin. qo'zg'alish flziologiyasi. «qo'zg'alish» organizmning noqulay omilga javobi sifatida uch bosqichdan …

yetishmasligi yoki ortiqchaligi, yorug'lik. harorat, radioaktiv nurlanish, mexanik ta’sirlar kiradi. kimyoviy omillar. bularga tuzlar, gazlar, gerbitsidlar, insektitsidlar, fungitsidlar, sanoat chiqindilari va boshqalar kiradi. biologik omillar. bularga zararkunandalar va kasalliklar bilan zararlanish, boshqa o'simliklar bilan raqobat, hayvonlarning ta’siri, gullash, mevalarning pishishi kabi hollar kiradi. bir xil omilning u yoki bu o'simlikga ta’siri uning turiga qarshiligiga qarab qo'zg'alish chaqirishi yoki chaqirmasiligi mumkin. masalan, qurg'oqchilikga nisbatan o'simliklarning ikki guruhga bo'lib qarash mumkin. hujayraning qo'zg'alish mexanizmlari. hujayraga kuchsiz ta’sirlar bo'lganda ham masalan, unga bo'yoq moddalarning yutiljshi sitoplazmaning yorug'lik o'tkazishi va uning yopishqoqligi o'zgaradi. ta’sir kuchli bo'lganda esa yuqoridagi hollarning teskarisi bo'ladi. qo'zg'atuvchi kuchli bo'lib, uning ta’siri tez ortib borsa, hujayrada quyidagi o'zgarishlar bo'ladi: 1. membrana o'tkazuvchanligining ortishi va plazmalemma membrana potentsialining qayta qutblanishi. 2. ca2+ ning hujayra devoridan, vakuoladan, e.t., mitoxondriyadan va boshqa hujayra ichki komportmentlaridan sitoplazmaga o'tishi. 3. sitoplazma muhit ph ning nordon tomonga surilishi. 4. hujayra skeleti to'rlari va aktin mikrofilamentlari yig'ilishining …

itik jarayonlar tormozlanadi. hujayra funktsional faolligining to'xtashi ingibitorlar ta’sirida bo'lib, hujayraning energetik qiymati nomaqbul o'zgarishlarga qarshilik qilish sarflanadi. qo'zg'alish reaktsiyalari bar qanaqa qo'zg'atuvchi ta’sirida ham bo'lishi mumkin va u hujayra ichki kompartmentlarini himoyalashga hamda nomaqbul o'zgarishlarni bo'lmasligiga qaratilgandir. bularning barchasi bir-biri bilan uzviy bog'liq bo'lib birgalikda rivojlanib ro'y beradi. o'simliklarni noqulay omillardan himoyalanishi turli ko'rinishlarda, masalan, anatomik tuzilish xususiyatlarining o'zgarishi-kutikulalar, qobiqlar va mexnik to'qimalarning vujudga kelishi, maxsus himoya organlarining shakllanishi, masalan, tikonlar, kuydiruvchi gajaklarning vujudga kelishi, harakatlanish va fiziologik reaksiyalar, xususan turli himoya vositalari-mumlar, fitoaleksinlar, toksinlar va himoya oqsillarining sintezlanishi ko'rinishlarida bo'lishi mumkin. o'simliklarning mustahkamlilik darajasi ularning noqulay omillarga chidamlilik darajasi, yani yuqori va past haroratga, kislorod yetishmasligiga, suv tanqisligiga, sho'rlanishga, muhitning ifloslanishiga, ionlashtiruvchi nurlar, infektsiya va boshqalarga chidamliligi bilan o'lchanadi. yuqorida ko'rsatilgan barcha noqulay omillarni bitta qilib qo'zg'atuvchilar deb, organizmning reaktsiyasini esa «qo'zg'alish» deb atash mumkin. mana shu qo'zg'atuvchilaning ta'sir qilish vaqtiga qarab himoya mexanizmlari vujudga keladi. masalan, o'simlikga …

qurg'oqchilik sharoitida sitoplazmaning suv saqlab qolish xususiyati uning tarkibida kichik molekulyar gidrofil oqsillarning vujudga kelishi bilan ta’minlanadi. bu gidrofil oqsillar esa anchagina suvni gidrat qobiqlar sifatida bog'lab turadi. qurg'oqchilik vaqtida sitoplazmada suvning saqlanib turishiga prolin moddasi ham anchagina yordam beradi. shuning uchun ham suv tanqisligida hujayradagi prolinning miqdori ancha ko'payib ketadi. shuningdek, sitoplazmada suvning saqlanishiga undagi monosaxaridlar miqdorining ko'payishi ham ijobiy ta’sir qiladi. o'simliklarning qurg'oqchilikdan so'ng o'z holatini tiklashi, suv yetishmasligi va yuqori harorat sharoitida hujayraning o'z genetik tarkibining saqlab qolishiga bog'liqdir. masalan, dnk molekulasining qurg'oqchilikdan himoyalanishi uning molekulasining yadro oqsillari yordamida qisman o'z faolligini yo'qotish xususiyati bilan belgilanadi. shuning uchun ham dnk miqdorining o'zgarishi faqat uzoq davom etgan kuchli qurg'oqchilik holatidagina kuzatilishi mumkin. qurg'oqchilik, o'simliklar gormonlar sistemasida ham bir qator sezilarli o'zgarishlarga olib kelishi mumkin. shunday o'zgarishlarga o'simlik o'sishini jadallashtiradigan auksin,sitokinin, gibberellin hamda fenol tabiatli o'sishni tezlashtiradigan moddalar miqdorining kamayishini, abk va etilen gormonlari miqdorining oshishini ko'rsatish mumkin. bunda …

ning oshishiga olib keladigan suv potentsiali 0,8 mpa bo'lsa, javdar o'simligi uchun ushbu ko'rsatkich 1,0 mpa. umuman qurg'oqchilik sharoitida o'simlik to'qimalaridagi abk gormonining miqdori uning suvlilik holati 1 gr og'irligiga nisbatan bir soatda o'rtacha 0,15 mikrogrammgacha ortishi mumkin. o'simlik tuqimalarida abk gormonining ko'payishi natijasida vujudga kelgan barg og'izchalarining yopilishi holati esa ular orqali bo'ladigan bug'lanish natijasida sarflanadigan suv miqdorini anchagina kamaytiradi. shuningdek, abk prolin sintezini tezlashtiradi, bu esa oqsillarning sersuvlanishiga sabab bo'ladi. bu holat ham hujayrada suvning ma’lum miqdorda saqlanib qolishiga sabab bo'ladi. o'simlik ildizlarida abk gormonining yig'ilishi rnk va oqsillar sintezining to'xtashiga olib keladi hamda boshqa bir o'sish gormoni bo'lgan sitokininning sintezining sekinlashishiga olib keladi. xulosa qilib shuni aytish mumkinki, suv tanqisligi sharoitida o'simlik tuqimalarida abk gormoni miqdorining ko'payishi o'simlikning barg og'izchalari orqali suv yo'qolishini kamaytiradi. oqsillarga ko'p miqdorda suv bog'lanishga sabab bo'lib hujayradagi modda almashinuvini nisbatan muqobil holatiga o'tkazadi. o'simliklarga suv yetishmagan sharoitda yuzaga keladigan biokimyoviy o'zgarishlardan yana …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'simliklar chidamliligi va himoyalanish fiziologiyasi" haqida

1523031350_70780.doc o'simliklar chidamliligi va himoyalanish fiziologiyasi reja: 1. o'simliklarni issiqqa va qurg'oqchilikka chidamliligi 2. o`simliklarning qurg’oqchilikka moslashuvi ma’lumki, barcha tirik organizmlar muhitning biotik va abiotik omillariga moslashuv va noqulaylaridan esa himoyalanish xususiyatlariga ega. bu hol tirik organizmlarning shakllanishidan boshlanib evolyutsiya davomida rivojlanib va takomillashib borgan. organizmlarga zarar yetkazadigan va ularni halokatga olib boradigan omillar juda ko'p bo'lganligi sababli ulardan himoyalanish mexanizmlari faqatgina metobolitik o'zgarishlar bilan cheklanib qolmasdan balkim morfologik o'zgarishlar ham vujudga kelgan. masalan, tikonlarning shakllanishi. o'simliklar fiziologiyasida o'simliklarning muqobil va noqulay sharoitlarda...

DOC format, 84,5 KB. "o'simliklar chidamliligi va himoyalanish fiziologiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'simliklar chidamliligi va him… DOC Bepul yuklash Telegram