temur va temuriylar davrida fan va texnika taraqqiyoti

PPTX 28 pages 124.6 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 124.6 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

слайд 1 markaziy osiyoda temur va temuriylar davrida fan va texnika taraqqiyoti r e j a : 1. amir temur - ilm-fan homiysi. 2. ulug’bеk — o’rta asr madaniyatining atoqli vakili. 3. alisher navoiyning ilmiy qarashlari. 4. bobur va boburiylar davridagi falsafiy qarashlar. a d a b i yo t l a r karimov i.yuksak ma’naviyat- yengilmas kuch. t. 2008. karimov i. tarixiy xotirasiz kelajak yo’q. t. 1999. temur va ulug’bek davri tarixi.t. qomuslar bosh tahririyati. 1996. amir temur va uning jaxon tarixidagi o’rni mavzusidagi xalqaro konferentsiya tezislari.t. 1996. bo’riev o. temuriylar davri yozma manbalarida markaziy osiyo. t. 1997. mamadazimov mamadmuso. ulug’bek va uning rasadxonasi.t. 1994. sharafiddin ali yazdiy. zafarnoma. t. 1994. tayanch so’zlar amir temur, ulug’bek, temuriylar, rasadxona, ilmi hay‘at, ilmi aruz, qofiya, sanad, qaznoq, bog’imaydon, chinnixona, naqshi jahon. 1-savolga javob insoniyat tarixida shunday davrlar borki, unda buyuk ishlarga tayyor millatlar, o’zining yo’lboshchilari yetakchiligi-da, tarixning muayyan qisqa bosqichlarida ming …

2 / 28

in. bu sulola vakillari orasida she‘r yozma-gan, adabiy mashqlar qilmagan, fanmadaniyatga qiziqmagan biror temuriyzoda bo’lmasa kerak. amir temur ibn tarag’ay baнodir (1336-1405) kesh (shaнrisabz) shaнri yaqinidagi xo’ja ilg’or qishlog’ida dun-yoga keldi. uning eng asosiy garixiy xizmatlari shundan ibo-ratki, u mo’g’ullarning bosqinchilik va vayronkorliklarita qar-shi kurashib, o’rta osiyoni ulardan xalos etdi. mayda feodal va mulkdorlarning o’zaro nizolariga barнam berib, kuchli mar-kazlashgan davlat barpo qildi. mamlakatda tartib-intizom va qonun ustuvorligini ta‘minladi. uning davrida «kuch — ado-latda» tamoyili amalga oshdi, iqtisod va madaniyat yuksaldi, o’zga mamlakatlar bilan mustaнkam aloqalar o’rnatildi. amir temur moнir нarbiy sarkarda sifatida nom qozon-di. u o’z нayotini movarounnaнr xalqining farovonligi, yurt obodonchiliti uchun sarfladi, uning davrida нashamatli binolar, qurilish inshootlari, go’zal bog’lar bunyod qilindi, maktab va madrasalar, masjidlar qurildi, mamlakatimiz sharqning go’zal нududiga aylandi. temurning yana bir ulkan xizmati shuki, u madaniyat va ilm-fan нomiysi sifatida mashнur bo’ldi, o’z saroyiga olimu fuzalo va din arboblarini to’pladi. ular saroyda ilm-fan …

3 / 28

riylar davrida tasavvuf ta‘limoti keng quloch yoydi. soнibqiron tasavvuf qoida-laridan mamlakatdagi salbiy illat-larni yo’qo-tishda, turli janjal va nizolarni bartaraf qilish-da, нaqiqat va adolat o’rnatishda, insonpar-varlik g’oyalarini tarqatishda foydalangan. temur tasavvufdagi poklanish, to’g’ri va sofdil bo’lish, zino va faxsh ishlar bilan shug’ul-lanmaslik, xarom-xarish ishlardan qochish, нalol meнnat qilish, biror kasbni egallash, muxtojlarga me-xr-shafqat ko’rsatish kabi g’oyalarni xalqqa singdirish uchun kurash olib bordi. naqshbandlik tari-qatining yirik shayx-lari temurning pirlari bo’lib, soxibqiron ular bilan tez-tez muloqot qilib turgan. tsmurning pirlari saiyd amir kulol, shayx abu bakr tayobodiy mir sayyid baraka temuriylardan shoxrux, ulug’bek, xusayn boyqaro, bobur mirzolar davlatni boshqarishda, din va tasavvuf qoidalariga amal qilishda, ilm-fan va madaniyatni rivojlantirida uning an‘analarini izchil ravishda davom ettirdilar. bu davrda me‘morchilik san‘agi yuksak darajaga ko’tarildi. amir temur ko’ksaroy masjidi, shoнizinda, bibixonim madrasasini qurdirdi. keshda (shaxri-sabz) oqsaroy barpo qila boshladi. mirzo ulug’bek davrida 1417-1420 yillarda registonda, keyinchalik buxoroda, 1432-1433 yillarda g’ijduvonda mad-rasalar qo’rildi, bibixonim masjidi, go’ri amir …

4 / 28

si, amir temurning o’g’li shoxrux mirzo edi. ulug’-bek yoshligidan ilm bilan qiziqdi. unga taniqli olimlar qozizoda rumiy va g’iyosiddin jamshid ustozlik qildilar. u garchi davlat arbobi bulsa xam, madaniyat va ilm-fan ravnakiga kup kuchini sarfladi, matema-tika, astronomiya, geometriya, tarix, kimyo va boshqa soxalarda ilmiy tadkikotlar olib bordi. olimning dun-yoqarashida aflotun, arastu, ptolemey, muxam-mad xorazmiy, al fargoniy, forobiy, ibn sino, beruniy va boshqalarning asarlari muxim o’rin egalladi. manbalarda keltirilgan ma‘lumotlarga qaraganda, ulug’bek buyuk mutafakkirlardan ahmad farg’oniy, forobiy, muso xorazmiy, beruniy va ibn sino asarlarini batafsil o’rganadi. ularning asarlari orqali qadimgi yunon olimlari: aflotun (platon), arastu (aristotel), gipparx (gippokrat), ptolomeylarning klassik asarlari bilan xam tanishadi. ulug’bek movarounnaxr shaxarlarini, xususan samarqand va buxoroni ilmu ma‘rifat dargoxiga aylantirishga intiladi. uning farmoni bilan 1417 yilda buxoroda, 1417—1420 yillarda samarqandda va 1433 yilda g’ijduvonda madrasalar bino qilinadi. xatto buxorodagi madrasaning darvozasiga: “bilim olish har bir musulmon ayol va erkakning burchidir” degan kalima yozib quyiladi. movarounnaxrning bu …

5 / 28

kchi mudarris bo’lgan. mashur olimlardan qozizoda rumiy, g’iyosuddin jamshid koshoniy hamda mirzo ulug’bekning o’zi va uning sho-girdi alouddin ali qushchilar turli fanlardan dars berganlar. xvi asrning mashxur adibi zaynuddin vosifiy-ning yozishicha, 1420 yilda madrasa ochilgan kuni birinchi darsni shamsuddin muhammad xavofiy o’qigan. darsda olimlardan to’qson nafari qatnash-gan, lekin darsning ma‘nisiga ulug’bek mirzo bilan qozizoda rumiydan boshqa xech kim tushunmagan. ayrim ma‘lumotlarga qaraganda, madrasada ilmi xay‘at (astronomiya) darsning qozizoda rumiy o’tgan. xatto fors-tojik mumtoz adabiyotining vakillaridan biri abdurax-mon jomiy yoshlik chog’ida samarqandga kelib, qozizoda rumiydan bir necha marta astronomiya fanidai saboq, olganligi ma‘lum. madrasada kamida 15 — 16 yil taxsil ko’rib, uning dasturi bo’yicha asosiy fanlarni to’la o’zlashtirgan va imtixonli saboqlarda o’z bilimini namoyish qila olgan tolibi ilmlarga sanad — shahodatnoma yozib berilgan. shunday shaxodatnomalardan biri ulug’bekning samarqan-ddagi madrasasida qariyb 16 yil tahsil .ko’rgan balxlik sham-suddin muhammad nomiga xijriy 838 (1435) yil rajab oyining o’rtalarida qozizoda rumiy imzosi bilan yozib berilgani …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temur va temuriylar davrida fan va texnika taraqqiyoti"

слайд 1 markaziy osiyoda temur va temuriylar davrida fan va texnika taraqqiyoti r e j a : 1. amir temur - ilm-fan homiysi. 2. ulug’bеk — o’rta asr madaniyatining atoqli vakili. 3. alisher navoiyning ilmiy qarashlari. 4. bobur va boburiylar davridagi falsafiy qarashlar. a d a b i yo t l a r karimov i.yuksak ma’naviyat- yengilmas kuch. t. 2008. karimov i. tarixiy xotirasiz kelajak yo’q. t. 1999. temur va ulug’bek davri tarixi.t. qomuslar bosh tahririyati. 1996. amir temur va uning jaxon tarixidagi o’rni mavzusidagi xalqaro konferentsiya tezislari.t. 1996. bo’riev o. temuriylar davri yozma manbalarida markaziy osiyo. t. 1997. mamadazimov mamadmuso. ulug’bek va uning rasadxonasi.t. 1994. sharafiddin ali yazdiy. zafarnoma. t. 1994. tayanch so’zlar amir temur, ulug’bek, temuriylar, rasadxona, il...

This file contains 28 pages in PPTX format (124.6 KB). To download "temur va temuriylar davrida fan va texnika taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: temur va temuriylar davrida fan… PPTX 28 pages Free download Telegram