narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari

DOCX 30 pages 556.0 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 556.0 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

oʻzbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti aktsim fakulteti 110-22-guruh talabasi olimova barchinoyning tayyorlagan individual loyihasi mavzu: narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari tekshirdi :odinayev nuriddin bajardi : olimova barchinoy reja: kirish………………………………………………………………………...…3 i bob narx haqida umumiy ma’lumot………………………..………………4 1.1. narx…………………………………………………….………………...4 1.2. narxning mazmuni, vazifalari va turlari ...………………………...…....7 ii bob. narx siyosatini shakllantirish …………………………………..……11 2.1. raqobat va narxning shakllanishi………………………………………...11 2.2 narxga ta’sir qiluvchi omillar………………………….…………………20 iii bob narx belgilash usullari.……..…………..……………………………..24 3.1. tovarlarning “hayotiy davrlari” mobaynida narxlarning o‘zgaruvchanligi……………… ....................................…………………….......24 3.2. narx siyosati va uning o‘zbekistonda amalga oshirilish xususiyatlari…………………………………………………………………......28 xulosa…………………………………………………………………………...31 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………………..33 kirish “narx, baho” — tovar qiymatining puldagi shakli; bozor iqtisodiyotida amal qiluvchi iqtisodiy dastak. iqtisodiy tafakkur tarixidagi ayrim qarashlarda narxni qiymatning mehnat nazariyasiga asoslanib talqin qilishgan, unga qiymatning puldagi ifodasi deb qaralganligi. narx bilan iste’molchilar o‘rtasida juda chambarchas aloqadorlik mavjudki, uni iqtisodiy tamoyillar: talab qonuni, talabning narx ravonligi, bozor segmentasiyasi bilan izohlash mumkinligi. sarf xarajatlarga …

2 / 30

tlarini qo`shib chakana sotish narxini chiqaradi. xarajatlariga mahsulotni olib kelish xarajati, soliqlarga ketadigan xarajatlari va shunga o`xshash boshqa xarajatlarini qo`shib hisoblaydi. bunda, raqobatchilardagi narxlardan xabardor bo`lish va optimal narx belgilash asosiy masalalardan biri hisoblanadi. ulgurji savdo bilan shug`illanuvchi savdogar ham mahsulot narxini belgilashda huddi shunday hisob-kitob qiladi, lekin uni aynan “ulgurji” savdo bilan shug`illanishi undagi narxni ancha arzon bo`lishi kerakligini bildirib turadi va bunday savdogar mahsulotiga minimal darajada foyda qo`yib sotishi lozim bo`ladi. buning sababini esa, bunday savdogarlar mahsulotlarni chakana savdogarlardan farqli o`laroq bir necha barobar ko`proq miqdorda sotishligi bilan bog`lasak to`g`rib bo`ladi. ishlab chiqarish sohasida ham huddi savdodagi(olib-sotish)dek narx belgilanadi ishlab chiqarishda faqat birinchi navbatda ishlab chiqarilayotgan mahsulotning tan narxini hisoblash asosiy o`rinda bo`ladi. mahsulotning tan narxini hisoblash jarayonida mahsulotni ishlab chiqarish uchun ketgan hom-ashyo xarajatlari, ishlab chiqarishda ishtirok etadigan asbob-uskunalarning ish davomida eskirishi, xodimlarning ish haqlari, soliqlar, kommunal to`lovlar, reklama, mol yetkazib berishdagi va hom ashyolarni olib kelishdagi …

3 / 30

aromad-ning iqtisodiyot turli tarmoq va sohalari, xoʻjalik yurituvchi subʼektlari boʻyicha taqsimlanishiga, aholining ijtimoiy jihatdan himoya qilinishiga sharoit yaratadi. shuningdek, u ishlab chiqaruvchilarni ragʻbatlantirib, sogʻlom raqobat muhitining yaratilishiga katta taʼsir koʻrsatadi. narx, baho — tovar qiymatining puldagi shakli; bozor iqtisodiyotida amal qiluvchi iqtisodiy dastak. iqtisodiy tafakkur tarixidagi ayrim qarashlarda narxni qiymatning mehnat nazariyasiga asoslanib talqin qilishgan, unga qiymatning puldagi ifodasi deb qaralgan. 21-asr boshlaridagi nazariyalar narxni pulning miqdoriy nazariyasi asosida izoxlab, narxga harajatlar, tovarning nafliligi va raqobat taʼsir etishini eʼtirof etadi. narxni qiymat belgilaydi, ammo u aniq bir qiymatdan yuqori yoki past boʻlishi mumkin, bu esa bozordagi muayyan tovarga boʻlgan talab va taklift bogʻliq. narx faqat qiymatni emas, balki talab va taklif, shuningdek, tovarning ijtimoiy foydaliligi, sifati va boshqa tovarlar oʻrnini bosa olishi, muomaladagi pulning harid qobiliyatiga ham bogʻliq. binobarin, narx qiymatdan miqdoran farqlanadi. mahsulot tannarxi har qanday narxning asosi boʻlib, mahsulotning hayotiy sikli davomida uning narxidagi oʻzgarishlarga katta taʼsir koʻrsatadi. …

4 / 30

raqobat vositasi vazifasi — narx raqibni bozordan si-qib chiqarish va bozorda oʻz mavqeini mustahkamlash uchun ishlatiladi. raqo-batchilar narxni oʻzgartirib turish, uni sharoitga qarab turlicha belgilash or-qali oʻzaro bellashadilar. narx raqobatlashuvning iqtisodiy vositasi hisoblanadi; 4) iqtisodiyotni tar-tiblash vazifasi — narx bozor mexanizmidagi asosiy iqtisodiy dastak yoki vosita. narx oʻzgarishiga qarab nimani va qancha ishlab chiqarish kerakligi aniklanadi. muayyan tovarlar narxining oshishi ularni koʻplab ishlab chiqarish kerakligini bildiradi, aksincha, narxning pasayishi tovar ishlab chiqarishni kamayishi yoki umuman toʻxtatilishi lozimligini anglatadi. narxga qarab bozori kasod tovarlardan voz kechilib, bozori chaqqon tovarlarni ishlab chiqarishga oʻtiladi. bu esa resurslarning bir sohadan ikkinchisiga oqib oʻtishi-ga, eski soha qisqarib, yangi soxaning tez rivojlanishiga olib keladi. narx resurslarni qayta taqsimlash orqali iqtisodiyotni tartiblaydi. iqtisodiyotning turli tarmoqlarida tovarlar va xizmatlar oldi-sotdisida qullanilishi narx tizimini yaratadi. milliy iqtisodiyot holatini hisoblashda joriy va qiyosiy narxlar qoʻllaniladi. joriy narxlar amaldagi narxlar boʻlib, ular yordamida yil davomidagi ishlab chiqarish natijalari hisoblanadi. qiyosiy narxlarda …

5 / 30

yuzaga keladi; monopol narx — monopol bozorda sotuvchi yoki haridor ozchilik yoxud tanho boʻlganida ular xohlagan narx oʻrnatiladi. bu bozorga zoʻrlab kiritiladigan narx boʻlib, odatdagi narxlardan yuqori boʻladi va monopol foyda olishga xizmat qiladi; ulgurji narx — tovar ishlab chikaruvchilar savdo firmalariga to-varlarni bir yoʻla koʻtarasiga sotishida qoʻllanadi. tovar birjalari va savdo uylarida ham ulgurji narxlar qoʻllanadi; shartnoma narxlari — sotuvchi va haridorlarning roziligi bilan belgilanadigan va oʻzaro tuziladigan shartnomada koʻrsatiladigan narx bunday narx, odatda, shartnoma muddati amal qila-digan davrda oʻzgarmaydi. koʻproq mil-liy va xalqaro bozorlarda qoʻllanadi. chakana narx — tovarlar bevosita is-teʼmolchilarga yakkalab sotilgan chogda qoʻllanadi va miqdori ulgurji narxdan yuqori boʻladi; preyskurant narx — haridor uchun bildirgich yoki maʼlumot-noma narx boʻlib xizmat qiladi va haqiqiy narx preyskurantlar (koʻrsatkichlar)da eʼlon qilingan narx atrofida boʻlishini anglatadi; d otatsiyalangan narx — davlat byudjeti hiso-bidan maxsus arzonlashtirilgan, bozor narxidan pastroq qilib belgilangan narx, narxdagi farq byudjet beradigan dotatsiya bilan qoplanadi. bu narxni …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari"

oʻzbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti aktsim fakulteti 110-22-guruh talabasi olimova barchinoyning tayyorlagan individual loyihasi mavzu: narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari tekshirdi :odinayev nuriddin bajardi : olimova barchinoy reja: kirish………………………………………………………………………...…3 i bob narx haqida umumiy ma’lumot………………………..………………4 1.1. narx…………………………………………………….………………...4 1.2. narxning mazmuni, vazifalari va turlari ...………………………...…....7 ii bob. narx siyosatini shakllantirish …………………………………..……11 2.1. raqobat va narxning shakllanishi………………………………………...11 2.2 narxga ta’sir qiluvchi omillar………………………….…………………20 iii bob narx belgilash usullari.……..…………..………...

This file contains 30 pages in DOCX format (556.0 KB). To download "narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: narxning mohiyati va shakllanis… DOCX 30 pages Free download Telegram