narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari

DOCX 17 sahifa 81,8 KB Bepul yuklash

17 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 81,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 17

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 17

mavzu: narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari reja: 1. narxning mazmuni va uning vazifalari 2. narx turlari va ularning mazmuni 3. raqobatning turli ko’rinishlari sharoitida narxning shakllanish xususiyatlari 4. narx siyosati va uning o’zbekistonda amalga oshirilish xususiyatlari tayanch iboralar: bozor narxi, joriy narx, qiyosiy narx, ulgurji narx, shartnoma narx, chakana narx, dotatsiyalangan narx, demping narx, nufuzli narx, hududiy narx, narx diapazoni. 9.1. tovarlar qiymati va ularning nafliligi o’zlarining namoyon bo’lishini narxda topadi. amaliy hayotda qiymat tovar ishlab chiqaruvchilarni, naflilik esa iste’molchilarni rag’batlantiruvchi, ularni harakatga keltiruvchi kuch sifatida amal qiladi. narxlar mazmunini aniqlashda tovardagi mana shu ikki xil xususiyatning, ya’ni ijtimoiy qiymat va ijtimoiy naflilik birligini, bunda iste’mol qiymat (naflilik) qiymatni o’zida olib yuruvchi moddiy asos ekanligini to’g’ri hisobga olmaslik natijasida narx mazmuni turli olimlar va oqimlar tomonidan turlicha aniqlanmoqda va unga turlicha ta’rif berilmoqda. buning ustiga narxning darajasiga (yuqori yoki past bo’lishiga), uning o’zgarishiga turli xil omillar ta’sir qiladiki, bu ham …

2 / 17

tadi. shu mulohazalardan kelib chiqib aytish mumkinki, narx o’zida faqatgina qiymat yoki naflilikning birini emas, balki har ikkalasining bir vaqtda mavjudligini va ularning ma’lum miqdorini pul ko’rinishida ifoda etadi. tovardagi ikki xususiyat birdaniga tan olinmasa, u pulda ifodalanmasa oldi-sotdi sodir bo’lmaydi. chunki tovarning qiymati tomonida sotuvchining manfaati, nafliligi (iste’mol qiymati) tomonida esa xaridorning manfaati yotadi. tovar egasi tovar ishlab chiqarish sarflarini qoplab, ma’lum darajada, iloji boricha ko’proq foyda olishni ta’minlashi mumkin bo’lgan qiymatni pul shaklida o’zlashtirishga intilsa, xaridor iloji boricha sarflayotgan pulining har bir birligiga ko’proq naflilik (iste’mol qiymati) olishga harakat qiladi. ularning manfaatlari to’g’ri kelgan nuqtada, darajada narx o’rnatilib, tovar-pul almashuvi, oldi-sotdi sodir bo’ladi. narx – real bozor iqtisodiyoti sharoitida tovar va xizmatlarning ijtimoiy qiymati va ijtimoiy nafliligining puldagi ifodasidir. narx quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi: 1. muvozanatlikni ta’minlash vazifasi. 2. qiymat va naflilikni o’lchash vazifasi. 3. tartibga solish vazifasi. 4. raqobat vositasi vazifasi. 5. ijtimoiy himoya vazifasi. shunday qilib, …

3 / 17

ashi zarur. ulgurji narx tovar birjalari va savdo uylarida ham qo’llaniladi. shartnoma narx – sotuvchi va xaridorning roziligi bilan belgilanadigan, ular tomonidan tuzilgan shartnomada qayd qilingan narx. shartnoma narx odatda shartnoma bitimi amal qilib turgan davrda o’zgarmaydi. mazkur narx ham milliy, ham xalqaro bozorlarda qo’llaniladi. u xalqaro bozorda qo’llanilganda tovar (xizmat)larning jahon narxlariga yaqin turadi. chakana narx – tovarlar bevosita iste’molchilarga sotiladigan narx. chakana narxga tovarning ulgurji narxi, chakana savdo tashkilotlarining xarajatlari va ularning oladigan foydasi kiradi. chakana narx tovarlarga bo’lgan talab va taklifni bog’lovchi rolini o’ynaydi hamda ularning nisbatiga qarab yuqori yoki past bo’lishi mumkin. davlatning narxlarni tartibga solish faoliyati chegaralangan (limitlangan) va dotatsiyalangan narxlarni vujudga keltiradi. chegaralangan narx – davlat tomonidan yuqori va quyi chegaralari belgilanib, shu doirada o’zgarishi mumkin bo’lgan narx. bunday narx yordamida davlat inflyatsiyani jilovlaydi, narx darajasini nazorat qiladi. dotatsiyalangan narx – davlat budjeti hisobidan maxsus arzonlashtirilgan narx. bunday narxdan kam daromadli oilalar, beva-bechoralar, ishsiz …

4 / 17

gan nufuzli tovarlar ham mavjudki, ular nufuzli narxlarda sotiladi. rivojlangan mamlakatlarda yuqori daromad oluvchi aholi qatlami uchun dala hovliga ega bo’lish, mashhur kurortlarda dam olish, so’nggi nusxadagi kiyimlar kiyish, yangi modeldagi avtomashinada yurish – martabali yoki obro’talab iste’mol hisoblanadi. martabali iste’mol nufuzli narxlarni yuzaga keltiradi. ular odatdagi narxlardan ancha yuqori bo’ladi. nufuzli narxlarni qo’llashda tovarlarni ishlab chiqarish xarajatlari va rentabellik darajasi, bozordagi talab, uning o’zgarishi va bozordagi raqobatlashuv sharoiti hisobga olinadi. shunga qarab, ma’lum davrgacha o’zgarmaydigan qat’iy (standart) narx va o’zgaruvchan narx qo’llaniladi. shunday tovarlar borki, iste’molchilar ularning narxi o’zgarmasligini afzal ko’radi. masalan, kommunal xizmat, transport xizmati tariflari shunday narxlar jumlasiga kiradi. erkin bozor narxi – bu talab va taklif asosida vujudga keladigan bozor narxidir. madaniylashgan bozor sharoitlarini vujudga keltirishda erkin narx jamiyat va bozor munosabatlari barcha sub’ektlari manfaatlarini eng maqbul tarzda uyg’unlashtirishga imkon beradi. narx diapazoni narxlar oralig’ining puldagi ifodasidir. narx diapazoni quyi, o’rta va yuqori narxlarni o’z ichiga …

5 / 17

ini va xalqaro bozordagi talab va taklif nisbatini hisobga oladi. narxning xilma-xil turlari mavjud bo’lsada, ular bir-biri bilan o’zaro bog’langan, chunki ularda jamiyatdagi iqtisodiy resurslarning ishlatilish samarasi o’z ifodasini topadi. iqtisodiyot nazariyasida narx nisbati degan tushuncha bor, u narx pariteti deb ham yuritiladi. iqtisodiyot va undagi jarayonlar bir-biriga bog’liq bo’lganidan narxlar bir-birini yuzaga chiqaradi. masalan, ruda narxi metall narxiga, metall narxi mashina narxiga, mashina narxi kiyim narxi tarkibiga kiradi, chunki bu narxlarning har biri o’zidan keyingi mahsulot xarajatlarini shakllantiradi. bozorga shunday o’ziga xos tovarlar chiqadiki, ular ko’pchilik sohalarda ishlatiladigan eng muhim iqtisodiy resurslar hisoblanadi. bular metall, neft, ko’mir, gaz, yog’och, bug’doy, paxta kabi tovarlar bo’lib, ular narxining o’zgarishi butun narxlar nisbatini o’zgartiradi. 9.3. narxning shakllanishiga bozorning holati bevosita ta’sir ko’rsatadi, chunki narxning shakllanishida bozordagi talab va taklif nisbati asosiy omillardan biri hisoblanadi. shunga ko’ra, talab va taklif miqdoriga ta’sir ko’rsata olish imkoniyatiga ko’ra bozordagi raqobatning turli ko’rinishlari farqlanadi. mukammal raqobat …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 17 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari" haqida

mavzu: narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari reja: 1. narxning mazmuni va uning vazifalari 2. narx turlari va ularning mazmuni 3. raqobatning turli ko’rinishlari sharoitida narxning shakllanish xususiyatlari 4. narx siyosati va uning o’zbekistonda amalga oshirilish xususiyatlari tayanch iboralar: bozor narxi, joriy narx, qiyosiy narx, ulgurji narx, shartnoma narx, chakana narx, dotatsiyalangan narx, demping narx, nufuzli narx, hududiy narx, narx diapazoni. 9.1. tovarlar qiymati va ularning nafliligi o’zlarining namoyon bo’lishini narxda topadi. amaliy hayotda qiymat tovar ishlab chiqaruvchilarni, naflilik esa iste’molchilarni rag’batlantiruvchi, ularni harakatga keltiruvchi kuch sifatida amal qiladi. narxlar mazmunini aniqlashda tovardagi mana shu ikki xil xususiyatning, ya’ni ijt...

Bu fayl DOCX formatida 17 sahifadan iborat (81,8 KB). "narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: narxning mohiyati va shakllanis… DOCX 17 sahifa Bepul yuklash Telegram