muhyi ho`qandiyning hayoti va ijodi

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662755642.doc αζαρ muhyi ho`qandiyning hayoti va ijodi (1836-1911) reja: 1. muhyi ijodiga munosabat masalasi. 2. muhyining hayot yo`li. 3. muhyi va qo`qon xonligi. 4. muhyi va muqimiy. 5. muhyining ijodiy merosi. 6. shoir ijodida ilohiy va dunyoviy ishq tarannumi. 7. muhyi hajviyoti. muhyi ijodining o`zbek adabiyotida tutgan o`rni. atoqli adibimiz g`afur g`ulom “taqdir qiladigan darajada talantli shoir bo`lgan” deb ta`rif bergan muhyiddin muhammad rizo oxund o`g`li muhyining ijodi va shaxsiga baho berishda yaqin o`tmishda - 74 yillik sovetlar davrida adabiyotshunosligimizda bir yoqlamalikka yo`l qo`yildi. sinfiylik prinsipi muhyi ijodiga nisbatan “zo`rma-zo`rakilik” bilan yopishtirildi va uni “boylarning, mulkdorlarning, savdogarlarning shoiri” sifatida talqin qilindi, ijodi kamsitildi, yaxshi o`rganilmadi, asarlarini nashr etish esa man etildi. natijada muhyi ijodi necha yillar xalq e`tiboridan va tadqiqotchilar nazaridan chetda qoldi. vaholangki, xix asrning ii yarmi xx asr boshlari qo`qon adabiy muhiti haqida so`z borganda muhyi nomi va ijodini chetlab o`tish mumkin emas edi. shu bois, qo`qon adabiyoti …

ng “tabarruk siymolardan bo`lgan muhyining boy adabiy merosi targ`ib va tadqiq qilishga loyiq”ligini yoqlab chiquvchi “muhiddin muhammad rizo oxund o`g`li muhyi” deb nomlangan maqolasi chop qilindi. 2004 yilga kelib, muhyining hayoti va ijodi, uning asarlari oliy o`quv yurtlari dastur va darsliklaridan o`rin oldi. muhyi taxallusi bilan ijod qilgan hoji muhyiddin muhammad rizo oxund o`g`li g`azna shahrida, ziyoli xonadonida 1836 yilda tug`ildi. uning otasi g`aznadagi yirik madrasalardan birining mudarrisi bo`lgan. bo`lajak shoir ibtidoiy tahsilni otasidan oldi. yuqori tahsilni esa buxoroning nufuzli madrasalarida ko`radi. 1858-59 yillar chamasi u madrasa ta`limini tugatib, ho`qandga kelib yashay boshlaydi. bu yerda u tamkin singari yirik shoirlar, shayx sulaymon afg`oniy kabi tilshunos va muarrixlar bilan do`stona munosabatda bo`ladi, hatto tamkinni o`ziga ustoz deb bildi. ho`qandda muhyi o`z ijodi bilan qadr-izzat topdi. shoirning vafotidan keyin ham uning ijodiga bo`lgan e`tibor susaymadi, aksincha, shayx sulaymon afg`oniy muhyi vafotidan keyin, 1912 yilda, uning o`zbekcha va forscha devonini toshkentda porsev bosmaxonasida …

n bir sho`x g`azalni topib, anga har qaysimiz alohida muxammas bog`lar erduk...”. muhyi shoir bo`libgina emas, xattot sifatida ham xalq qalbidan o`rin ola boshladi. u o`tmish, zamondosh shoiru fozillarining asarlarini kitobat qilgan. muhyi o`zining bunday serqirraliligi, aqlu zakovati va iste`dodi bilan nafaqat ijodkor do`stlarini, balki o`sha vaqtda qo`qon xoni bo`lgan mallaxonning ham e`tiboriga tushadi. mallaxon muhyini saroyga jalb qiladi va unga diplomatik vazifa - maxsus elchi vazifasiga mas`ul qiladi. muhyi xizmat yuzasidan 1859-1861 yillarda afg`oniston, hindiston, turkiya va eron mamlakatlariga boradi. shoir qayerda va qanday mavqeda bo`lmasin, ilm va adabiyot ahllariga birday hurmat va izzatda bo`lgan. mallaxondan keyin qo`qon xonligining hukmfarmosi xudoyorxon zamonida ham muhyining saroydagi obro`si baland bo`lgan. hatto xudoyorxon she`riyat ixlosmandi bo`lgan o`g`li nasriddinbekka nazm va nasrdan ta`lim berishni ishonch bilan muhyiga topshiradi. muhyining mehnatlari samara beradi, uning ustozligida nasriddinbek nozikta`b shoir bo`lib yetishadi. po`latjon qayumiyning “tazkirai qayumiy” tazkirasida ham nasriddinbek ijodidan namunalar uchraydi. aytish mumkinki, nasriddinbekning ham …

hqarishini maslahat beradi. bu tanbeh va maslahatlar nasriddinxonga anchayin madad bo`ladi, biroq g`isht qolipdan ko`chgan edi. fursatni g`animat bilgan fon kaufman boshliq chor qo`shinlari tez orada qo`qonni ham, xonlikni ham zabt etgan etdilar. manbalarda keltirilishicha, xonlik tuzumi, siyosiy taloto`plar tugatilgandan keyin muhyi hech qanday rasmiy vazifada ishlamadi, to umrining oxirigacha qo`qonda yashadi va qolgan umrini ijodga bag`ishladi. muqimiy, furqatlar qatorida qo`qon adabiy muhitining zabardast vakiliga aylandi. muhyi o`z hayoti davomida turkistonning samarqand, shahrisabz, buxoro, toshkent shaharlariga tez-tez borgan va u yerdagi shoiru fozillar bilan yaqin aloqa bog`lagan. doimo maktublar yozishib turgan. maktublarda muhyining iqtidorini yuqori baholaganlar. shuningdek, qo`qon adabiyot muzeyida saqlanayotgan 6650 raqamli “sharhi mullo jomiy” nomli kitobda ahmadxon to`ra dahbediyning shunday dastxati bor: muhyi ki ba fazl yovt me`roj, bar masnadi fazl sohibi toj. gardida laqab bo fazl muhyi, toj ush-shuaroi ashraful hoj. (mazmuni: muhyi fazlda me`rojga yetdi, fazl taxtida toj sohibi bo`ldi. fazl sharofatidan muhyi nomini oldi. u …

betob bo`lib qoladi va 4 may kuni olamdan ko`z yumadi. shu shaharning xoja sa`diddin farg`oniy qabristoniga dafn etiladi. uning vafoti barcha ijodkorlarni qalbini larzaga soldi, unga atab mavlaviy yo`ldosh, rojiy, shogirdi nasimiy, sirojiddin shavkat kabi ijodkor do`stlari marsiya-ta`rixlar bitdilar. shoir shavkatning ta`rix-marsiyasida shunday taassufli satrlari bor: nagirifta ruyi qasd va nadida ruhi umid dardo, ki murd muhyi shoir dar andijon (mazmuni: dunyo hoyu havaslariga berilmay, mol-dunyo orttirishga qasd qilmay, orzu umidlari ro`yobga chiqmay, afsuski, shoir muhyi andijonda vafot etdi.) xalq orasida muqimiy bilan muhyi o`rtasidagi ijodiy va shaxsiy munosabatlar yaxshi bo`lmaganligi haqida noo`rin fikrlar yurgan. adabiyotshunosligimizda esa bu ikki shoir munosabatiga ortiqcha sinfiy tus berib yuborilgan. muhyi she`riyati muqimiy she`rlariga qarama-qarshi qo`yilib, doim kamsitilib kelingan. ayni davrda muhyini xalq manfaatiga xiyonat qilgan, boy va amaldorlar shoiri, muqimiy esa kambag`al, oddiy xalq shoiri degan soxta fikrlar bu ikki shoirni bir-biriga murosasiz muxolif qilib ko`rsatgan. vaholangki, po`latjon qayumiyning qo`qon adabiy muhiti haqidagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "muhyi ho`qandiyning hayoti va ijodi"

1662755642.doc αζαρ muhyi ho`qandiyning hayoti va ijodi (1836-1911) reja: 1. muhyi ijodiga munosabat masalasi. 2. muhyining hayot yo`li. 3. muhyi va qo`qon xonligi. 4. muhyi va muqimiy. 5. muhyining ijodiy merosi. 6. shoir ijodida ilohiy va dunyoviy ishq tarannumi. 7. muhyi hajviyoti. muhyi ijodining o`zbek adabiyotida tutgan o`rni. atoqli adibimiz g`afur g`ulom “taqdir qiladigan darajada talantli shoir bo`lgan” deb ta`rif bergan muhyiddin muhammad rizo oxund o`g`li muhyining ijodi va shaxsiga baho berishda yaqin o`tmishda - 74 yillik sovetlar davrida adabiyotshunosligimizda bir yoqlamalikka yo`l qo`yildi. sinfiylik prinsipi muhyi ijodiga nisbatan “zo`rma-zo`rakilik” bilan yopishtirildi va uni “boylarning, mulkdorlarning, savdogarlarning shoiri” sifatida talqin qilindi, ijodi kamsitildi, y...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "muhyi ho`qandiyning hayoti va ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: muhyi ho`qandiyning hayoti va i… DOC Бесплатная загрузка Telegram