folklor maqom san'ati va ularning qadimiy tarixi va falsaviy ildizlari

DOCX 43 стр. 254,7 КБ Бесплатная загрузка

43 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 254,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 43

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 43

folklor maqom san'ati va ularning qadimiy tarixi va falsaviy ildizlari reja: kirish i- bob.xix - xx asrlarda shashmaqomning rivojlantirish bosqichlari 1.1 shashmaqomning mog`ulchalari bo`limiga o`z hissasini qo`shgan buyuk musiqashunos olimlar 1.2 shashmaqom rivoji uchun qo`shgan hissasi ii- bob. shashmaqom – mumtoz musiqamiz asosi 2.1 shashmaqomning tarkibiy tuzilishlari 2.2 shashmaqom cholg`u turlari xulosa foydalangan adabiyotlar kirish mavzu dolzarbligi: prezidentimiz shavkat mirziyoyev xalqaro maqom san’ati anjumani ochilishida nutqida «agar biz asl, haqiqiy san’`atni bilmoqchi, o`rganmoqchi bo‘lsak, avvalo mumtoz maqom san’atini bilishimiz, o`rganishimiz kerak. agar biz san`atni, madaniyatni ko`tarmoqchi bo‘lsak, avvalo mumtoz maqom san’atini ko‘tarishimiz kerak. maqom ohanglari, maqom ruhi va falsafasi har bir inson qalbidan, avvalo, unib-o`sib kelayotgan yosh avlodimizning ongi va yuragidan chuqur joy olishi uchun bor imkoniyatlarimizni safarbar etishimiz zarur». maqom san`ati haqida so`zlar ekan, prezident bu noyob boylikni ko`z qorachig`idek asrab-avaylash, undan dunyo ahlini bahramand qilish, kelgusi nasllarga bezavol yetkazish turli qit`a va mamlakatlar vakillarini bu go`zal maskanda mujassam …

2 / 43

miz siyosatida asosiy o`rinni egallaganligi bejis emas. donishmand xalqimizda “musiqaga oshno kishidan yomonlik chiqmaydi”,- degan qarashlar mavjud. shuning uchun bo‘lsa kerak markaziy osiyo xalqlarida uyning to‘riga musiqa asbobini osib qo`yish yoki oila a`zolaridan biror kishi biror bir musiqa asbobida kuy chalish yohud ashula aytishi zarurligi xalqimizning ziyoli oilalariga qo`yilgan minimal talablaridan biri bo`lgan. xalqimizning boy musiqa merosi, maqomlarimiz markaziy osiyo musiqa madaniyatining yuzaga kelishida, shakllanishida asosiy manba vazifasini o`tadi, desak mubolag`a bo`lmaydi. chunki uning noyob ohanglari, dilkash navolari va chuqur mazmunli she`riy matnlari inson ruhiyatiga ozuqa beruvchi manba ekanligini qayta-qayta ta`kidlash mumkin. xx asrda maqomchilik san`ati rivoji milliy negiz bilan uyg`unlashgan holda yanada taraqqiy topdi. o`zbekistonda «shashmaqom»ning yangi milliy udumlari paydo bo`lishi ham serqirra maqom an`analarini nafaqat saqlanishi va himoya qilinishi, balki yanada yuksalishiga olib keldi. o`zbek mumtoz musiqasi, birinchi navbatda, kishiga ruhiy engillik baxsh etish vazifasini bajarsa, ikkinchi tomondan, kishining tashqi dunyoga estetik munosabatda bo'lishini shakllantiradi; uchinchi tomondan esa …

3 / 43

afaqat markaziy osiyoda, balki yaqin va o`rta sharq xalqlari musiqa madaniyatidan o'rin olib, mashhur bo'lgan. shu bois, o'zbek mumtoz musiqasi minglab yillar davomida shakllanib, sayqal topib, badiiylashib, yuksak pog`onalarga ko`tarilgan va xalqning madaniy - ma`naviy boyligiga aylangan. shuni ham aytish kerakki, an`anaviy musiqa namunalariga ega bo'lmish o`zbek xalqi o`zining «alpomish», «go`ro`g`li» dostonlari, «shashmaqom» va minglab musiqa folklor qo`shiqlari bilan dunyodagi badiiy merosga boy xalqlar qatoridan munosib o`rin olgan. 2001-yil may oyida boysun madaniy muhiti va 2003-yil noyabr oyida o'zbek va tojik xalqlari mumtoz musiqasining nodir xazinasi bo`lmish «shashmaqom» yunesko tomonidan «insoniyatning og`zaki va nomoddiy madaniy merosi durdonasi» deb tan olindi. shu tufayli asrlar mobaynida saqlanib kelayotgan boysun an'anaviy madaniyatiga, «shashmaqom» turkumiga qiziqish dunyo miqyosida tobora oshib bormoqda. bunda bu noyob merosimiz jahonning turli mamlakatlarida «boysun» folklor ansambli, turg`un alimatov, abduhoshim ismoilov, munojot yo`lchiyeva, yunus rajabiy nomidagi maqomchilar ansambli va boshqa jamoalar hamda san`atkorlar tomonidan ijro etilishi; 1997-yildan har ikki yilda …

4 / 43

omi ko’rsatilgan qo’shiqlar matnidan iborat to’plam edi. bu an’ananing taraqqiyoti xamza xakimzoda niyoziy ijodida yaqqol aks etadi. xamza «milliy ashulalar uchun milliy she’rlar» majmuasini tuzdi. shoir xalq ichida mashxur bo’lgan ashulalarga o’zi milliy, vatanparvarlik ruhida she’rlar yozib, ular qaysi ashula usulida aytilishi, bu ashulaning qaysi joylarda tarqalganligi, ijrosi haqida ma’lumot beradi. shuningdek, uning bastakor sifatidagi ijodi aloxida e’tiborga molik. u o’z she’rlariga musiqalar bastalagan. ashulalari o’zining milliy ruhi, jangovar ruhi bilan ajralib turadi. bundan tashqari, xamzaning o`zbek musiqa tarixida birinchi vals yaratganligini ham ta`kidlamoq joiz. akademik olim abdurauf fitratning o`zbek musiqashunosligiga qo`shgan xissasi beqiyosdir. asrimiz boshida u milliy cholg’u asboblari haqida maxsus asar yozdi. unda musiqa asboblarining deyarli barchasi nomma – nom keltirilib, ularning tafsiloti, tuzilishi to’liq yoritilgan. buxoro shashmaqomi o`zbek maqomlarining aloxida shoxobchasi hisoblanadi. u xorazm olti yarim maqomi va maqomning farg’ona-toshkent yo’llari bilan birga o’zbek maqomi asosini tashkil etadi. uni notaga yozib olishning ham o’ziga yarasha tarixi bor. …

5 / 43

lari xx asr arafasida xarbiy kapelmeysterlar a.eyxgorn va a.leysek tomonidan notaga ko’chirilgani haqida ma’lumotlar bor. lekin nisbatan to’la nusxasining ilk bor notaga ko’chirilishida abdurauf fitrat tashabbuskor va tashkilotchi sifatida aloxida jonbozlik ko’rsatgani hammaga ham ma’lum bo’lmasa kerak. fitrat 1921 yili toshkentdan buxoroga qaytgach, maorif va madaniyat ishlari bilan jiddiy shug’ullana boshladi: sadri ziyo, musa saidjonov kabi maslaqdoshlari bilan hamkorliqqa ilmiy jamiyat tuzib, turli fanlarga oid nodir qo’lyozmalarni to’plashga kirishdi. 1922-1923 yillarda buxoro xalq sho’rolar jumxuriyati (bxshj) ning maorif noziri vazifasida ishlagan kezlari bu faoliyati doirasini yanada kengaytirdi. fitrat musiqiy ta`limni va bu sohadagi tadqiqotlarni yo`lga qo`yishni ko`zlab, buxoro shahrining ravg’angaron guzarida ixtisoslashgan musiqa maktabi tashkil etdi. bu maktab «sharq musiqa maktabi» atalib, unda ta’lim jarayoni sharqona ustozu-shogird saboqlari asosida qo’rilgan edi. maktabga o`sha zamonning mapgxur maqomxonlari va maqomdonlari ota jalol nosir o’g’li, ota g`iyos abdug`ani o`g`li, levicha (levi boboxonov), abduraxmon umarov, ma’rufjon toshpo’latov kabi ustoz san’atkorlar jalb etildi. keyinchalik shu …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 43 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "folklor maqom san'ati va ularning qadimiy tarixi va falsaviy ildizlari"

folklor maqom san'ati va ularning qadimiy tarixi va falsaviy ildizlari reja: kirish i- bob.xix - xx asrlarda shashmaqomning rivojlantirish bosqichlari 1.1 shashmaqomning mog`ulchalari bo`limiga o`z hissasini qo`shgan buyuk musiqashunos olimlar 1.2 shashmaqom rivoji uchun qo`shgan hissasi ii- bob. shashmaqom – mumtoz musiqamiz asosi 2.1 shashmaqomning tarkibiy tuzilishlari 2.2 shashmaqom cholg`u turlari xulosa foydalangan adabiyotlar kirish mavzu dolzarbligi: prezidentimiz shavkat mirziyoyev xalqaro maqom san’ati anjumani ochilishida nutqida «agar biz asl, haqiqiy san’`atni bilmoqchi, o`rganmoqchi bo‘lsak, avvalo mumtoz maqom san’atini bilishimiz, o`rganishimiz kerak. agar biz san`atni, madaniyatni ko`tarmoqchi bo‘lsak, avvalo mumtoz maqom san’atini ko‘tarishimiz kerak. maqom ohanglari, maq...

Этот файл содержит 43 стр. в формате DOCX (254,7 КБ). Чтобы скачать "folklor maqom san'ati va ularning qadimiy tarixi va falsaviy ildizlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: folklor maqom san'ati va ularni… DOCX 43 стр. Бесплатная загрузка Telegram